Кіріспе

Кактустар туысы

Педиокактус (грекше: πεδίον (pedion) – "жайлау", "тегіс", "дала" деген мағынаны білдіреді) – кактустардың бір туысы. Туысқа 6-дан 11-ге дейін түр жатады, бұл туралы мәліметтер авторға қарай өзгереді. Осы туысқа жататын түрлерді кірпі кактустар деп атайды, бірақ бұл атау Echinocereus және Echinopsis туыстарына жататын өсімдіктерге де қолданылады. Түрлерді сондай-ақ, басқа туыстарға да қолданылатын жалпы атау – шүмек кактустар деп те атай беруге болады.

Сипаттама

Pediocactus тұқымдасына жеке немесе топтасып өсетін, биіктігі 20 сантиметрге дейін жететін шағын кактустардың түрлері жатады. Жасыл немесе көк түсті өркендер цилиндр, шар немесе төмен қарай басыңқы шар пішіндес болады, диаметрі 1-ден 15 сантиметрге, ал биіктігі 0,7-ден 20 сантиметрге жетеді. Бұл өркендерде қабырғалар болмаса да, 2-ден 12 миллиметрге дейін ұзындығы және 2-ден 11 миллиметрге дейін диаметрі бар түйнектер болады. Олардың ерекше көзге түсуіне 1-ден 6 миллиметрге дейін (кейде 12 миллиметрге дейін) арақашықтықта орналасқан ареолалар себеп болады. Өркендерде де тікендер болады, олардың саны, түсі және бағыты әртүрлі келеді. 0,5-тен 3,2 сантиметрге дейін ұзындығы бар онға дейін ақ немесе күміс сұр орталық тікендері, ал шетінде 3-тен 35-ке дейін қызғылт-ақ түсті тікендері болады, олар тік, иілген немесе тіс тәрізді болып келеді және 0,1-ден 2,1 сантиметрге дейін созылады. Өркендерінің жоғарғы жағындағы қоңырау пішіндес гүлдер сарыдан қызғылт-магентаға дейін ақ түске дейін боялған, диаметрі 1-ден 2,5 сантиметрге жетеді. Гүлдері ақсүйекті немесе дерлік ақсүйекті перикарпель және қысқа гүл түтігімен сипатталады. Гүлдеу әдетте көктемде болады, бірақ кейбір түрлер күздің соңында гүлқұршауын қалыптастырады, ал кейбіреулері тіпті жас кезеңінде де гүлдей алады. Бастапқыда жасыл түсті, цилиндрлі немесе шар пішіндес жемістер піскеннен кейін қызғылт қоңыр, құрғақ түске айналады. Тік жарықпен ашылатын жемістер жалаң немесе бірнеше қабыршақтармен жабылған болуы мүмкін. Жемісі ашылғанда, гүлдің қалған бөлігі ішінара ажырап, қақпаққа ұқсайтын қалдық қалдырады. Жемістерінде қара қоңыр, қыртысты немесе түйіршікті, дөңгелек немесе алмұрт пішіндес тұқымдар орналасқан. Бұл тұқымдар гүлдегеннен кейін 4-6 аптадан кейін пісіп, кем дегенде 10 жылға дейін көктемге дейін сақталу қабілетіне ие.