Румыниядағы Сэкуень кентінің тарихы мен географиясы

Кіріспе

Дымбовица округіндегі Сэкуень ауылы (; Székelyhíd; Zickelhid; Seklhid; Sengevi), көбінесе Сэкуиень деп жазылады, – Кришанадағы Бихор округінің қаласы, Румыния. Ол бес ауылды басқарады: Кадея (Kágya), Чиокая (Csokaly), Кубулкут (Érköbölkút), Олосиг (Érolaszi) және Санниколау де Мунте (Hegyközszentmiklós).

География

Săcueni Ұлы Венгрия жазығының румындық бөлігі – Câmpia de Vest аймағында орналасқан. Ол Орадея қаласының солтүстік-шығысына қарай, Венгрия шекарасына жақын жерде жатыр. Қаладан ұлттық жол (Еуропалық E671 бағытының бір бөлігі) өтеді, ол Орадеядан Сату Маре және Сигету Мармацией қалаларына дейін созылады. Бұл ұзын жол қала орталығында бөлініп, жақын жердегі шекара өткізу пунктіне дейін жетеді, ал одан тағы бір жол Венгриядағы Летавертес қаласына қарай жалғасады. Săcueni теміржол станциясы CFR 402 желісіне қызмет көрсетеді, бұл желі Орадеяны Карей, Сату Маре және Халмеу қалаларымен байланыстырады.

Тарих

Қала атауының алғашқы жазбасы 1217 жылға дейін барып жетеді. Содан кейін 1278 жылы Zekulhyd, ал 1325 жылы Zekulhyda атаулары қолданылған, олардың венгр тіліндегі мағынасы – «Секели көпірі». Аңыз бойынша, 10 ғасырда Секели тайпасы Эр көпірін күзету үшін осы жерге қоныстанған. 1417 жылы Венгрия королі Зигмунд Секелихидке жәрмеңке ұйымдастыру құқығын берді. Ұзақ өтпей, жәрмеңкені апта сайын өткізуге де рұқсат алды. 1514 жылы қала Дожа Дьёрдь әскері тарапынан басылып алынды, ал 1661 жылы Осман әскері де оны басып алды. 1665 жылы Васвар бейбіт шартының шарты ретінде қаланың қамалы қиратылды. 1691 жылдан бастап 1867 жылғы Австро-Венгрия келісіміне дейін қала Габсбург монархиясының құрамында болды. Содан кейін ол Австрия-Мажарстан аясында Венгрия Корольдігінің бөлігіне айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Австро-Мажарстанның ыдырауынан және Трансильванияның Румыниямен бірігуі жарияланғаннан кейін, 1919 жылдың көктемінде румыниялық әскер Венгрия-Румыния соғысы кезінде қаланы бақылауға алды. Сэкуени 1920 жылдың маусымында Трианон шартының талаптарына сәйкес Румыния Корольдігіне өткен аумақтың ресми бөлігі болды. 1925 жылғы әкімшілік біріктіру заңынан кейін қала Бихор округіндегі Săcueni пласасының (11 ауылдан тұратын) орталығы болды. 1940 жылдың тамызында нацистік Германияның қолдауымен, Екінші Вена сыйлығы қабылданды және Венгрия Румыниядан Солтүстік Трансильванияның (оның ішінде Сэкуени) аумағын қайтарып алды. 1940 жылдың 4 қыркүйегінде Диосиг ауылының жанында шекаралық инцидент болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында, 1944 жылдың қазанында қала Дебрецен шайқасының бастапқы кезеңінде румыниялық және кеңес әскерлерімен мажар және неміс әскерлерінен қайтарылып алынды, ал 1945 жылдың наурызында ол қайтадан Румынияның бөлігіне айналды. 1950 жылғы әкімшілік реформадан кейін, аймақ Бихор облысындағы Săcueni ауданының құрамына кірді (1952 жылы Орадя облысы, ал 1960 жылы Кришана облысы деп қайта аталды). 1968 жылы ескі әкімшілік бөлініс județe нысанында қайта жаңартылды, және Сэкуени Бихор округінің бөлігі болды.

The first written record of the town's name dates back to 1217. Then its name arose in 1278 as Zekulhyd and in 1325 as Zekulhyda whose meaning is bridge of Székely in Hungarian, and according to a legend, Székelys were settled down here to guard the bridge of Ér as early as the 10th century. In 1417, Hungarian king Sigismund gave Székelyhíd the right of organizing a fair. Soon afterwards, it also got the right that the fair to be weekly scheduled. In 1514, it was occupied by György Dózsa's army and then in 1661, it was also occupied by the Ottoman army. As a condition of the peace treaty of Vasvár, the town's castle was destroyed in 1665. From 1691 it was part of the Habsburg monarchy up until the Austro Hungarian Compromise of 1867. Thereafter it became part of the Kingdom of Hungary within Austria Hungary. After the collapse of Austria Hungary at the end of World War I, and the declaration of the Union of Transylvania with Romania, the Romanian Army took control of the town in the spring of 1919, during the Hungarian–Romanian War. Săcueni officially became part of the territory ceded to the Kingdom of Romania in June 1920 under the terms of the Treaty of Trianon. After the administrative unification law in 1925, the town became the seat of plasa Săcueni (comprising 11 villages) in Bihor County. In August 1940, under the auspices of Nazi Germany, which imposed the Second Vienna Award, Hungary retook the territory of Northern Transylvania (which included Săcueni) from Romania. A border incident occurred at the nearby village of Diosig on 4 September 1940. Towards the end of World War II, however, the town was taken back from Hungarian and German troops by Romanian and Soviet forces in October 1944, during the initial stages of the Battle of Debrecen; it became again part of Romania in March 1945. Following the administrative reform of 1950, the locality became part of Săcueni Raion within Bihor Region (renamed Oradea Region in 1952 and Crișana Region in 1960). In 1968, the old territorial division into județe was reinstituted, and Săcueni became part of Bihor County.

Халық саны

2021 жылғы халық санауына сәйкес, Săcueni-нің халқы 10 720 адамды құрайды. 2011 жылғы халық санауында қалада 11 113 адам тұрған; олардың 77,49% -ы венгрлер, 15,7% -ы цығандар, 6,62% -ы румындар, ал қалған 0,17% -ы басқа ұлт өкілдері.

Тарихи ескерткіштер

18 ғасырдың соңында салынған және 19 ғасырдың басында құрылысы аяқталған Стубенберг сарайы.