Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су фонарь - су бетінде қалқып жүзетін шам. Ол қай су айдынында қалқып жүргеніне қарай, қалқыма шам, өзен шам немесе көл шам деп те аталады. Су фонарьлары Үндістанда пайда болған, кейіннен индуизм мен буддизм мәдениеттерінің таралуы арқасында Оңтүстік-Шығыс Азияға және Шығыс Азияға тарады.
A water lantern is a type of lamp that floats on the surface of the water. It is also known as a floating lamp, river lamp or lake lamp, depending on the water body on which it is floated. The water lantern originated in India and later spread to Southeast Asia and East Asia due to the influence of Hindu Buddhist cultural diffusion.
Оңтүстік Азия және Оңтүстік-Шығыс Азия
Үнді мәдениетіндегі су шамдары түрлі дәстүрлі мерекелер мен құрбандықтарда, әсіресе тоқсан айдың толу күні немесе Пурнимада, Картик Пурнима сияқты Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда, соның ішінде Весак күні, Дипавали, Боита Бандана, Лой Кратонг, Бон Ом Тоук, Сонгкран фестивалі, Фонарь фестивалі, Орта күз фестивалі, Су фестивалі сияқты шараларда қолданылады. Бұл шамдар қарапайым болып келеді және гүлдер мен жапырақтар сияқты өсімдік материалдарынан жасалады. Осы аймақтардағы су шамдарының басты мағынасы – құдайларға табыну, апаттарды жонеп, бақытты күтіп алу. Кейбір жас жігіттер мен қыздар да су шамдары арқылы жақсы неке тілеп дұға етеді. Су шамдары судың ішіндегі жандарға жол көрсетуге сенімді.
The water lamps in the Indian culture is seen in various traditional festivals and sacrifices, especially the festivals on the full moon day or Purnimas like the festivals on Kartik Purnima, across South and Southeast Asia including the Vesak Day, Deepavali, Boita Bandana, Loi Krathong, Bon Om Touk, Songkran Festival, Lantern Festival, Mid Autumn Festival, Water Festival, etc., have simple lamps and are made of plant materials such as flowers and leaves. The main meaning of the water lights in these areas is to worship the gods, send away the disasters, and welcome happiness. Some young men and women will also pray for a good marriage with water lamps. Water lanterns are also believed of guiding the souls in the water.
Вьетнам
Вьетнамда су шамдары "ден хоа данг", "ден гиай" деп аталады және Вьетнам күнтізбесінің 1, 14, 15-күндері мен әр сенбіде Хойан қаласында үнемі жіберіледі.
In Vietnam, water lanterns are known as đèn hoa đăng, đèn giấy, released regularly in Hội An on the 1st, 14th, 15th day of the Vietnamese calendar and every Saturday.
Қытай
Тан дәуірінде су фонарлары Қытайдың дәстүрлі мерекелерінде – Фонарь фестивалінде, Күз ортасы фестивалінде, Қытай жаңа жылында және тіпті Гонконг сияқты кейбір жерлерде Рождествода қолданылып келген. Фонарьлар қай су нысанына жіберілгеніне байланысты олардың көптеген түрлі атаулары бар, мысалы, 水燈 (су фонары), 流燈 (ағын шам), 河灯, 江燈 (өзен фонары), 湖燈 (көл фонары), 水燈頭 (су шамның басы) және 照冥 (жарық беру). Фонарьлардың пішіні шаршы немесе лотос гүлі түрінде болуы мүмкін.
As early as in the Tang dynasty, the water lantern has been used in traditional Chinese festivals such as the Lantern Festival, Mid Autumn Festival, Chinese New Year, and even Christmas in some places like Hong Kong. It has many different names, depending on the water body on which the lanterns are released, such as 水燈 (water lantern), 流燈 (floating lantern), 河灯, 江燈 (river lantern), 湖燈 (lake lantern), 水燈頭 (water lamphead), and 照冥 (illumination). The shape of the lanterns may be square or in the form of a lotus flower.
Корея
Екі Кореяда да су шамдары юдын (yudeung: жарық) деп аталады.
In both Koreas, the water lantern is known as 유등 (yudeung: light).
Жапония
Торо-нагаши (灯籠流し немесе 灯篭流し) – қатысушылар өзенмен қағаз фонарьларды жіберу арқылы өткізілетін рәсім; "Торо" жапон тілінде "фонарь" дегенді, ал "нагаши" – "ағыс" немесе "қалқып өту" мағынасын білдіреді. Бұл дәстүрлі іс-шара Бон мерекесінің соңғы кешінде, қайтыс болғандардың рухтарын арбақтар әлеміне жол көрсетуге көмектеседі деген сеніммен орындалады. Бон фестивалі тамыздың 13-16 күндері немесе шілде айында, қолданылатын күнтізбеге қарай өтеді. Бұл тыныш әдет – көз жұмғандарға көрсетілетін құрмет белгісі және қатысушыларға ата-аналары, жақындары, тіпті өткендегі үй жануарлары туралы ойлануға мүмкіндік береді.
Tōrō nagashi (灯籠流し or 灯篭流し) is a ceremony in which participants float paper lanterns down a river; tōrō is the Japanese word for "lantern," while nagashi means "cruise" or "flow." This activity is traditionally performed on the final evening of the Bon Festival in the belief that it will help to guide the souls of the departed to the spirit world. The Bon Festival takes place on the thirteenth to sixteenth of August or July, depending on the calendar used. The peaceful custom is a gesture of respect for those who have died and gives participants a moment to think about their ancestors, loved ones or even past pets.