Кіріспе

Access 5 – NASA-ның өнеркәсіп, Федералды авиация басқармасы (FAA) және АҚШ Қорғаныс министрлігімен бірлесіп жүргізген ұлттық жобасы болды. Жобаның мақсаты – ұзаққа ұшуға қабілетті, ұзын қашықтықты (HALE) қашықтан басқарылатын ұшақтарды (ROA) Ұлттық әуе кеңістігі жүйесінде (NAS) пайдалану еді. Бұл – АҚШ-та ұшқыштарсыз ұшақтарды ұлттық әуе кеңістігі жүйесіне (NAS) интеграциялауға ресми түрде тырысқан алғашқы жоба. Басты мақсаты – коммерциялық мақсаттағы ұшқыштар үшін әуе кеңістігін ашу болды. Access 5 жобасы 2004 жылдың мамыр айында басталды және бес жылға жоспарланды. Жобаға NASA-дан 101 миллион доллар көлемінде бастапқы қаржыландыру және ROA индустриясынан қолдау кепілдігі берілді. Ол Драйден ұшу зерттеу орталығында жүргізілді. Бағдарламаны NASA Dryden-нен Джефф Бауэр, ал өнеркәсіп директорының рөлін атқарған General Atomics бағдарлама менеджері Р. Скотт Данн басқарды. Р. Скотт Данн сондай-ақ UAV National Industry Team (UNITE) ұйымының негізін қалаушы және алғашқы президенті болды. Access 5 бағдарламасының басшыларының көп бөлігі NASA ERAST (Environment Research and Sensor Technology) бағдарламасына қатысты, ол да ҰҚЖ дамуының алғашқы бағдарламаларының бірі еді. Access 5 жобасының мақсаты – үкімет және өнеркәсіптік лидерлердің пікірінше, HALE ROA үшін берік азаматтық және коммерциялық нарық құруға мүмкіндік беру болды. Қазіргі уақытта NAS-қа оңай қолжетімділіктің болмауы ROA-ны коммерцияландыруға инвестиция салуға және пайдаланушылардың тиімді ROA қызметтерін алу мүмкіндігіне кедергі келтіреді. Access 5 – авиацияның соңғы онжылдықтардағы ең тартымды жаңа ұсынысына кедергілерді жоюға бағытталған. Access 5 ұшқыштарсыз ұшақтарды ұлттық әуе кеңістігі жүйесіне (NAS) енгізуге бағытталған алғашқы ұйымдастырылған күш-жігер болды. Access 5 жобасының мүшелері ҰҚЖ-ны NAS-қа интеграциялаудың алғашқы кешенді жоспарын жасады. Жоспар төрт категорияға бөлінген барлық міндеттерді қамтыды: 1) ҰҚЖ технологиясы, 2) Әуе инфрақұрылымы, 3) Саясат және реттеу, 4) Іске асыру. Бұл жоспар кейіннен FAA ҰҚЖ авиациялық ережелер комитетінің бірінші отырысында қайта жаңартылды. UNITE/Access 5 жүргізген жұмыс – пионерлік жұмыс болды және болашақта ҰҚЖ-ны NAS-қа енгізуге бағытталған барлық күш-жігердің бастамасы болды, соның ішінде Джим Уильямс (FAA) басқарған және Р. Скотт Данн (General Atomics) төрағалық еткен FAA ҰҚЖ авиациялық ережелер комитетінің (ARC) құрылуы да осыған жатады. Жоба 2006 жылдың 28 ақпанында NASA-ның зерттеу бағдарламаларын қайта ұйымдастырудан кейін, Айға адамды қайтаруға бағытталған жұмыстарға назар аударғаннан кейін тоқтатылды. Бағдарламаның тоқтатылуы Боинг, General Atomics, Lockheed Martin, Northrop Grumman, AeroVironment және Aurora Flight Sciences компанияларын қамтитын UAV National Industry Team (UNITE) альянсының мүшелерін АҚШ Конгресі алдында жаңа ұлттық жоспарды қолдауға итермеледі.