Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өңірлік астанасы Өвөрхангай провинциясы, Моңғолия.
Provincial capital of Övörkhangai Province, Mongolia
Арвайхиер, сондай-ақ Арвайхиер ( , ; "Арпа даласы") – Өвөрхангай аймағының (облысы) астанасы және Моңғолияның ең орталық нүктелерінің бірі. Бұл дәстүрлі қолөнер, ешкі шаруашылығы және ат спортының орталығы, сондай-ақ әр жылы ірі аймақтық жылқы фестивалі өтеді. Арвайхиердің халқы 19 058 (2000 жылғы халық санауы бойынша), 23 298 (2004 жылғы бағалау бойынша), 24 954 (2006 жылғы бағалау бойынша), 25 622 (2008 жылғы бағалау бойынша). Арвайхиер аймақтың ең ірі қаласы болып табылады.
Arvaikheer, also spelt Arwaiheer (, ; "Barley Steppe") is the capital of Övörkhangai Aimag (province) and one of the most central points of Mongolia. It is a centre for traditional crafts, goat herding and equestrian sports, and hosts a large regional horse festival every year. Arvaikheer has a population of 19,058 (2000 census), 23,298 (2004 est. ), 24,954 (2006 est. ), 25,622 (2008 est.). Arvaikheer is by far the largest town in the aimag.
Климат
Арвайхерде суық, жартылай құрғақ климат (Кёппен климаттық жіктелуі BSk) басым, жаздағы температура жұмсақ, ал қыстағы температура моңғолдық стандарттар бойынша салыстырмалы түрде жұмсақ. Қаңтардың орташа температурасы мен шілде айының орташа температурасы арасындағы 30 градус айырмашылық Архангай аймағындағы Цецерлегпен бірге Арвайхерді Монголиядағы ең жұмсақ жерге айналдырады. Бұл Монголияның орталығындағы ерекше микроклимат аймағында орналасқан, сондықтан елдің қалған бөлігімен салыстырғанда қысы аз қатал. Хангай тауларының шығыс етегіндегі орналасуы, төмен жатқан аймақтардағы суық ауа жиналмай, оның жұмсақтығын арттырады. Жауын-шашынның көп бөлігі жазда жаңбыр түрінде жауады, ал наурыз, сәуір және қазан айларында кейде қар жауады. Қыс құрғақ өтеді.
Arvaikheer has a cold semi arid climate (Köppen climate classification BSk) with mild summers and relatively mild winters by Mongolian standards. The 30 degrees Celsius difference between average January and average July temperature makes it the mildest place in Mongolia, along with Tsetserleg in Arkhangai Province. It is located in a microclimate in the center of Mongolia which sees less harsh winters than the rest of the country. Its elevation at the foot of the eastern hills of the Khangai Mountains augments its mildness by keeping it distant from cold air pools in low basins. Most precipitation falls in the summer as rain, with some snow in March, April and October. Winters are very dry.
Көлік
Арвайкхер әуежайында бір топырақты ұшу-қону жолағы бар және ол Уланбатор мен Алтайға жүйісті рейстермен қамтамасыз етіледі. Арвайкхер Уланбатормен асфальтталған жолмен байланысқан, және оған елордадан қатынайтын автобустармен баруға болады.
The Arvaykheer Airport has one unpaved runway and is served by regular flights to Ulaanbaatar and Altai. Arvaikheer is linked to Ulaanbaatar by a paved road and can be reached by public buses from the capital.
Көрікті жерлер мен инфрақұрылым
1990 жылға дейін Арвайхерде қала тұрғындарының күнделікті өміріне зор әсер еткен Кеңес Армиясының ірі дивизиясының штабы орналасқан. Бірақ Кеңес Коммунизмінің құлауынан кейін көптеген қоғамдық ғимараттар жаңартылды немесе қайта салынды, мысалы, қаланың шығыс бөлігіндегі Спорт сарайы. Оның алдында үлкен саябақ салынды. Қала орталығының батысында тағы бір қоғамдық саябақ құрылып жатыр. Арвайхерде ағаштар мен гүлдер отырғызу қиын, себебі климаты құрғақ, ал жылдық жауын-шашын мөлшері жылына 254,2 мм ғана. Тұрғындардың көпшілігі киіз үйлерде емес, тастан салынған үйлерде тұрады. Қала орталығында бірнеше әдемі заманауи ғимараттар бар, мысалы, қала әкімшілігінің ғимараты мен театры, олар жақында жаңартылды, және олар орталық алаңда орналасқан. Арвайхердің бас көшесі – кең, ағаштармен көмкерілген даңғыл, онда 1990 жылға дейінгі Моңғол Халық Республикасы кезеңінен қалған екі ескерткіш те көруге лайық. Гандхан Мунцаглан Хиид орталық алаңнан шамамен бір шақырым қашықтықта орналасқан салыстырмалы түрде үлкен монастырь. Ол Хорлогиин Чойбалсанның бұйрығымен 1937 жылы қиратылған, бірақ 1991 жылы қайта ашылды. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, онда 60-қа жуық монах тұрады. Қарақорымнан табылған түрлі қазбалар мен артефакттарды көруге болатын Аймақ мұражайы да қызығушылық тудырады. Тағы бір мұражай суретші Занабазарға арналған. Арвайхерде ірі аурухана, балабақша, сондай-ақ түрлі мектептер мен колледждер бар. Орталықта үш қонақ үй, интернет-кафе және мейрамханалар қызмет көрсетеді. Моңғолияның басқа қалаларымен салыстырғанда, Арвайхерде сауда орындарының көптігі байқалады.
Until 1990, Arvaikheer was the headquarters of a large division of the Soviet Army which had a profound influence on daily life in the town. After the fall of Soviet Communism, however, many public buildings were renovated or rebuilt, e. g. the Sports' Palace in the eastern part of the town. A large park was laid out opposite. Another public park is being laid out in the west of the town center. Planting trees and flowers is difficult in Arvaikheer, as the climate is dry and the annual precipitations are just 254,2 mm per year. Most of the inhabitants do not live in yurts, but in houses built of stone. There are several interesting modern buildings in the town center, e. g. the urban administration building and the theatre, which have recently been renovated, in the central square. The high street of Arvaikheer is a broad tree lined avenue where two monuments dating from the times of the Mongolian People's Republic before 1990 are worth a visit as well. Gandan Muntsaglan Khiid is a comparatively large monastery located about one mile from the central square. By order of Khorloogiin Choibalsan, it was destroyed in 1937, but reopened in 1991. As of 2008, about 60 monks live there. The Aimag Museum where various fossils and artifacts from Karakorum can be seen is worth a visit as well. Another museum is dedicated to the artist, Zanabazar. Arvaikheer has a large hospital, a kindergarten and various schools and colleges. There are three hotels, an internet café and restaurants in the center. In comparison to other towns in Mongolia, Arvaikheer offers a large variety of shops.