Жак Кафьери: Француз мүсіншісі және қола шебері

Кіріспе

Француз мүсіншісі (1678–1755)

Жак Каффиер (25 тамыз 1678, Париж – 25 қараша 1755, Париж) – француз мүсіншісі, көбінесе қоладан жұмыс істеген.

Өмір

Жак Каффиери – суретшілер отбасының негізін қалаушы Филипп Каффиеридің (1634 – 1716) бесінші ұлы. Жак 1715 жылы мастер-фондер-цизелер дәрежесін алды, осы күні ол Corporation des Fondeurs Ciseleurs үшін палль дизайнын жасады – бұл металдан құйылған жұмыстарды, толық көлемдегі мүсіндерден бастап алтын қоладан жасалған жиһаз безендірулеріне дейін бақылаған екі париждік гильдияның бірі. «Құюшылар мен аяқтаушылар» ретінде Каффиери отбасының даңқы Жаққа негізделген, бірақ кейін Жактың жұмысын және оның ұлы кіші Филипптің (1714–1777) еңбектерін ажырату қиын болды. 1736 жылы Каффиери Король ғимараттарына фондер-цизелер ретінде бекітілді. Оның қола және басқа металдардан жасалған дизайнер және аңшы ретіндегі керемет жетістіктерінің көп бөлігі Версаль, Фонтенбло, Марли, Компинье, Шоизи және Ла Муэтте сарайларында патшалыққа арналған еді. Филипп пен оның ұлы Жак Версальдегі Дофин пәтерінде бірге жұмыс істеген, олардың көптеген еңбектері жоғалған болса да, мәрмәр каминінің алтын қола әшекейлері әлі де сақталған. Олар Рококо стилінің ең жақсы үлгісін көрсетеді, күшті әрі әдемі дизайнмен, керемет шеберлікпен орындалған. 1716 жылы аға Филипп қайтыс болғаннан кейін Жак король үшін жұмыс істеуді жалғастырды, бірақ көптеген жеке тапсырыс берушілері де болды. Каффиеридің Канетт көшесіндегі шеберханасынан таңғажайып жұмыстар шықты, олардың көп бөлігі Париждің ең танымал эбеністерінің жиһаздарын әшекейлеген алтын қоладан жасалған безендірулер болды. Оның еңбектерінің көбі қарапайым емес, және олардың көп бөлігі әйгілі. Лондонның Уоллес коллекциясында Антуан Роберт Годрео, корольдің эбенісі, 1739 жылы Людовик XV-нің Версальдегі жатын бөлмесі үшін жасаған патшалық комод сақталған: ол бұрыштық безендірулер, шлюздер мен саботтардың біріктірілген сериясымен, шумақтың алдыңғы жағымен және тұтқалары толық біріктірілген бір композициямен бай безендірілген. Бұл Каффиери мен қаптамасы үшін жауапты болған Годреоның тығыз ынтымақтастығының нәтижесі болуы керек. 1747 жылы Каффиери Версальдегі Дофиннің жатын бөлмесіндегі мәрмәр каминіне алтын қоладан жасалған тіректерді ұсынды. Каффиери сонымен қатар сағаттар үшін алтын қоладан жасалған корпус жасады, олардың ішінде сағаттар мен картель сағаттары да болды, олар біріктірілген дизайнмен қабырғаға орнатылды. 1747 жылы жасалған Каффиери шеберханасының толық тізілімі ғалымдарға шеберханадан шыққан қолтаңбасыз сағат корпусдарын анықтауға мүмкіндік берді: Джулиен Ле Ройдің механизмі бар толық Рококо картель сағаты Гетти мұражайында сақталады, циферблат астындағы картюште «Каффиери жасады» деп жазылған. 1740 жылы Каффиеридің әйелі патшалық артықшылықты сатып алды, бұл Каффиери шеберханасына қоланы алтынға айналдыруға және оны сол шеберханада құюға мүмкіндік берді; әдетте бұл процестер екі париждік гильдия арасында бөлінді, олар өздерінің юрисдикцияларына қызғанышпен қарады – фондерлер-цизелер және цизелер-дорерлер. Оның алтын қолаға ойылған қолтаңбасы он тоғызыншы ғасырда оның есімін сақтап қалды және оған 1911 жылғы «Британ энциклопедиясына» енуге мүмкіндік берді, бірақ ол шебер болған экстремалды Рококо стилі оның жұмысына қарсы пікірлерге орын берді. Лондонның Уоллес коллекциясындағы екі монументальді алтын қола шамшырақ оның қолтаңбасымен жабдықталған; олардың бірі – 1739 жылы Людовик XV-тен Франция патшасы Луиза Елизаветаға жасалған үйлену тойының сыйлығы, екіншісі қолтаңбаланған және 1751 жылы жасалған. К. С. Пассемент пен Дотиаоның Людовик XV үшін жасаған атақты астрономиялық сағаты, 1749–1753 жылдар, Каффиери қол қойған Рококо корпусында орналасқан. Балтазар Мартиноның механизмі бар, экстремалды Рококо стиліндегі алтын қола корпустағы тағы бір сағат Букклюх герцогіна тиесілі, Боттон үйінде сақталады. Кливленд өнер мұражайында 1752 жылы қол қойылған және даталанған өрт ошағының екі тірегі бар. Анже Жак Габриэльдің дизайны бойынша Каффиеридің екі үлкен алтын қола айна корпусы Түркия сұлтанына сыйлық ретінде жасалды, олардың құны таңғажайып 24 982 ливрді құрады. Ол Нотр-Дам соборының бас алтарі үшін үлкен айқыш пен алты шам қойғыш жасады, олар Француз төңкерісі кезінде жоғалып кетті, бірақ Бае соборында осындай жұмыстар әлі де сақталған. Сондай-ақ, Астурия ханшайымы үшін жасаған әсем эмальмен жабдықталған жуыну жиынтығы да жоғалып кетті.

Jacques Caffiéri was the fifth son of Philippe Caffieri (1634 1716), the founder of this family of artists. Jacques was received a maître fondeur ciseleur by 1715, the date of his first known work, a design for a pall for the Corporation des Fondeurs Ciseleurs, one of two Parisian guilds that oversaw works cast in metal, from full scale sculptures to gilt bronze furniture mounts, wall lights and candlesticks. As fondeurs ciseleurs, "casters and finishers", the renown of the Caffieri family has centred on Jacques, though later it is not easy to distinguish between Jacques' work and that of Jacques' son, the younger Philippe (1714–1777). Caffieri was attached as fondeur ciseleur to the Bâtiments du Roi in 1736. A large proportion of his brilliant achievement as a designer and chaser in bronze and other metals was executed for the crown at Versailles, Fontainebleau, Marly, Compiègne, Choisy and the Château de La Muette, and the crown, ever in his debt, still owed him money at his death. Philippe and his son Jacques undoubtedly worked together in the Appartement du Dauphin at Versailles, and although much of their contribution has disappeared, the gilt bronze decorations of the marble chimney piece still remain. They belong to the best of full blown Rococo style; vigorous and graceful in design, they are executed with splendid skill. After the elder Philippe's death in 1716, Jacques continued to work for the crown, but had many private clients. From the Caffieri workshop in rue des Canettes came an amazing amount of work, chiefly in the shape of those gilt bronze furniture mounts which adorned furniture by the best ébénistes of Paris. Little of his achievement was ordinary; an astonishingly large proportion of it is famous. In the Wallace Collection, London, is the royal commode delivered by Antoine Robert Gaudreau, ébéniste du Roi, in 1739 for Louis XV's bedchamber at Versailles: it is richly mounted with an integrated series of corner mounts, chutes and sabots, and the drawer fronts and a single composition into which the handles are fully integrated. It must have been the result of close cooperation between Caffiéri and Gaudreau, who was responsible for the veneered carcase. In 1747 Caffiéri supplied gilt bronze mounts for the marble chimneypiece in the Dauphin's bedroom at Versailles. Caffieri also produced gilt bronze cases for clocks, both mantel clocks and the cartel clocks that combined clock and bracket in one unified design, to be mounted on a wall. A detailed inventory of the Caffieri workshop made in 1747 enables scholars to identify some unsigned clockcases from the workshop: a fully Rococo cartel clock with a movement by Julien Le Roy is at the Getty Museum: it is inscribed fait par Caffiery in a cartouche below the dial. In 1740, Caffieri's wife purchased a royal privilege, which allowed the Caffieri workshop to gild bronze as well as cast it within the same workshop; ordinarily the processes were divided between two Parisian corporations, jealous of their jurisdictions, the fondeurs ciseleurs and the ciseleurs doreurs. His signature incised in gilt bronze kept his name alive in the nineteenth century and gained him an entry in Encyclopædia Britannica 1911, though the extreme Rococo style of which he was a consummate master laid his work open to disapproving commentary. Two monumental gilt bronze chandeliers in the Wallace Collection, London, bear his signature; one of them was a wedding present from Louis XV to Louise Elisabeth of France in 1739; the other is signed and dated 1751. The famous astronomical clock made by C. S. Passement and Dauthiau for Louis XV, 1749–1753, is housed in a Rococo case signed by Caffieri. Another clock, with a movement by Balthasar Martinot in an extreme Rococo style gilt bronze case, belongs to the Duke of Buccleuch, at Boughton House A pair of fire dogs signed and dated 1752 is in the Cleveland Museum of Art Two large gilt bronze mirror frames by Caffieri, to a design by Ange Jacques Gabriel, were intended as a gift to the Sultan of Turkey; the price was an astonishing 24,982 livres. He made a great cross and six candlesticks for the high altar of Notre Dame, which disappeared in the French Revolution, but similar work for Bayeux Cathedral still exists. A wonderful enamelled toilet set which he executed for the Princess of Asturias has also disappeared.

Ұлдар

Жак Каффиеридің шеберханасына оның ұлы, кіші Филипп Каффиери (1714–1774) қосылды, ол да мастер-фондер-цизелер ретінде қабылданды және кейде тәуелсіз туындыларына қол қойды, әсіресе 1755 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін П. КАФФИЕРИ деп қол қойды. Кіші Филипптің стилі неоклассицизмнің жаңа талғамымен біртіндеп өзгерді. Әкесі сияқты, ол да патшадан көп сома алды, әдетте көп жылдық несиеден кейін, ал оның мұрагерлері патшалық қарызды теңестіру үшін тағы көп жылдар күтті. Филипптің інісі Жан Жак Каффиери (1725–1792) мүсінші болды, ол Людовик XV-нің мүсіншісі болып тағайындалды және кейін Лувр галереясында тұру мүмкіндігіне ие болды. Ол әлі де Король сарайын әшекейлеп тұрған әдемі баспалдақтарды жасады. Ол терракотта немесе мәрмәрдан жасалған портреттік бюстерімен көбірек танымал: оның мадам дю Барри бюсі Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында сақталады. Ол Комеди Франсездің вестибюлі үшін Пьер Корнель мен Жан Расиннің бюстерімен атаққа ие болды.