Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландиядағы епархия (11-ші немесе 12-ші ғасыр – 1689)
Diocese in Scotland (11th or 12th century – 1689)
Шотландия шіркеуінің тарихи епархиясы
the historical diocese of the Scottish church
Абердин епархиясы бастапқыда қазіргі Моррейдегі Мортлахтағы 11-ші ғасырдағы епископтықтың тікелей жалғасы деп есептелген. Алайда, бұл ерте мерзім және алғашқы епископтар туралы мәліметтер қате түсіндіруге және Абердин соборының картотекасында табылған, қазір жалған екені белгілі болған ерте жарғыларға сүйенуге негізделген. Епархияның алғаш рет тіркелген епископы – 1132 жылғы «Елендер кітабында» есімдері аталатын Нектан. Абердин епископының бар екенін растайтын алғашқы жазба дәлел 1157 жылы Едуард епископқа жолданған папалық бұйрықта кездеседі. Бұл бұйрық оның соборының бар екенін мойындайды, шіркеу кеңесін құру мәселесін талқылайды және епархиялық құрылымның кеңеюінің басталуын көрсетеді. Шотландиядағы приходтық жүйе ерте орта ғасырлардан бері дамып келе жатқан және Дәуіт I тұсында маңызды прогреске жеткен. Ол жергілікті шіркеудің аумақ және юрисдикция тұрғысынан құқықтарын нақтылады. Оның реформалары қауым мүшелерінің дін қызметкерлерін тиендер арқылы қолдау көрсетуіне мүмкіндік берді, ал жергілікті билеушілер шіркеулер салу және дін қызметкерлерін тағайындау құқығын сақтап қалды. Уақыт өте келе билеушілердің шіркеулерді басқару құқығы соборлар мен монастырларға ауысып, бұл мекемелерді приходтардың есебінен байытты. Собор, оның кеңейіп жатқан канондық саны, оларды қамтамасыз ету үшін бөлінген кірістерді пайдаланды. Канондықтардың міндеті – приход викарийлеріне кіріс табуға көмектесу болды, бірақ көбінесе жалақысы шала болды. Соборды қайта жаңарту жұмысы 14-шы ғасырдың соңында басталып, 16-шы ғасырға дейін жалғасты.
The Diocese of Aberdeen was originally believed to be the direct continuation of an 11th century bishopric at Mortlach in present day Moray. However, this early date and also the first bishops were based on a misinterpretation and reliance on early charters found in the cartulary of Aberdeen Cathedral that are now known to be false. The first recorded bishop of the diocese was Nectan, who was mentioned in the Book of Deer around 1132. The first direct written evidence of a bishop in Aberdeen is found in a papal bull addressed to Bishop Edward in 1157. This bull acknowledges the existence of his cathedral, discusses the formation of a chapter, and marks the start of the expansion of the diocesan structure. The parochial system in Scotland had been developing since the early Middle Ages and saw significant progress under David I. He clarified the rights of the local church in terms of territory and jurisdiction. His reforms ensured that parishioners could support their priests by providing tiends, while local lords retained their rights to build churches and appoint priests. Over time, the lords’ rights to patronise churches shifted to the cathedral and the monasteries, enriching these institutions at the expense of the parishes. The cathedral, with its expanding number of canonries, used the appropriated income to sustain them. The beneficiary canons had a duty to ensure an income for the parish vicars but the stipends were generally meagre. Reconstruction of the cathedral commenced in the late 14th century and extended into the 16th century.
Епархияның тарихы
Епархияның мифтік бастауы собордың мұрағаттарында сақталған және алғашқы епископтарды – Бин, Денортиус, Кормак және Нектанды – қазіргі Мортлахтағы Мортлахпен байланыстырады. Бұл дәстүр, көріне берсек, жалған деп танылған ертедегі харталардың сериясына негізделген. Осы харталар Гектор Боцеге Мортлах епископтарының тарихын құруға мүмкіндік берді, ол төртінші прелаты Нектанмен аяқталды, ол өзінің орталығын Абердинге көшірді. Нектан жалған харталардың бірінде ғана кездеседі, ал басқа жерде ол тек 1132 жылға жуық датирленген Кітаптағы шағын жазбада Абердин епископы ретінде бір рет тіркелген. Осыған қарамастан, Мортлах ертедегі діни маңызға ие болды. 1157 жылы Папа Адриан IV-нің бұйрығы Мортлахтағы бес шіркеуімен бірге монастырьдың бар екенін және оның Абердин епархиясына қарасты екенін растады. 11 ғасырда мұндай ұйымдасқандық Culdee (Céli Dé) елді мекендеріне тән болды – Culdee-лер халыққа қызмет ететін, бірақ орталық ана шіркеуден (монастырьдан) басқарылатын дін қызметкерлерінің қауымдастығына ұқсады. Папа Адриан IV-нің 1157 жылғы бұйрығы епископ Эдуардқа Абердин, Сент-Махар және Сент-Николас шіркеулерін, сондай-ақ Ескі Абердин қаласын және басқа жерлерді де бекітті. Бұл бұйрық епископ Эдуардқа өзінің соборында тарау құруға рұқсат берді, оған дін қызметкерлері ретінде тұрақты немесе зайырлы канондарды енгізуді таңдауға мүмкіндік берді, бірақ бұл бірден нәтиже бермеді. Дін қызметкерлерінің толыққанды жұмыс істейтін бірлігін қаржыландыру мүмкін болмағандықтан осылай болған болуы мүмкін. 12 ғасырдағы реформалар жергілікті жер иелерінің ықпалымен жүзеге асты, олар шіркеулер мен дін қызметкерлерін қамтамасыз етті, бұл аналық шіркеулердің маңыздылығының төмендеуіне әкелді. Патша Давид I-нің ықпалымен өзгерістерге ең күшті серпіліс болды, ол жергілікті шіркеулердің және олардың дін қызметкерлерінің құқықтарын қамтамасыз ететін жарлықты енгізді, олар тізімдер есебінен күтілуі керек еді. Нәтижесінде, әсіресе Абердин епархиясы сияқты англо-нормандық феодалдық кеңеюдің кең аумақтарында, епархия ішінде географиялық тұрғыдан негізделген және өмір сүруге қабілетті приходтық құрылымдар құрылды. Бұл жергілікті иелер, кейде болашаққа қатысты, приход шіркеулеріне қамқорлық ету құқығын соборға немесе өздері таңдаған монастырьға берді. Бұл, жаңадан құрылған монастырлармен бірге, Culdee аналық шіркеулеріне және оларға бағынышты шіркеулерге әсер етті, олар Mortlach және Cabrach сияқты қарапайым приход шіркеулеріне айналды, немесе сирек жағдайларда, бұрынғы өмір сүруіне ең жақын ұйымдарға айналды, яғни Монимуск сияқты Августиндік канондар үйіне. Епархияға табыс әкелетін механизм енді қолда бар болды. Приход шіркеулері, олардың кепілді табысымен, көп ұзамай үлкен шіркеу корпорацияларының – монастырлар мен соборлардың иелігіне өтті. Абердинде анексия процесі епископ Эдуардтың өкілеттігі кезінде басталған болуы мүмкін және тараудың дамуымен бірге өсті. Кеңейту баяу болды, жоғары лауазымды адамдардың тағайындалуы 13 ғасырдың ортасына дейін жалғасты, 1249 жылы Папа Иннокентий IV епископ Питер Рамсейге епархиялық конституцияны және бес мәртебелі адамнан және сегіз қарапайым канониядан тұратын тарауды бекітетін бұйрық шығарды. Канондарға приходтық табыстарды бөлу приход шіркеулерін әлсіретті. Собор канондары, приходтар мен викариаттардың жемісіне ие болғандықтан, приходтарға викарийлерді тағайындауға жауапты болды. Викарийлер көбінесе аз зейнетақы алатын және қызмет етудің қауіпсіздігінен айырылып, рухани қызметкерлердің жандарды сауықтыру үшін жеткіліксіз білім алуына әкелді. 1488 жылға қарай соборлық бөлім 54 приход шіркеуінің табысымен қамтамасыз етілген 29 канонға дейін кеңейтілді, олардың 42-сі пребендалды, біреуі айлық және 11 ортақ болды. 42 басқа шіркеу шіркеулері монастырлар мен басқа да шіркеулік қорларға тиесілі болды және тек 4 шіркеу – Кушни, Форви, Тоф және Тирия – тәуелсіз болды. Епархияға кедейлер, қарттар мен мүгедектерге арналған он бір аурухана / қайыршылық үйлер кірді. Діни ордендер де жақсы таныстырылды – Фьвидедегі Тироненциан монастырі, Монимусктегі Августин канондары үшін монастырь және Дирдегі Систерциандар монастырі. Кармелиттер, доминикандықтар, францискандықтар және Троицалық монахтардың бәрі Абердиннің өзінде үйлері болды. Соборды қайта құру епископ Александр Киннинмунд (1355–80), әрине, өзінің епископтық қызметінің соңына таяп, батыс мұнаралары мен нефтің қабырғаларын көтерген кезде басталды. Епископ Генри Лихтон (1422–40) Киннинмунд бастағанды аяқтады және солтүстік трансепті құрды, бірақ орталық мұнараның құрылысын аяқтамады. Одан кейін Инграм Линдсей (1441–58) келіп, нефтің шатырын жапты және төселді. Томас Спенс (1457–80) интерьерді әдемі безендірді, ал епископ Уильям Элфинстон Лихтон бастаған орталық мұнараны аяқтады. Элфинстон сондай-ақ үлкен хорды қайта құруды бастады. Оңтүстік трансепті Гавин Данбар (1518–32) аяқтады және батыс мұнараларына шпильдер қосты. Данбар собордың нефіндегі қанаттық елтаңбалармен безендірілген төбеге де жауапты болды, онда папаның, шотландтық прелаттардың және жетекші еуропалық билеушілердің қанаттық елтаңбалары бейнеленген.
The probably mythic origins of the diocese are contained in the cathedral's chartulary and identify the early bishops—Bean, Denortius, Cormac and Nectan—with Mortlach, in present day Moray. This tradition was seemingly based on a series of early charters that are acknowledged to be false. These charters allowed Hector Boece to construct a history that had successive Mortlach bishops, ending with its fourth prelate, Nectan, who then moved his see to Aberdeen. Outside of his appearance in one of the spurious charters, Nectan is only once documented as bishop of Aberdeen in a small note (c. 1132) made in the Book of Deer. Despite this, Mortlach did possess early ecclesiastical importance. A Papal Bull of 1157 by Pope Adrian IV confirmed the existence of a monasterium at Mortlach with five attendant churches as belonging to the diocese of Aberdeen. By the 11th century, this type of organisation was characteristic of Culdee (Céli Dé) settlements—the Culdees resembled communities of secular priests who ministered to the populations but were directed from the central mother church (the monasterium). Pope Adrian IV's bull of 1157 also confirmed to Bishop Edward the churches of Aberdeen, St Machar and St Nicholas, together with the town of Old Aberdeen and other lands. The bull authorised bishop Edward to establish a chapter in his cathedral, giving him the choice of introducing regular or secular canons as his clergy but nothing immediately came of this. The lack of a means of funding a fully functioning unit of clerics may have accounted for this. Reforms in the 12th century were partially driven by local landowners who provided churches and priests which in turn led to a lessening in the importance of mother churches. The strongest stimulus for change took place under the influence of King David I when he introduced an ordinance that guaranteed the rights of the parochial churches and their priests who were to be sustained by the levy of teinds. Consequentially, and particularly in areas of extensive feudal expansion of Anglo Norman lords such as in the diocese of Aberdeen, had the effect of creating geographically based and viable parochial entities within the diocese. These local lords, with some regard for the hereafter, granted their right of patronage of the parish churches to the cathedral or to a monastery of their own choosing. This, taken together with newly founded monasteries, impacted upon the Culdee mother churches and pendicle churches to the extent that they were either reduced into becoming ordinary parish churches, such as Mortlach and Cabrach, or more rarely, were transformed into organisations that most closely resembled there former existence, i. e. as in the case of Monymusk, into a house of Augustinian canons regular. The mechanism for the generation of income for the diocese was now available. The parish churches with their guaranteed income were soon to be the subject of appropriation by the large ecclesiastical corporations—the monasteries and cathedrals. At Aberdeen, the annexation process may have begun as early as Bishop Edward's tenure and increased in line with the development of the chapter. The enlargement was slow with incremental appointments of dignitaries continuing through to the mid 13th century when in 1249 Pope Innocent IV issued a bull to Bishop Peter Ramsay confirming the diocese constitution and a chapter consisting of five dignitaries and eight ordinary canonries all sustained on prebends. Appropriation of parish incomes to prebendary canons in the cathedral weakened the parish churches. The cathedral canons, possessing the fruits of both the parsonages and the vicarages, were responsible for appointing vicars to the parishes. Invariably, the vicars were paid meagre pensions and lacked the security of tenure which resulted in inadequately educated clerics to deliver the cure of souls. By 1488 the cathedral chapter had expanded to 29 canons supported by the income from 54 parish churches and of those, 42 were prebendal, one mensal and 11 held in common. 42 other parish churches were appropriated to monasteries and other ecclesiastical foundations and only 4 parishes—Cushnie, Forvie, Tough and Tyrie—remained independent. The diocese also included eleven hospitals/almshouses for the poor, aged or infirm parishioners. The religious Orders were also well represented—a Tironensian priory at Fyvie, a priory for Augustinian canons at Monymusk and a monastery at Deer for Cistercians. The Carmelite, Dominican, Franciscan and Trinitarian Friars all had houses in Aberdeen itself. The reconstruction of the cathedral began when Bishop Alexander Kininmund (1355–80), probably nearing the end of his episcopacy, heightened the walls of the west towers and the nave. Bishop Henry Lichton (1422–40) completed what Kininmund had started and established the north transept but left the construction of the central tower incomplete. He was followed by Ingram Lindsay (1441–58) who roofed and paved the nave. Thomas Spens (1457–80) finely furnished the interior and Bishop William Elphinstone completed the central tower begun by Lichton. Elphinstone also commenced the rebuilding of a larger choir. The south transept was completed by Gavin Dunbar (1518–32) and provided the spires on the west towers. Dunbar was also responsible for the armorial adorned ceiling in the nave which displayed the coat of arms of the pontiff, the Scottish prelates and leading European rulers
Діни үйлер
Епископ соборға, қалыпты шіркеулерге және ауруханаларға билік етті. Монастырлар көбінесе епископтықтан тәуелсіз болғанымен, ағайындыларының біреуін дін қызметкері етіп тағайындау қажет болған жағдайда епископтың көмегіне мұқтаж болды. Монастырлар кейде епископ пен шіркеу кеңесінен демеу алуы мүмкін.
The bishop held authority over the cathedral, parish churches, and hospitals. While the monasteries were largely independent of the episcopacy they still required the bishop if any of the brothers needed to be ordained to the priesthood. The monastic houses may occasionally receive patronage from the bishop and chapter.
Кафедральдық бөлім
Абердиннің тарауының дамуы ұзаққа созылды, тіпті 1157 жылғы папалық бұйрық Едуард епискобына зайырлы немесе монахтар дін қызметкерлерінен тарау құруға рұқсат берді. Тараудың кеңеюінің алғашқы белгілері, епископ Иоаннның (1199–1207) іс-әрекетіне куәлік еткен «канон» деп тағайындалған дін қызметкерінің көрінуімен анықталды. Оның ізбасары, епископ Кальдер (1207–1228), көптеген канондарды синод отырыстарының мүшелері ретінде, оның епископтық жарлықтарына куәлік ету үшін және аға дін қызметкері ретінде архидиаконды пайдаланды. Епископ Стирлинг (1228–1239) осы жүйені жалғастырды, бірақ енді бұл жиналыс «тарау» деп аталды және өзінің мөріне ие болды. Бір канон енді «қазынашы» деп тағайындалды, бірақ декан әлі де архидиаконға бағынышты болды. 1239 жылы епископ Лэмли декан төрағалық еткен жиналыста сайланды, бірақ архидиакон одан әлі де аға болып көрінеді. Шамамен 1239 жылы бір канон прецентор дәрежесіне көтерілді, ал 1240 жылы канцлер пайда болды. 1243 жылы тараудың жиналысында декан енді тараудағы аға канон болғаны анық болды. 1445 жылға қарай тарау 29 канониядан тұрды – декан, баяндамашы, канцлер және қазынашы – сахабалар, архидиакон – енді сахаба емес, ал қалған 24 қарапайым канония құрады. Соңғы құрылған канония – суб-хантер (1527–1534) болды, бұл канондардың жалпы санын 30-ға жеткізді. Олардың арасында Абердин епархиясында 46 және Морей епархиясында тағы 2 шіркеу болды. Абердин соборының жазбаша конституциясына сәйкес, епископ декандан басқа бүкіл тарауды таңдады. Декан тараудың құқықтарын, әдет-ғұрыптарын және бостандықтарын сақтауға солемді ант бергеннен кейін лауазымына сайланды. Содан кейін ол хорға орналастырылды және епископ оның орнын бекітті. Канондар епископқа және тарауға адалдық пен бағынуға ант берді. Тараудың беделді басшысы декан болды және собор аумағында тұратын барлық адамдарға толық бақылау жасады – бұл тек канондарға ғана емес, сонымен қатар кішігірім дін қызметкерлері мен қызметшілерге де қатысты. Келесі маңыздылығы бойынша прецентор, көбінесе кантор деп аталатын. Оның міндеттеріне шіркеу қызметтерінде қолданылатын музыканы бақылау, хор ұлдарының таңдалуын қадағалау, олардың білімін қамтамасыз ету және жарамды ән мектебінің ұстазын жұмысқа алу кірді. Келесі маңызды орын канцлерге (cancellarius) тиесілі болды, оның жауапкершіліктеріне тараудың хат-хабарларын және жарлықтарын құрастыру, тарауға келіп түскен хаттардың мазмұнын және назар аударуды қажет ететін нұсқауларды жеткізу және тарау кітапханасының сақтаушысы болу кірді. Ол сонымен қатар қалалық мектептің директоры және мұғалімін таңдады. Төртінші және соңғы мәртебе – қазынашы (thesaurarius), оның міндеттеріне шіркеу қазынасын бақылау кірді – алтын және күміс тостағандар және қымбат киім-кешек сияқты заттар. Ол шіркеудің шамдар, шайырлар, хош иіссулар, қызмет үшін көмір, нан және шарап сияқты күнделікті қажеттіліктерімен қамтамасыз етілуін қамтамасыз етуі керек еді, сондай-ақ еденге төсем үшін кілемдер мен қамыстар сияқты қарапайым заттар да оның міндетіне кірді.
The development of Aberdeen's chapter was lengthy even though the papal bull of 1157 gave Bishop Edward permission to institute a chapter of secular or monastic clerics. The first signs of chapter enlargement became apparent when a cleric designated as a 'canon' is seen witnessing an act by Bishop John (1199–1207). His successor, Bishop Kalder (1207–1228), had many canons acting as members of synodal sittings witnessing his episcopal edicts and with an archdeacon as the senior cleric. Bishop Stirling (1228–1239) continues this system but now this assembly is called a 'chapter' and has its own seal. A canon is now designated 'treasurer' but the dean is still subordinate to the archdeacon. By 1239, Bishop Lamley is elected at a meeting chaired by the dean although it appears that the archdeacon is still his senior. In c. 1239 a canon had been elevated to the dignity of precentor and then in 1240, a chancellor was now visible. In 1243 at a meeting of the chapter, it is evident that the dean was now the senior canon in the chapter. By 1445, the chapter consisted of 29 canonries—the dean, presenter, chancellor, and treasurer were the dignitaries, the archdeacon—no longer a dignatory—and 24 simple canonries made up the remainder. The last canonry to be created was that of the sub chanter (1527x1534) bringing the total number of canons to 30. Between them, the chapter held 46 appropriated churches in the diocese of Aberdeen and a further 2 in the diocese of Moray. Under Aberdeen Cathedral's written constitution, the bishop chose the entire chapter with the exception of the dean (decanus). The dean was elected to his position by the chapter after taking the solemn oath of fidelity and to uphold the rights, customs and liberties of the cathedral. He was then installed in the choir and provided with his place in the chapter by the bishop. Canons took an oath of fidelity and obedience to the bishop and the chapter. The authoritative leader of the chapter was the dean and held total control over all who resided in the cathedral environs—this extended not only to the canons but also to the lesser ecclesiastics and servants. Next in importance was the precentor, usually referred to as the chanter (cantor). His responsibilities were to oversee the provision of the music used in the church services, choose the choirboys, see to their education, and employ a suitable song school tutor. Next in importance was the chancellor (cancellarius) whose responsibilities included the composition of the chapter's correspondence and charters, communicating to the chapter the content of incoming letters and instructions that needed attention, and being the custodian of the chapter's library. He also presided over the town's grammar school and selected its teacher. The fourth and last dignity was the treasurer (thesaurarius) whose duties included being the overseer of the church's treasury—items such as gold and silver drinking cups and expensive apparel. He needed to ensure that the church was adequately supplied with everyday needs such as candles, tapers, incense, charcoal, bread and wine for the services, and also mundane things such as mats and bullrushes for floor coverings.
Декандарлық
Динария, кейде архидиакондық деп аталады, – өзінің белгіленген қауымдық шіркеулерін қамтитын дінбасылық округтің (епархияның) географиялық әкімшілік бөлінісі. Архидиакон діни қызметкерлерді, оның қауымдарын, қауымдық шіркеулерін, шағын шіркеулерін (капеллаларын) және дін қызметкерлерін басқаруға жауапты болды. Оған христиан дінінің деканы (кейін ауылдық декан) көмектесті, ол да қауымдық дін қызметкерлерінің бірі болды. Оның міндеті – жыл сайын әрбір шіркеуді аралап, ғимараттың ішкі және сыртқы жағдайын, сондай-ақ дін қызметкерлерінің дұрыстығын тексеру болып табылды. Абердин дінбасылық округінде бес динария болды: Абердин, Бойн, Бухан, Гариох және Мар.
A Deanery, sometimes known as an archdeaconry, is a geographical administrative subdivision within a diocese containing its designated parish churches. The Archdeacon had responsibility for the deaneries administration, its parishes, parish churches, chapels and clergy. He was assisted in this by the appointed dean of Christianity (later called rural dean) who was also one of the parochial clergy. His role was to visit each of his churches annually to inspect the internal and external fabric of the building and the propriety of its cleric. In the Aberdeen diocese, there were five deaneries—Aberdeen, Boyne, Buchan, Garioch and Mar.
Монастырлар
Орта ғасырдың соңында епископқа өзінің қарамағындағы діни үйлерді аралау және түзету билігі берілді. Осыған қарамастан, кейбір монахтар ордендері епархиялық тексеруден босатуды сұрады және оған рұқсат берілді, ал басқалары епископтың бақылауына ұшырады. Абердин епархиясында цистерциандар, тамплиерлер, госпитальдер және барлық монахтар ордендері босатылғандықтан, епископтың сапары тек Монимуск пен Файви үйлеріне ғана қатысты. Епископ басқа да шектеулі жолдармен монастырлармен қарым-қатынаста болды. Жалпы, монахтар дін қызметкерлері емес, жай ғана адамдар болғандықтан, монахтар қауымының жұмыс істеуі үшін епископ оның литургиялық және сакраменталдық қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін жеткілікті санын қасиетті тәртіптерге тағайындауы керек еді. Тек епископ ғана монастырь шіркеулері мен капеллаларын құдайлыққа бөле алады және құрбандық үстелдерін қажетті шіркеулік құралдармен баталай алады. Сондай-ақ, епархиядағы көптеген шіркеулер монастырларға қосылғандықтан, бұл қосылуды епископ растауы керек еді, содан кейін монастырлар жандарды емдеу үшін жеткілікті қамқорлықты қамтамасыз етуді жалғастыра беруі керек еді. + Орналасқан жері Санат Ордені Құрылған Секуляризация / Жойылған Ескермелер Абердин Приориясы Кармалиттер 1273 1560–83 Ақ бауырлар деп аталды. Абердин Приориясын қаржыландыру үшін қайырымдылыққа сүйенетін қайыршылар ордені Доминикан 1230–49 1560–87 Қара монахтар деп аталды. Абердин Приориясы Францискан (сақшылар) 1469 1559 Сұр монахтар деп аталды. Абердин Приориясы Тринитариан 1274 жылға дейін 1561 жылға дейін Қызыл монахтар деп аталды. Бұл қайыршылар ордені емес, өйткені оларға сый-сыяпаттарды қабылдауға рұқсат етілді. Дир аббаттығы Цистерциан 1219 1587 12 ғасырдың Гейл дәстүрі Дирді ертедегі монастырь қонысы ретінде көрсетеді және жерлерге берілген гранттар шамамен 1000 жылдан 1150 жылға дейін діни қауымға беріліп жатқан болса да, бұл дінсіз діни қызметкерлердің қауымы болған болуы мүмкін. Кинлостың қызы, оны 1219 жылы Букан графы Уильям Комин құрды, бірақ монахтар бұдан бұрын болған болуы мүмкін. Соңғы монах-игумен Джон Иннес 1543 жылдың 2 мамырында орнынан кетті, ал Роберт Кит, Уильям Киттің інісі, граф Маришал 1544 жылдың 11 мамырында оның ұсынысы бойынша коммендатор-игумен болды. 1551 жылдың 12 маусымында қайтыс болғаннан кейін оның немере інісі Роберт Кит 1552 жылдың 15 қазанында оның қарауы бойынша командирлік лауазымын алды. Секуляризация Кит, қазір Лорд Альтри, 1587 жылы аббаттық және мүлікті уақытша иелікке айналдырған кезде аяқталды. Файви Приориясы Тироненсиан 1285 жылға дейін немесе одан бұрын белгісіз Реджинальд ле Чен құрған. 1285 жылдың 18 қазанында оның ағасы епископ Генри ле Чен Ардлоги жерлерін Арброт аббаттығына және "Ардлоги жерінде салынған діни үйде тұратын" монастырь монахтарына беруді растады. 1325 жылы Арброт абысы монастырь ережелерін сақтауды қамтамасыз етуді талап етті, ал 1451 жылы папаның хаты үйді "монастырь емес" деп сипаттады. Арброт аббаттығы ақыры монастырьді Рим папасы Юлий II 1507 жылдың 14 ақпанында монастырьді аббаттыққа қайта қосып, монастырьді қайтадан қолға алды. Мэрикультер Прецепториясы (1) Темплерлер (2) Госпитальдерлер (1) Бастысын Уолтер Бисет құрды, 1221–36 (2) Темплерлерді жойғаннан кейін, шамамен 1309 жылы, үй Госпитальдерлерге келді. (1) 1309 жылы жойылды (2) 1513 жылы Торпихен Госпитальдерлердің командирлігіне қосылды. Келсо аббаттығы мен Темплерлер арасындағы дауға қатысты, қараңыз Абердин Деанаты, Мэрикультер және Питеркультер аудандары. Монимуск Приориясы Августин канондары 1245 жылға дейін 1617 жылға дейін Цэли Дэ қауымы, сондай-ақ Кульделер деп те аталды, 12 ғасырда жерлерге және кіріске гранттар алды. Гилкрист, Мар графы (1203 жылы қайтыс болды) 12 ғасырдың соңында Монимускте монастырь құрды. 1245 жылдың 19 мамырынан бұрын діни қызметкерлер өздерін тұрақты канондарға айналдырды, өйткені Папа Иннокентий IV оларды "Қасиетті Августин орденінің Монимуск монастырының монастыры" деп атады. Осыдан кейін монастырь туралы ештеңе белгісіз, 16 ғасырдың ортасына дейін ғимарат "құлаған" деп сипатталды. 1549–50 жылдары оның тұрғындары - преор және 4 канон, ал соңғы тірі қалған мүше 1534 жылдың 13 тамызында болды. Реформацияға дейінгі соңғы преор Джон Элфинстонның қайтыс болуымен 1543 жылдың 2 мамырында король монастырды Реформациядан кейінгі Монимуск пасторына Джон Хейге 1562 жылдың наурыз айында сыйлады. Хей қайтыс болғаннан кейін, 1574 жылдың тамызында комендатура Александр Форбсқа берілді. Преторияны басқару 1617 жылға дейін Форбс отбасымен бірге болды, ол Данблан епархиясына қосылды.
During the late Middle Ages, the bishop was given powers of visitation and correction over the religious houses within his jurisdiction. Despite this, some monastic orders sought and were granted exemption from diocesan audits while others submitted themselves to the bishop's scrutiny. In the Aberdeen diocese, since the Cistercians, Templars, Hospitallers and all of the Friar orders were exempt, the bishop's visitation would have only applied to the houses at Monymusk and Fyvie. The bishop also interacted with monasteries in other limited ways. Generally, monks were not clerics but laymen so for a monastic community to function, it needed the bishop to ordain enough of its numbers into holy orders to provide for its liturgical and sacramental needs. Only the bishop could consecrate monastery churches and chapels and bless the altars with the necessary ecclesiastical utensils. Also since many parish churches in the diocese were annexed to monasteries these appropriations had to be confirmed by the bishop who then needed to ensure that the monasteries continued to provide adequate vicarage provision for the cure of souls. + Location Category Order Founded Secularised / Suppressed Notes| AberdeenPrioryCarmalitec. 12731560–83Known as the White Friars. A mendicant order relying on charity for fundingAberdeenPrioryDominican1230–491560–87Known as the Black Friars. A mendicant order relying on charity for fundingAberdeenPrioryFranciscan (Observants)14691559Known as the Grey Friars. A mendicant order relying on charity for fundingAberdeenPrioryTrinitarianBefore 1274Before 1561Known as the Red Friars. These were not a mendicant order in that they were allowed to accept endowments Deer Abbey Cistercian 1219 1587 A Gaelic 12th century tradition gives Deer as an early monastic settlement and although grants of lands were being provided to an existing religious community from around 1000 to 1150, it is likely that this was a community of secular priests. A daughter house of Kinloss, it was founded by William Comyn, Earl of Buchan in 1219 but monks may have been present before that. The last monk abbot, John Innes, resigned on 2 May 1543 and Robert Keith, brother of William Keith, Earl Marischal became the commendator abbot at his provision on 11 May 1544. Following his death on 12 June 1551 his nephew, also Robert Keith received the commandatorship at his provision on 15 October 1552. The secularisation has complete when Keith, now Lord Altrie, received the abbey and properties at its erection into a temporal lordship in 1587 Fyvie Priory Tironensian in or before 1285 unknown Founded by Reginald le Chen. On 18 October 1285, his brother Bishop Henry le Chen confirmed the grant of the lands of Ardlogy to the abbey of Arbroath and the monks of that monastery already 'dwelling in the religious house built in the land of Ardlogie'. In 1325, the abbot of Arbroath called on the prior to ensure compliance with monastic regulation, and in 1451 a papal letter characterises the house as 'non conventual'. Arbroath Abbey finally took back control of the priory when Pope Julius II reannexed the priory to the abbey on 14 February 1507MaryculterPreceptory(1) Knights Templar(2) Knights Hospitallers (1) Founded by Walter Byset, 1221–36(2) Following the suppression of the Knights Templar, c. 1309, the house came to the Knights Hospitallers (1) Suppressed 1309(2) annexed to the Hospitaller's Commandery of Torphichen, 1513For the dispute between Kelso Abbey and the Knights Templar, see Aberdeen Deanery, Parishes of Maryculter and Peterculter, above Monymusk Priory Augustinian canons before 1245 1617 The community of Céli Dé, also referred to as Culdees, received grants of lands and revenue during the 12th century. Gilchrist, Earl of Mar (d. 1203) established the monastery at Monymusk towards the end of the 12th century. Before 19 May 1245 the clerics had transformed themselves into canons regular when Pope Innocent IV referred to them as the 'prior and convent of Monymusk of the order of St Augustine'. After this, almost nothing further is known regarding the monastery until the mid 16th century when the building is described as 'ruinous'. In 1549–50, its occupants were a prior and 4 canons and the last recorded surviving member was on 13 August 1534. On the death of the last pre Reformation prior, John Elphinstone, on 2 May 1543, the crown gifted the priory to the post Reformation parson of Monymusk, John Hay in March 1562. After Hay's death, the commendatorship was provided to Alexander Forbes in August 1574. The control of the priory remained with the Forbes family until 1617 when it was annexed to the diocese of Dunblane