Кіріспе

Голланд-американдық теолог, оның ұлы

Теодорус Якобс Фрелингхюйсен (туған шамамен 1691 жылы – қайтыс болған шамамен 1747 жылы) – неміс-американдық голланд реформаторлық шіркеудің пастыры, теолог және Америка Құрама Штаттарындағы Фрелингхюйсен әулетінің атасы. Фрелингхюйсен ең алдымен Бірінші Ұлы оянудың бастапқы кезеңінде Раритан аңғарындағы діни еңбектерімен еске алынады. Оның көптеген ұрпақтары американ тарихындағы ықпалды теологтар мен саясаткерлерге айналды.

Туу және көшіп кету

Ол неміс тілінде сөйлейтін Линген қаласында, сол кезде Утрехт одағының құрамына кірген, голланд реформатор пастыры Иоганн Генрих Фрелингхаус пен Анна Маргарета Брюггеманн Фрелингхаус (1657–1728) отбасында дүниеге келді. Фрелингюйзен 1715 жылы Голланд реформатор шіркеуінің пастыры болып тұрғызылды және 1717 жылы Линген университетін бітірді. Он төрт ай бойы ол Шығыс Фризеландтағы Логемер Вурверк қаласында пастырлық қызмет атқарды, содан кейін Нидерландыдағы Энхуйзендегі латын мектебінің оқу ісі жөніндегі проректоры болып қысқа уақыт жұмыс істеді. 1719 жылдың маусым айында ол Солтүстік Америкадағы британдық колония – Нью-Джерси провинциясындағы Раританнан шақыру қабылдады. Амстердам Классисінде Голланд реформатор шіркеуі үшін қайта тұрғызылғаннан кейін, ол 1720 жылдың қаңтарында Америкаға келді.

Отбасы

Ол Ева Терхунеге үйленді және жеті балаға ие болды, олардың ішінде преподобный Теодор Якобс Фрелингюйсен II және преподобный Джон Фрелингюйсен. Барлық бес ұлы дін қызметкері болды, ал екі қызы да дін қызметкерлеріне үйленді. Нигерияда туған автор Джеймс Альберт Укаусо Гроннисоу 1740 жылдары құлдыққа түскенін және Нью-Йоркте "Мистер Фриландхаус, өте мейірімді, жақсы пастор" оны 50 фунтқа сатып алғанын хабарлады. Фриландхаус Фрелингхюйсен деп есептеледі. Гроннисоу Фрелингхюйсеннің өліміне дейін оның үйінде құл болып қалды.

Девизі

1733 жылы ол өзінің бірнеше уағызын, «Laudem non quaero, culpam non timeo» латынша ұраны бар кіріспемен жариялады, ол «Мадақ іздемеймін, кінәден сескенбеймін» деп аударылады.

Колледжге қолдау көрсету

Ол сол аймақта колледж құруды ұсынды және қолдады. Кейіннен оның ұлдары, пастор Теодор Фрелингуйсен және пастор Джон Фрелингуйсен де бұл жобаға белсенді түрде қатысты. Бұл 1766 жылы Нью-Брансуиктегі Куинс колледжінің, қазіргі Ратгерс университетінің құрылуына әкелді. Рутгерс университетінің Нью-Брансуик кампусындағы Фрелингхуйсен залы оның құрметіне аталған.

Өлім

Ол 1747 немесе 1748 жылы Нью-Джерси штатының Сомерсет округіне қарасты Франклин қалашығында қайтыс болды және Нью-Джерси штатының Солтүстік Брансуик қаласындағы Элм Ридж зиратына жерленді. Ол бастапқыда қабір тасымен белгіленбеген. 1884 жылы оның ұрпақтары оның қабіріне тас қоюға шешім қабылдағанда, оның денесі қайда жерленгенін анықтай алмады. Зираттың алдына кенотаф орнатылды, ол қазір зираттың арт жағында, ағаштардың бойында орналасқан. Құрметті Теодорус Якобус Фрелингхюйсен. 1691 жылы Шығыс Фризландтағы Линген қаласында туған. 1719 жылы Амстердам Классисі оны осы жердегі Реформат шіркеулерін басқаруға жіберді. Ол білімді және сәтті уағызшы болған. Оның еңбегінің жемісі бүгінгі күнге дейін көрініп тұр. Рухани дін үшін күрескенде оның ұраны: "Laudem non quaero, culpam non timeo" болды. Ол 1747 жылы қайтыс болды, ал оның ұрпақтары оның сенімін адалдықпен бөлісіп, оның есіне осы ескерткішті орнатты.