Кіріспе

Етқоректілер түрі

Шығыс нүктелі сканк (Spilogale putorius) – Солтүстік Америкада, АҚШ-тың орталық және оңтүстік-шығыс бөліктерінде, сондай-ақ Канада мен Мексиканың шағын аудандарында кездесетін кішкентай, салыстырмалы түрде жіңішке денелі сканк. Шығыс нүктелі сканк – өте кішкентай сканк, ол жақсы өскен ағаш тиінінен артық емес. Оның дене пішіні жолақты сканкқа қарағанда көбірек күзенге ұқсас. Шығыс нүктелі сканктың арқасында төрт үзіліс сызықтары бар, бас сүйегінің ұзындығы... Ол басқа сканктарға қарағанда әлдеқайда белсенді. Оның жыртқыштары басқа сканктарға тән (ірі мысықтар, бобкаттар, сұлулар, адамдар және т.б.). Қыс айларында жер астындағы қуыста сегіздей сканк бірге тұруы мүмкін. Ол сонымен қатар ағашқа өрмелеп, олардың арасында паналауға да қабілетті. Шығыс нүктелі сканк орман шеттері мен жоталы далалық шалғынды жерлерді, әсіресе жартастар мен бұталардың шоғырлары бар жерлерді ұнатады. Батыс аймақтарда ол көбінесе орманды бұталар мен орманды жерлер бар жағалау бойындағы жолақтарға тәуелді. Ағаш қоршаулар, ерекше участақтар және тастап кетілген шаруашылық ғимараттары да маңызды мекендеу ортасы болып табылады.

Сипаттама

Шығыс нүктелі сканкінің денесі кішкентай, мысықша денелі, жұқа, тығыз қара түкпен жабылған, үстінде 4-6 үзіліс-үзіліс ақ жолақтары бар. Екі жолақ дененің ортасынан, ал төрт жолақ басының арт жағынан құйрығына дейін бойлай орналасқан. Екі жағында да, екі бетінде де, сондай-ақ құйрығының ұшында ақ дақтар кездеседі. Бұл апосемалық түс схемасы деп аталады және ол хищниктерге ескерту ретінде қызмет етеді деп саналады. Шығыс нүктелі сканкінің денесінің ұзындығы , ал құйрығының ұзындығы , осының нәтижесінде жалпы ұзындығы құрайды. Аяқтары ұзын, ал алдыңғы аяқтарындағы тырнақтары шамамен ұзын, ал артқы аяқтарындағы тырнақтары шамамен ұзын. Аяқтарының табанында өрмелеуге көмектесетін төсемдер бар. Алдыңғы аяқтарының үлкен тырнақтары сканкіге қазуға және жемтігін ұстауға көмектеседі. Ересектердің жалпы дене салмағы құрайды.

Мінез-құлық

Шығыс нүктелі скункс - өте құпия және жасырын жаратылыс, сондықтан адамдар оларды көру өте сирек кездеседі. Олар түнгі жануарлар және ыстық, ылғалды түндерге қарағанда құрғақ, салқын түндерде көбірек белсенді болады. Бұл скункстар қыстамайды, бірақ қатты ыстық жазды немесе суық қысты бастан өткергенде белсенділігін күрт азайтады. Әдетте, ана скункс бір ретте 4-5 балалай (бала скункс) туады. Жаңа туған скункстардың толыққанды ересек скунксқа айналуына 12 апта, ал өзін қорғау үшін скункс мускусын дамытуына 2 ай уақыт қажет.

Қорғау

Шығыс нүктелі сканк бірнеше штаттарда, әсіресе Орта батыста (Минесота және Висконсин сияқты) қоныстану саны күрт азайды. Санның азаю себебі әлі анықталған жоқ, бұл қызық, себебі бұл түр адам қонысына өте жылдам бейімделіп, 20 ғасырдың екінші жартысына дейін аулау үшін жиі ұсталған. Одан бұрын олар жиі шаруашылық жерлерде кездесетін, қоралардың қабырғаларының астында қуыстар қазып, сақталған астыққа тартылған тышқандарды аулап жейтін. Минесота штатында 1949 жылы ауланған сканктардың саны ең жоғары деңгейге жеткен, сол жылы ғана 19 400-ден астам сканк ауланды, ал келесі жылдары штат бойынша ауланған сканктардың саны күрт төмендеді. Пестицидтердің қолданылуы, шаруашылық техникаларының жаңартылуы, сканктарды көптеп аулау, қоралардың және басқа да адам жасаған құрылыстардың біріктірілуі – барлығы шығыс нүктелі сканктардың санына кері әсер еткен деп саналады. Нәтижесінде, бұл түр бірнеше Орта батыс штаттарында жойылып қалған болуы мүмкін және жалпы алғанда осы аймақта азайып келеді. АҚШ-тың шығыс бөлігінде де, мысалы Пенсильванияда, оның саны төмендеп жатыр. Азаймаған жерлерде шығыс нүктелі сканк сирек кездеседі, бірақ Оңтүстік Флоридада кең таралған. Алабама, Каролина және Вирджиния штаттарында жүргізілген халықтық сараптамаға сәйкес, Аппалачи нүктелі сканкы (S. p. putorius), атаулы түршесі, 2014 және 2020 жылдар аралығында жылына шамамен 3% төмендеген, ал өлім көрсеткіші шамамен 50% құрады. Барлық ареалда өлімнің басты себебі құстардың шабуылдары болды, бірақ Солтүстік Каролинада иттердегі аурудың пайда болуы бірнеше күн ішінде белгіленген (және белгісіз) сканктардың жартысын өлтірді.