Кіріспе
Мадагаскар аралындағы Имерина королі Андрианампоинемерина (1745–1810) 1787 жылдан бастап өліміне дейін Мадагаскардағы Имерина Корольдігін басқарды. Оның билігі 77 жылдық азамат соғысынан кейін Имеринаның қайта бірігуімен және одан кейін көршілес аймақтарды басып алумен белгіленді, осылайша Мерина билігімен Мадагаскарды біріктіруге бастама берді. Андрианампоинемерина – Мадагаскар тарихындағы ең ұлы әскери және саяси қайраткерлердің бірі, Мерина халқы үшін мәдени батыр және аңызға айналған тұлға. Андрианампоинемерина өзінің інісі, Имерина Аварадраноны (Солтүстік Имерина) билеген Андрианяфи патшаны тақтан түсіргеннен кейін билікке келді. Андрианампоинемерина билікке дейін Имерина Аварадрано бұрынғы Имерина Корольдігінің үш көршілес провинциясымен соғыста болған, бұл корольдік соңғы рет Андриамасинавалона патша тұсында бір ғасыр бұрын біріккен болатын. Андрианампоинемерина астанасын Амбохиманга бекінілген қаласында орнатып, оны 2001 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енгізген, рухани, мәдени және саяси маңызы зор орын етіп белгіледі. Патшаның бастапқы резиденциясын бүгінгі күнге дейін Амбохимангада көруге болады. Осы позициядан ол өзінің билігін алдымен барлық Имеринаға, содан кейін Үлкен Таулы аймаққа кеңейтіп, Бетсилео, Сиханака, Безанозано және Бара аймақтарын қосты. 23 жыл патшалық құрған Андрианампоинемерина Имеринаны қайта біріктіріп, Мерина Корольдігін кеңейтті, Мадагаскардың барлық аймақтарын Мерина билігімен біріктіруді мақсат етті. Оның ұлы және мұрагері Радама I Андрианампоинемерина бастаған жаулап алуларды жалғастырды және келесі екі онжылдықта әкесінің арманының көп бөлігін іске асырды.
Andrianampoinimerina (1745–1810) ruled the Kingdom of Imerina on Madagascar from 1787 until his death. His reign was marked by the reunification of Imerina following 77 years of civil war, and the subsequent expansion of his kingdom into neighboring territories, thereby initiating the unification of Madagascar under Merina rule. Andrianampoinimerina is a cultural hero and holds near mythic status among the Merina people, and is considered one of the greatest military and political leaders in the history of Madagascar. Andrianampoinimerina took power upon deposing his uncle, King Andrianjafy, who had ruled over Imerina Avaradrano (Northern Imerina). Prior to Andrianampoinimerina's reign, Imerina Avaradrano had been locked in conflict with the three other neighboring provinces of the former kingdom of Imerina that had last been unified under King Andriamasinavalona a century before. Andrianampoinimerina established his capital at the fortified town of Ambohimanga, a site of great spiritual, cultural and political significance that was designated a UNESCO World Heritage Site in 2001. The king's original royal lodgings can still be visited at Ambohimanga today. From this position, he progressively extended his domain first over all Imerina and then over the greater Highlands, absorbing the Betsileo, Sihanaka, Bezanozano and Bara territories. Having reigned for 23 years at the time of his death, Andrianampoinimerina had successfully reunited Imerina and vastly expanded the Merina kingdom, with the intent to ultimately unify all of Madagascar under Merina rule. His son and heir, Radama I, continued the conquests Andrianampoinimerina had begun, and over the next two decades largely achieved his father's vision.
Туу
Андрианампоинемерина шамамен 1745 жылы Мадагаскардың орталық бөлігіндегі Икалой қаласында, король Андриамбеломазаның қызы, ханшайым Ранавалонандриамбеломаза мен оның күйеуі Андриамиарамьякадан дүниеге келді. Андриамиарамьяка – тәуелсіз Алахамадинтани патшалығындағы Зaфимамy әулетінің (noble) ақсұйығы еді. Анасының інісі Андрианжафи Андриамбеломазаның мұрагері болып тағайындалды және 1770 жылдан 1787 жылға дейін бұрынғы Имерина Корольдігінің солтүстік бөлігі – Имерина Аварадраноның патшасы болды. Рамбоасаламаразака Имеринада қақтығыстар мен ашаршылықтың күш алған кезеңде дүниеге келді. Король Раламбоның (1575–1600) билігінің соңынан король Андриамасинавалонаға (1675–1710) дейін, Мадагаскардың орталық таулы аймағындағы Имерина патшалығы гүлденіп, кеңейіп, азаматтық бейбітшілікке ие болды. Андриамасинавалона патшалықты төрт сүйікті ұлының арасында бөлгеннен кейін бұл тұрақтылық пен Имеринаның бірлігі құлдырады, нәтижесінде 77 жылға созылған азаматтық соғыс болды, ол құл саудасының және халық санының өсуіне тиімді жауап беруге келесі княздердің мүмкіндіктерін әлсіретті. Мерина патшалары бұрыннан-ақ Алахамадинтанидің Зaфимамy патшалығын сіңіріп алып, солтүстікке қарай патшалықтарын кеңейтуді жоспарлаған, ал Алахамадинтанидің Зaфимамy патшалары да оңтүстікке қарай Мерина патшалығын сіңіріп алып, жерлерін кеңейтуді қалаған. Рамбоасаламаразаканың ата-анасының некесі – Андриамбеломазаның солтүстік Алахамадинтани Зaфимамy одағының басып кіру қаупін азайту стратегиясының бір бөлігі болған саяси одақ еді. Неке шартында Андриамбеломазаның ұлы Андрианжафи билік құрғаннан кейін таққа оның қызының ұлы Рамбоасаламаразака отыратыны айтылған. Бұл екі патшалық отбасы арасындағы одақ әділ және бейбіт келісімді білдірді: осы одақтан туған ханзада екі мемлекетті де билейтін және екі патшалықты біріктіретін еді. Андрианампоинемеринаның Зaфимамy ата-бабалары эндогамия салт-дәстүрін ұстанғандықтан, Мадагаскардың алғашқы тұрғындары – вазибалардың ұрпақтарымен сирек араласты. Алайда, Рамбоасаламаразаканың анасының жағынан вазиба тегі болды, оның атасы, вазиба патшайымы Рафохи (1530–1540) мен оның Мерина күйеуі Манелоның ұлы, король Андриамбело (1540–1575) арқылы. Ол Алламади айының айдың бірінші тоқсанында (цинaмболана) дүниеге келді, бұл халық сенімінде өте жақсы белгі саналды. Сол кездегі Мерина дәстүріне сәйкес, ата-анасы оған Рамбоасалама ("Дені сау ит") деген қарапайым есім берді, осылайша оны қызғанышпен қарсыластардың немесе зұлым рухтардың жағымсыз назарынан қорғамақ болды, кейін бала кезінде есімін Рамбоасаламаразакаға өзгертіп қойды.
Балалық шағы мен білімі
Рамбосаламаразака өзінің ерте балалық шағын Икалойдағы әкесінің Зафимами сотында өткізді. Ол онда дәстүрлі білім алды, оның ішінде фаноронаны меңгерді – бұл жергілікті тақта ойыны, ол интеллект пен стратегиялық ойлау қабілетін дамытады деп есептеледі. Көшбасшылық лауазымдарға дайындалып жатқан жас ақсүйектер әдетте кабариді (қоғамдық сөйлеудің көркем түрі) орындауды үйренді, соның ішінде ойларын нақты жеткізу үшін охаболананы (мәтелдерді) тиімді пайдалануды үйренді. Жас Мерина князьдері де көбінесе валихада ойнауды үйренді, бұл бамбуктан жасалған цитра, ол тек Мерина және Зафимами ақсүйектеріне ғана арналған. Шамамен 12 жасқа келгенде Рамбосаламаразака білімін бабасы, король Андриамбеломасинаның қадағалауымен Амбоатаниде және Амбохимангадағы патша сарайында жалғастырды.
Саудагер
Жас кезінде Рамбоасаламаразака саудагер болып жұмыс істеген, сондай-ақ құл саудасымен де айналысқан болуы мүмкін. Осы кезеңде ол қарапайым халықтың қорғаушысы ретінде танылып, оларды Сакалава жауынгерлері мен құл саудагерлерінің шабуылдарынан қорғауға, сондай-ақ жемқорлыққа қарсы күреске белсенділік танытты. Ол өзінің күшіне сүйеніп, патша тұқымының артықшылықтарына жүгінбеген адам ретінде есептелді. Оның тәуелсіздігі, мінезі, жанкештілігі және әділдік сезімі Амбохиманганың қарапайым халқы мен құлдары арасында оны қадірлі етті. Оның танымалдылығы оның інісі, Андрианжафи патшаға деген халықтың наразылығына қайшы келді, оны зұлымдыққа бой алған және басқаруға жарамсыз билеуші деп санады. Рамбоасаламаразака болашақ билігі туралы халыққа жиі уәделер берді, бұл Андрианжафиді өзінің билігіне қауіп деп есептеуге алып келді, нәтижесінде ол немере інісімен осындай уәделер берген өзінің аумағындағы азаматтарды жазалап өлтірді; алайда, бұл әрекет оның ниетіне қарамастан, халықтың көңілін Андрианжафиге қарсы бұрды.
Андрианжафимен келіспеушілік
Андрианяфи бастапқыда Рамбоасаламаразаканы өзінен кейін мұрагер етіп тағайындау ниетінде болғанмен, оның ұлының дүниеге келуінен кейін бұл ойы өзгерген сияқты. Әйелі оны өзінің бұрынғы жарлығына қарамастан, ұлын мұрагер етіп тағайындауға көндірді. Осыдан кейін Андрианяфи өзінің немере інісін өлтіруге бірнеше рет әрекеттенді, бірақ әр жолы Рамбоасаламаразака Андрианяфидің інісі ескертіп, қастандықтардың бәрін болдырмауға жете алды. 1787 жылы, Рамбоасаламаразака 42 жасқа толғанда, бұл екі адам арасындағы қақтығыс шешімді кезеңге жетті: Амбохиманга тұрғындары – цимахафоцилердің қолдауы, Андрианяфидің астанасын және билігін қайтару әрекеттеріне қарсы қаланы қорғауға мүмкіндік берді. Андрианяфи өзінің туған ауылы Илафының халқын Амбохимангаға қарсы күреске шақырды. Екі тараптың да қолында найза мен отты қарулар болды. Маринтампонадағы алғашқы шайқаста Илафы әскері жеңіліске ұшырады. Екі тарап Амбонилохада екінші шайқасқа дайындалды, ол түнде өтті және ешбір тарапқа толық жеңіс бұйырған жоқ. Таңертең Андрианяфи әскерін Аносыдан солтүстікке қарай жылжытты, екі тарап екі күнге созылған шайқасқа түсті. Илафы әскері шайқаста жеңіліп, ауылға қайта шегінді. Осы шайқастарда жеңіліске ұшыраған Илафының тұрғындары Андрианампоинемеринаға бағынуға бейімделді. Андрианяфиден құтылу үшін, халық оны Антананариву мен Аласораға сапар шегіп, қалаларын қорғау үшін одақтастар іздеуге ынталандырды. Ол кеткеннен кейін, ауыл тұрғындары қала қақпаларын жапты және Андриамбеломазанның жарлығын орындауға ниетті екендерін жариялады. Тақты қайтару үшін қолдау іздеген Андрианяфи Антананариву, Амбохипето, Аласора және Аносизатоға одақ құру үшін барды, бірақ қайда барса да қолдау таппады. 1787 жылы Андрианампоинемерина өзінің ағасын жер аударып, осылайша қақтығысқа нүкте қойды. Әртүрлі дереккөздерде Андрианяфи жер аударылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды немесе Андрианампоинемеринаның ізбасарларының қолынан қаза тапты делінеді.
Тарихи Имеринаны қайта біріктіру
1790 жылдары жаулап алуларын жалғастыра отырып, Андрианампоинемирина Мадагаскардың жоталы аймақтарының салыстырмалы түрде үлкен бөлігін, соның ішінде Имеринаның он екі қасиетті төбесін бақылауға алды. Андрианампоинемирина 1793 жылы Антананаривуді жаулап алды. 1795 жылға қарай ол Андриамасинавалона билігінде болған Имеринаның барлық аймақтарының адалдығын және бағынуын қамтамасыз етті, тиімді түрде Имеринаның қайта бірігуіне қол жеткізді. Антананариву мен Амбохидратримоның бұрынғы патшалары жасасқан келісімдерін ескермей, оның билігіне қарсы тұрып, Андрианампоинемиринаны екі патшаны жою үшін жаңа әскери науқандарды бастауға мәжбүр етті. Антананаривудың қайта бейбіттендірілуі 1794 жылы басталды және 1797 жылы толыққанды табысқа жетті, ал Амбохидратримо көп ұзамай қайта бағындырылды. 1800 жылға қарай ол бұрын тәуелсіз болған Имеринаның бірнеше бөлігін өзінің мемлекетіне қосты. Ол Имеринаның жаулап алынған аймақтарындағы ықпалды ақсүйектермен жергілікті ханшайымдарға үйлену арқылы одақтарды нығайтты және барлығы 12 әйелге үйленгендігі айтылады. Ол әр әйелін он екі қасиетті төбеде салынған үйге орналастырды. Имеринаның саяси орталығы Антананаривуға көшірілгеннен кейін Андрианампоинемирина Амбохиманганы Имеринаның рухани орталығы деп жариялады.
Мадагаскарды жаулап алу
Андрианампоинемеринаның 1800 жылдардың соңғы жартысындағы билігі аралдың 18 этносын біріктіруге бағытталған күш-жігермен ерекшеленді. Бұл күш-жігер Андрианампоинемеринаның үстемдігін мойындап, вассалдық мемлекеттерге айналуға немесе әскери жаулап алуға шақырумен патшалық елшілерді жіберумен басталды. Бұл кеңеюдің алғашқы бағыты – тарихи тұрғыдан Мерина халқы қоныстанған, бірақ кейін басқа топтардың билігіне өткен аумақтар болды, әсіресе Сиханака және Безанозано халықтарының иелігіндегі шығыс жерлері. Андрианампоинемерина содан кейін көршілес оңтүстік-орталық Бетсилео аумақтарында Меринаның билігін нығайтып, Анкаратра таулары мен Фарацихоға дейінгі Мерина қоныстарын қорғау үшін әскери бекіністер құрды. Дипломатиялық күш-жігердің нәтижесінде Имеринамен біріккен патшалықтарға Манандриана маңындағы Бетсилео; Бетафоның Бетсилео, Мерина және Антандрано Андрандтсай тайпалары; және Имамоның батыс аймағы кірді. Менабе және Манганинаның Сакалавалары бұл ұсыныстарды қабылдамай, Меринаның үстемдігіне қарсы белсенді күресті; Безанозано аумақтары да қарсылық көрсетті, бірақ Мерина бұл аймаққа әлсіз бақылауды сақтап қалды. Андрианампоинемерина мен оның Мерина әскерінің айналасындағы жерлерді біртіндеп басып алуына Сакалавалар қарсылық көрсетті, олар Андрианампоинемерина мен оның халқына үлкен қауіп төндірді. Оның билігі кезінде Сакалавалар Имеринаға құл шабуылын жасап, тұтқынға алынған Мериналарды еуропалық құл саудагерлеріне сату үшін жағалауға жеткізді. Сакалава әскерлері Имеринаға бірнеше рет шабуыл жасап, бірнеше рет астананы бұзуға жақындады. Андрианампоинемерина Сакалаваларды бағындыру үшін бірнеше жорық ұйымдастырды, бірақ ешқайсысы сәтті болмады. Ол саяси одақтар құруға бағытталған некелер арқылы бейбітшілік орнатуға тырысты, бірақ тұрақты бейбітшілікке немесе құл шабуылдарын тоқтатуға қол жеткізе алмады. Кейбір Мерина дворяндары мен патша отбасының бірнеше мүшелері де Андрианампоинемеринаның билігіне қауіп төндірді. Андрианжафи биліктен қуылғаннан кейін, ол Андрианампоинемеринаны өлтіруге тырысты. Бұл қастандық әрекеті кездейсоқ білген хабаршының арқасында орындалмады. Андрианампоинемерина хабаршыны болашақ патша Радама I-ге қызын үйлендіру арқылы марапаттады. Андрианампоинемерина бұл одақтан туған кез келген бала Радамадан кейін мұрагерлік тізбегінде бірінші болады деп мәлімдеді. Алайда, бұл некете бала тумады, ал 1828 жылы Радама қайтыс болғаннан кейін бұл патша әйелі 33 жыл бойы Мадагаскарды королева Ранавалона I ретінде басқарды. Андрианампоинемеринаның билігіне оның асырап алған ұлы Рабодолахы да қауіп төндірді, ол Радаманы өлтіруге тырысты; бұл әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол Андрианампоинемеринаны өлтіруге тырысты, бірақ ашылып, жазаланды.
Имерина Корольдігінің басқаруы
1797 жылдан бастап Андрианампоинемерина өзінің кеңейіп жатқан патшалығын Антананаривудан, Имерина патшалығының дәстүрлі астанасынан басқарды. Ол қаланың дамуы мен қайта ұйымдастырылуының негізгі қозғаушы күші болды. Оның астанаға деген көзқарасы – патшалығының шағын үлгісі болу және әрбір жаңа аумақта қайталануға тиіс қалалық жоспарлаудың үлгісі болу еді. Биіктік, кеңістік және бағыт-бағдар сияқты қасиетті Мерина символикасына сәйкес, ол қаладағы ең биік төбеде, және оның айналасында кеңейген қалалық кеңістіктің ортасында орналасқан Антананариву Ровасы – корольдік кешенін сақтап қалды. Сонымен қатар, ол қасиетті Рова кешенін едәуір кеңейтіп, оның құрметті ғимараттарын жақсартты. Бұл 1800 жылы Андрианампоинемерина Антананаривуда тұрғанда қолданылған бірнеше үйлердің бірі ретінде, 1600 жылдардың басында король Андрианяка салған «патшалық тақ» – Бесакананы қайта жаңартуды қамтыды. Ол жақында бағындырған этностық топтардың өкілдерін қаланың белгілі бір аудандарына орналастырды. Әрбір Мерина әлеуметтік тобының өз аудандары болды: құлдар Ровадан оңтүстікке қарай (Мерина космологиясында жағымсыз бағыт), майнти (патшалық қызметшілер тобы) Ампарихиде оңтүстік-шығысқа қарай өмір сүрді, маңызды хова руларына патшалық кешеннің батысындағы аудан бөлінді, ал андриана ақсүйектерінің жеті тармағының әрқайсысына сарайдың қасиетті солтүстік және солтүстік-шығысындағы аудан берілді. Бұл кең аудандық құрылымда әр руға (фоко) белгілі бір маңайға бағытталды, бұл олардың бас қалаға қатысты үй ауылдарының бағытына сәйкес келді. Қазіргі Антананариво тұрғындарының көзқарасында Андрианампоинемерина заманындағы қала – Меринаның тапқырлығы мен рухани маңызын бейнелейтін кемелді және үйлесімді қалалық кеңістік ретінде көрінеді. Андрианампоинемеринаның билігінің заңдылығын оның басқа Мерина билеушілерінің билікке талаптарын «халықтың билігі» – фанякана хова ретінде сипаттауымен нығайтты, олардың тегі өзінің тегіне қарағанда мұрагерлікке нашар байланысты болды. Сонымен қатар, оның алдындағы Мерина патшалары сияқты, ол сампи (патшалық бейнелер) билігін консолидациялады және өзінің билігінің табысы мен заңдылығын осы табиғаттан тыс күштердің арналарына көрсетілген тиісті құрметке байланысты деп есептеді. Ол патшалығының табиғаттан тыс және ата-бабалар заңдылығын күшейтуді қарапайым халықтың инклюзивтігімен теңестірді, Tsimiamboholahy және Tsimahafotsy руларынан бірнеше ховаларды күшті және сенімді кеңесшілер етіп тағайындады. Ол сондай-ақ, шығыс жағалауда ежелден қолданылып келген сорабе жазуын білетін, күшті сиқырлы және арнайы ғылыми және діни білімдерді қамтитын ежелгі мәтіндердің сериясын жазу үшін Антаиморо руының (омбиаси) патшалық кеңесшілерімен кеңесті. Имерина халқы дәстүрлі тәжірибелер мен жаңаша шаралардың үйлесімі арқылы басқарылды. Барлық жерлер техникалық тұрғыдан егемендікке тиесілі болғанымен, оны басқаруға андрианалар тағайындалды, олар менкалияны (жердің кіші бөлігін) басқарды. Бұл әкімшілердің өзіне патшалық кеңесшілері бақылау жасады. Жерді қарапайым халық өңдеді, оларға отбасының мөлшеріне қарай жер берілді, ал әр отбасы патшаға салық төледі. Андрианампоинемерина күннің соңына дейін сатылмаған етті союшыдан алуға балаларға құқық беретін заңдар шығарды, сондай-ақ кедейлерге басқалардың егістіктерінен мандарин жеуге рұқсат берді, егер олар тек пісіріп, сол жерде жесе болды. Осылайша, көптеген азаматтардың негізгі тамақтану қажеттіліктері қанағаттандырылды.
Әлеуметтік ұйым
Мерина андриананың 16 ғасырда Андриманело басқаруымен құрылған иерархиясы Андрианампоинемеринамен қайта қарастырылды, бұрын Андриамасинавалона да осылай жасаған болатын. Ол андрианаларға жаңа құқықтар мен міндеттерді, соның ішінде өздерінің жоғары мәртебесін көрсету үшін үйлеріне воромахеридің (қара қыранның) мүсіндерін немесе бейнелерін қою құқығын берді. Рулар мен қауымдастықтар арасындағы қарым-қатынастарды нығайту және ресурстарды шамамен және әділетті түрде бөлу мақсатында Андрианампоинемерина отбасылардың барлық отбасы мүшелерінің қалдықтарын сақтауға арналған үлкен, монолитті тас қабірлер салуын бұйырды, сондай-ақ осы қабірлердің құрылысы қабірге енетін отбасы мүшелерінің ортақ жауапкершілігінде болуы керек еді. Андрианампоинемерина дәстүрлі патшалық рәсімдерге бірнеше өзгерістер мен кеңейтулер енгізу арқылы мемлекеттік дінді дамытуға мүмкіндік алды, онда ол орталық тұлға болды. 17 ғасырдың Мерина патшасы Раламбо құрған фандроана фестивалінің дәстүрі ұлтты және Андрианампоинемеринаның билігін, сондай-ақ мемлекеттің күшін заңдастырып, нығайтатын ғарыштық күшті символдық түрде жаңартуға бағытталған әлдеқайда ірі шараға айналды. Бұл оның азаматтарын одан әрі біріктіруге және оның билігін заңдастырып, нығайтуға көмектесті.
Қоғамдық жұмыстар
Меринаның ұзақ жылдар бойы қалыптасқан патшалық fanompoana (салық түріндегі еңбек) дәстүрі Андрианампоинемина тұсында жалғастырылып, дамытылды. Оның билігінде ірі мемлекеттік жұмыстар атқарылды, оның ішінде Антананаривоны қоршаған Бетсимитаттра жазығындағы суармалы күріш егістік алқаптары одан әрі кеңейтілді. Ол жұмыс топтарын ұйымдастыру жүйесін құрды, топтар арасында жарыстар өткізіп, олардың еңбегін ынталандырды және өз міндеттерін орындамағандарды жазалады. Ол жұмысшыларды көңіл көтеру үшін hiragasy ауылдық музыканттарын жұмылдырды, кейіннен оларды патшалықтың қалалары мен ауылдары арасында жаңалықтарды тарату, жаңа заңдарды жариялау және тиісті әлеуметтік мінез-құлықты насихаттау үшін пайдаланды.
Заңдар
Андрианампоинемирина өзі билеген аймақтардың барлығында қолданылатын заң жүйесін жасады. Ол ресми азаматтық және қылмыстық кодекстерді енгізген алғашқы Мерина патшасы болды, соңғысы оның ұлы Радама тарапынан жетілдіріліп, жазылып алынды. Ол он екі қылмысты өлім жазасына кесілетін қылмыс деп жариялады, ал көптеген басқалары кінәлі адам мен оның отбасы мүшелеріне, оның ішінде тізбекпен мәжбүрлеп жұмыс істеуге және құл статусына түсіруге әкеп соқты. Бұл қатал жазалар қоғамға қарсы әрекеттерге қарсы күшті үдерлеу мақсатында қолданылды. Алкоголь, марихуана және темекінің қолданылуы да тыйым салынды, бірақ олар кеңінен таралды. Патша өз заңдарын бұзғандарды соттау үшін көбінесе тангена дәстүрін пайдаланды, онда удың ішкеннен кейін тірі қалу, айыпталушының кінәсіздігін көрсететін.
Экономика
Андрианампоинемеринаның тұсында құлдар мен басқа да тауарлар саудасын басқару үшін ережелер енгізілді. Бағалаулар бойынша, патша жылына шамамен 1800 құл саудалаған, көбінесе оқ-дәрілерге айырбастап, негізінен Маврикий мен Реюньонға сататын француз саудагерлеріне. Бұл патшалықтың экономикасына тәртіп келтірді, патша қазынасын молайтты және патшаға аса тиімді тауарлар саудасын монополиялауға мүмкіндік берді, соның салдарынан саяси қарсыластарының оны тақтан түсіру үшін жеткілікті байлық пен ықпал жинау мүмкіндігі шектелді. Бұл оның кейбір андрианалармен қарым-қатынасын уландырса, қара халық пен құлдар арасында оның беделін арттырды. Оның ақсүйектермен дауларда қарапайым халықтың пайдасына шешім қабылдауы оның әділ басшы ретіндегі беделін нығайтты. Андрианампоинемерина ресми базарларды (цена) құру және нарық таразыларын (фанданжана) және ұзындығы мен көлемі сияқты басқа өлшем бірліктерін стандартизациялау арқылы сауда мен экономиканы реттеді. Патша Андрианампоинемерина Антананариводағы алғашқы базарды сол жерде орналасқан Аналакели базарының 1930 жылдары салынған плиткамен жабылған павильондарының орнында құрды. Андрианампоинемерина жұма күнін (Зома) базар күні деп жариялады, сол күні саудагерлер Аналакелиге дәстүрлі ақ қолшатырлармен көлеңкеленген дүкендерін орнату үшін келер еді. Бұл қолшатырлардың теңізі барлық аңғарға жайылып, әлемдегі ең ірі ашық базар деп аталды. 1997 жылы Зома базарының өсуіне байланысты туындаған жол тығындары мен қауіпсіздік мәселелері үкімет шенеуніктерін жұма саудагерлерін бөліп, басқа аудандарға көшіруге мәжбүр етті. Андрианампоинемеринаның билігінде Имерина халқының өсіп-өркендеуі халық тығыздығының артуына әкелді.
Әскери ұйым
Ақырында ол фолоаллиндахи ("100 000 сарбаз") деп аталатын азаматтар әскерін құрды. Әскери қызметке жарамды ерлер Андрианампоинемеринаның жаулап алу науқандарына, қоғамдық жұмыстарға бөлінген уақыттар арасында қатысу үшін шақырылды. Бұл науқандар Имеринаны құлдарды тұтқындау арқылы байытты, олар Мерина андриана және хова сыныптарының еңбегіне және қызметіне жұмсалды немесе жағалаудағы қауымдастықтарға сатылып, атыс қаруымен айырбасталды. Оның әскері Мадагаскардың батыс жағалауындағы саудагерлерден сатып алынған қару-жарақпен жабдықталған.
Өлім және мұрагерлік
Андрианампоинемирина 1810 жылғы 6 шілдеде 65 жасында Антананаривудағы Рова кешеніндегі Махицилафанаджака үйінде қайтыс болды. Оның көптеген әйелдерінен он бір ұл және он үш қызы болды. Вазима дәстүрі бойынша, Андрианампоинемиринаның денесі күмістен жасалған каноэге (әдеттегі ойылған ағашқа емес) салынып, Амбохимангадағы патшалық траномасина қабірлерінің біріне жерленді. Француздар 1896 жылы аралда отаршылдық билік орнатқаннан кейін, 1897 жылғы наурыз айында Андрианампоинемиринаның бастапқы қабірін қиратты, оның сүйегін алып, Антананаривудың Ровасына көшірді, онда оны ұлының қабіріне жерледі. Бұл Амбохиманга қаласын киялынан айыру, өткен жылы француз отаршылдығына қарсы көтерілген Меналамба қарсылық күресшілерінің рухын жою, патшалық ата-бабалардың күшіне сенуді әлсірету және Мерина билеушілерінің Мадагаскар егемендігін ақылсыз өткеннің реликвиясы ретінде қарастыру мақсатымен жасалды. Андрианампоинемиринаның орнын оның 18 жасар ұлы Радама I басты. Ұлы Радаманың баласы мұрагерлікке ие болатынына берген уәдесін орындау үшін Андрианампоинемирина өзінің үлкен ұлы Рамаволахыны таққа таласудың алдын алу үшін өлтірді.
Мұра
Тарихшы Бетвелл Огот Андрианампоинемеринаны «Имеринаның ең маңызды патшасы деп есептейді». Тарихшы Кэтрин Фурне Герин оның «халықтың санасында зор құрметке ие тұлға» екенін айтады. 1808 жылы онымен іскерлік байланыс жасаған француз саудагері: «Шәксіз, ол Мадагаскардың барлық патшаларының арасында ең байы, ең қауіптісі, ең білімдісі және ең ірі мемлекетке иесі», – деп мәлімдеді. Малагаси оқулықтарында ол батыр ретінде және малагаси ұлттық бірлігінің идеясын қалыптастырушы ретінде сипатталады. Андрианампоинемеринаның билігі туралы маңызды мәліметтердің көзі – «Тантара нь Андриана это Мадагаскара» кітабы. Бұл малагаси тілінде жазылған еңбек, онда 19 ғасырдың соңында иезуит миссионері Франсуа Калле жинаған Мерина патшаларының ауызша тарихы баяндалады. 1950 жылдарға дейін француз тіліне аударылмағандықтан, отарлық кезеңдегі ғылыми және публицистикалық еңбектерде патшаның дәстүрлі діни билік пен құқықтардың арнасы ретіндегі рөліне көңіл бөлмей, оның әкімшілік тәжірибесін мақтап, отарлық үкіметтің беделін арттыруға тырысты. 1970 жылдардан бастап тарихшылар оның патшалық билігінің рухани жағына көбірек назар аудара бастады, ал зерттеушілер Андрианампоинемерина мен оның билігінің шынайы және толымды тарихын жазу үшін түрлі дереккөздерді зерттеп, салыстырып қарастырды. Андрианампоинемеринаның тұсында жасалған жаңалықтар 19 ғасырдағы мадагаскарлық қоғам құрылымына ұзақ мерзімді әсер етті. Мадагаскар жөніндегі маман Франсуаза Райсон Журде 1869 жылы Ранавалона II христиан дінін қабылдағаннан кейін халық арасында кеңінен тараған дінге келуді Андрианампоинемеринаның мемлекеттік дін институтын құруымен байланыстырады, онда егемен басшы болып табылады және халықтың оған бағынуы күтіледі. Сонымен қатар, Андрианампоинемеринаның ховаларды және әсіресе олардың екі кеңесші отбасын күшейтуі келесі елу жылда саудагерлердің, шеберлердің, шаруалардың және әкімшілік кадрлардың негізін құрайтын хова орта таптың нығаюына әкелді. Радама II билігі кезінде хова билігі ақсүйектердің билігімен теңесіп, одан асып түсті, нәтижесінде аристократиялық төңкеріс болды, ол Радаманың билігін және монархтың абсолютті билігін аяқтады, сондай-ақ хова премьер-министрі мен оның кабинеті билік жүргізетін бірлескен үкімет жүйесін орнатты, ал монарх – ата-бабалық билік пен құқықтың символдық бейнесіне дейін төмендеді. Андрианампоинемерина Мадагаскардың рухани астанасы деп жариялаған Амбохиманга елдің ең маңызды рухани және мәдени орындарының бірі болып табылады және 2001 жылы Мадагаскардың жалғыз мәдени ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұрасы ретінде танылды. Антананаривудағы ірі көшелердің біріне оның есімі берілген, ол Тәуелсіздік даңғылымен қатар және одан бір блок шығысқа қарай өтеді.