Кіріспе

Экономикалық көрсеткіш

Тұтынушылардың сенімділігі – экономиканың жалпы жағдайына және жеке қаржылық жағдайына қатысты тұтынушылардың оптимизм деңгейін өлшейтін экономикалық көрсеткіш. Егер тұтынушы экономиканың жақын болашақтағы және дер кезіндегі жағдайына, сондай-ақ жеке қаржысына сенімді болса, онда ол жинаудан гөрі көп жұмсайды. Тұтынушылардың сенімділігі жоғары болғанда, олар көбірек сатып алады. Сенім төмен болғанда, тұтынушылар көбірек жинап, аз жұмсайды. Тұтынушылар сенімінің ай сайынғы өзгеруі экономиканың қазіргі жағдайы мен жеке қаржылық жағдайы туралы олардың түсінігіне сәйкес, жақсы жұмыс табу және сақтап қалу мүмкіндігіне деген тұтынушылардың көзқарасын көрсетеді. Экономика өскенде тұтынушылардың сенімділігі көбейеді, ал экономика төмендегенде азаяды. АҚШ-та бұл көрсеткіштің қор нарығының өнімділігіне кешігіп әсер ететініне қатысты дәлелдер бар.

Қолданылуы

Инвесторлар, өндірушілер, бөлшек саудагерлер, банктер, қоғамдық пікірді зерттеушілер және мемлекеттік органдар өз әрекеттерін жоспарлау кезінде тұтынушылар сенімін бағалаудың әртүрлі әдістерін пайдаланады. Тұтынушылар сенімінің күрт өзгеруін болжау мүмкіндігі бизнеске тұтынушылардың жаңа сатып алулар жасауға дайындығын анықтауға көмектеседі. Осының нәтижесінде, бизнес өзінің қызметін бейімдей алады, ал үкімет салықтық түсімдердегі өзгерістерге дайындала алады. Егер сенім төмендесе және тұтынушылар шығындарын азайтуы күтілсе, көптеген өндірушілер өндіріс көлемін тиісінше азайтуға тырысады. Мысалы, егер өндірушілер тұтынушылардың бөлшек саудадан сатып алуларын, әсіресе қымбат және ұзақ қызмет ететін тауарларды азайтатынын болжаса, олар алдын ала өзінің қорын қысқартады және жаңа жобалар мен құрылыстарға инвестициялауды кейінге қалдыруы мүмкін. Сол сияқты, егер банктер тұтынушылардың шығындарын азайтуын күтсе, олар ипотекалық несиелерге және кредиттік карталарды пайдалануға байланысты несие беру қызметін азайтуға дайындалады. Құрылыс компаниялары үй салу көлемінің төмендеуін жоспарлайды. Үкімет болашақ салық түсімдерінің азаюына дайындалады. Керісінше, егер тұтынушылар сенімі жақсарса, адамдар тауарлар мен қызметтерді көбірек сатып алуы күтіледі. Осы өзгеріске дайындалып, өндірушілер өндіріс пен қорын арттыра алады. Ірі жұмыс берушілер жұмысқа алу деңгейін жоғарылата алады. Құрылыс компаниялары үй салу көлемінің артуына дайындалуы керек. Банктер несие өнімдеріне сұраныстың өсуін жоспарлай алады. Үкімет тұтынушылардың шығындарының өсуіне байланысты салық түсімдерінің жақсаруын күтуі мүмкін.

Конференциялық кеңес, қазіргі жағдай индексі және экономикалық циклдер

Қазіргі жағдай индексінің күрт төмендеуі көбінесе бизнес айналымының төмендеуіне дейін болады. Экономика рецессияға енген кезде, Конференция Кеңесінің қазіргі жағдай индексі өткен жылғы мәнінен 15 пунктке төмендейді.

Канада

Канаданың Конференция Кеңесінің Тұтынушылар Сенім Индексі 1980 жылдан бері жалғасып келеді. Ол Канада үй шаруашылықтарының кездейсоқ үлгісінен алынған төрт көзқарас сұрағына берілген жауаптар негізінде құрастырылған. Сауалнамаға қатысушыларға үй шаруашылықтарының қазіргі және күтілетін қаржылық жағдайы, сондай-ақ жақын арадағы жұмыспен қамту перспективалары туралы пікірлерін білдіру сұралады. Олардан сонымен қатар, үй, көлік сияқты немесе басқа да қымбат тұтыну тауарларын сатып алуға қазіргі уақыт қолайлы ма әлде қолайсыз ба деген баға берулері де сұралады.

Израиль

Израильдік тұтынушы сенімі индексі Израильдің "Глобс" күнделікті газетімен жүргізіледі және "Глобс" газетінің зерттеу бөлімімен ай сайын жарияланады.

Испания

Испанияның тұтынушылардың сенім индексі (CCI) 2004 жылдан бері жасалып келеді. Instituto de Crédito Oficial (ICO) оның есептеуін Мичиган және АҚШ Конференция Кеңесінің әдістемесіне негіздеді. 2011 жылдың қараша айынан бастап оның жариялануына Centro De Investigaciones Sociológicas (CIS) жауапты. CCI Испанияда тұратын 16 жастан асқан 1000 адамнан тұратын халықтың өкілдікті үлгісіне стандартталған телефондық сауалнама жүргізу арқылы ай сайын құрастырылады. Үлгі алу процедурасы көп кезеңді, біріншілік үлгілік бірліктер (қалалар) Испанияның әрбір провинциясына пропорционалды түрде кездейсоқ таңдалады, екінші деңгейлі бірліктер (шаруашылықтар) телефон нөмірлері бойынша, ал соңғы бірліктер (жеке тұлғалар) жыныс және жас бойынша квоталарға сәйкес таңдалады.

Дүниежүзі бойынша

2009 жылға дейін әлемде тұтынушылар сенімін жүйелі түрде қадағалау және өлшеу бойынша ешқандай мақсатты әрекет жасалмаған. 2009 және 2012 жылдары Gallup өзінің Gallup World Poll арқылы жаһандық экономикалық сенім туралы мәліметтерді жинап, екі жылдың ішінде сауалнама өткізілген 108 елдің деректерін талдады. Gallup экономикалық сенім индексі екі сұраққа берілген жауаптардың қосындысына негізделген: бірінші сұрақ жеке тұлғалардан өз елдеріндегі экономикалық ахуалды бағалауды сұрайды, ал екіншісі – елдің экономикалық жағдайы жақсарып бара ма әлде нашарлап бара ма деген пікірді білуге бағытталған.

Nielsen Global тұтынушылардың сенімдері

Nielsen Global Consumer Confidence Index 54 елде онлайн тұтынушылардың сенімділігін, негізгі алаңдаушылықтары мен шығыс дағдыларын жарты жылдық циклмен өлшейді. Индекс тұтынушылардың жұмыс нарығына сенімі, жеке қаржылық жағдайы және шығысқа дайындығы негізінде жасалған. Ол Nielsen компаниясы (Nielsen Customized Research) өзінің Nielsen Global Online Consumer Survey-інен дайындалады. 2008 жылдың сәуір айында сауалнамаға 28 153 онлайн пайдаланушы жауап берген. 2015 жылдың бірінші тоқсанында сауалнамаға тартылған 60 елдің ішінде Үндістан (130), Индонезия (123) және Филиппиндер (115) үздік үштікке кірсе, Украина (41), Оңтүстік Корея (46) және Сербия (53) ең нашар көрсеткіштерді көрсетті.

GfK тұтынушылардың сенім барометрі (Ұлыбритания)

GfK тұтынушылар сенімі барометрі 1970 жылдардың басынан бері Еуропа бойынша бірдей форматта жүргізіліп келеді. GfK 1995 жылдың маусым айынан бастап Ұлыбританияда тұтынушылар сенімі барометрін жүргізеді. Бұл сауалнама Еуропалық Комиссия тапсырысы бойынша ай сайын жүргізіледі, ал Комиссия Еуропалық Одақтың барлық мүше елдерінде осы зерттеуді қаржылай қолдайды. Осы зерттеудің басты мақсаты – британ экономикасына халықтың сенімін қадағалау. Әр ай сайын сауалнама жеке қаржы жағдайы, жалпы экономикалық ахуал, инфляция, жұмыссыздық, ағымдағы сатып алу мүмкіндіктері, тұтынушылардың шығындары мен жинақтарындағы өзгерістерді бақылайды. Тоқсан сайын жүргізілетін зерттеулер автокөлік, үй сатып алу және үй жаңарту мәселелерін қадағалайды.