Кіріспе

Джон Лейт Крэкстон (3 қазан 1922 – 17 қараша 2009) – ағылшын суретшісі. Оны кейде неоромантик суретші деп атаған, бірақ ол өзін «бір түрлі аркадиялық» деп тануды қалаған.

Мансап

Джон – музыкант Гарольд Крэкстон мен оның әйелі Эссидің ұлы болды. Оның ағасы Гарольд Антони Крэкстон (1918–1999) жетекші теледидар продюсері және сыртқы хабар таратушы болды. Оның қарындасы Джанет белгілі гобойші болды. Ол Клейсмор мектебінде оқыды, бірақ ешқандай білімі болмады. Ол Челси өнер мектебіне түсуге өтініш берді, бірақ жалаңаш модельдерден сурет салу сабақтарына тым жас екендігіне байланысты қабылданбады. Оның орнына ол 1939 жылы Париждегі Académie Julian және Académie de la Grande Chaumière академияларында оқыды, соғыс басталғаннан кейін Лондондағы Вестминстер өнер мектебінде және Орталық өнер-кәсіпшілік мектебінде оқуын аяқтады. 1941 және 1942 жылдары медициналық себептермен әскери қызметке жарамсыз деп табылғаннан кейін, ол Голдсмит колледжінде оқыды, содан кейін 1943 жылы Грэм Сазерлендпен бірге Пемброкширдің шұрайлы жерлерін аралады. Оның алғашқы жеке көрмесі 1942 жылы Лондондағы Swiss Cottage Café-де, ал алғашқы ірі жеке көрмесі 1944 жылы Лестер галереясында өтті. Оның туындылары неоромантизмнің қайта жандануының бір бөлігі ретінде қарастырылды, ал 1945 жылға дейінгі ерте жұмыстарында Сазерленд пен Сэмюэл Палмердің ықпалы көрінеді, сонымен қатар оған досы және демеушісі Питер Уотсон да зор әсер етті. Соғыстан кейін ол 1946 жылдан 1966 жылға дейін Силли аралдарына, Швейцарияға, Стамбулға, Испанияға, Италияға, бірақ көбінесе Грекияға, әсіресе Критке саяхаттады. 1970 жылдар шамасында Критке тұрақты түрде көшіп, Критте және Лондонда кезекпен өмір сүрді. Жазушы Ричард Олни 1951 жылдың жазында Грекияға жол тартқан Крэкстонды Парижде еске алады: "Көптеген түндері Джон Крэкстон, жас ағылшын суретшісі, менің төсегімді бөлісу үшін келіп, біз бір-бірімізді жылы ұстадық. Ол әдемі грек қойшыларымен қоныстанған поэтикалық әлемде өмір сүрді. Ұзақ өтпей ол Грекияға аттанды". 1951 жылы Крэкстон Ковент-Гардендегі Садлер Веллс балетінің (қазіргі Корольдік балет) "Дафнис пен Хлоя" қойылымы үшін декорациялар жасады, сол кезде балет сахналық дизайны неоромантизм өнері үшін қауіпті баспана болды. Ол Грециядағы алғашқы тәжірибесін балет декорацияларын жасау үшін пайдалана алды. Ол Англияда да, Грецияда да көптеген сурет көрмелерін өткізді. 1967 жылы Уайтчепель өнер галереясында оның ірі ретроспективті көрмесі өтті. Оның кейінгі туындылары формальды, құрылымды және сәндік болды, бірақ романтикалық пасторальдық тақырыптарды сақтап қалды. Ол Корольдік опера театрының 1968 жылғы Игорь Стравинскийдің "Аполлон" қойылымы үшін декорациялар мен костюмдер жасады. Оның жұмыстары New Writing, Horizon сияқты журналдарда жарияланды, сондай-ақ ол Патрик Ли Фермордың кітаптарына иллюстрациялар салды. Ол Джеффри Григсон редакциялаған бірнеше антологиялар үшін литографиялар жасады, соның ішінде Visionary Poems (1944). 1993 жылы Корольдік академияның мүшесі болып сайланды. Крэкстон Ханьяда, Критте және Лондонда өмір сүрді және жұмыс істеді. Критке деген құштарлығы оның сол жердегі Британның құрметті консулы болуына әкелді. Ол 87 жасында қайтыс болды, оның ұзақ жылдар бойы серігі болған Ричард Райли одан қалды. Ян Коллинздің Крэкстонның туындыларына арналған монографиясы "Джон Крэкстон" 2011 жылы Лунд Хамфрис баспасында жарық көрді. Кембридждегі Фицвильям мұражайында оның туындыларынан көрме 2013 жылдың желтоқсанынан 2014 жылдың 21 сәуіріне дейін өтті. 2021 жылы Иан Коллинз толық өмірбаянын жариялады: "Джон Крэкстон: Сыйлықтардың өмірі" (Йейл университетінің баспасы); бұл кітап 2022 жылы Рансиман сыйлығын жеңіп алды.