Кіріспе

Еуропалық ақпарат және консультациялық органдар – Еуропалық жұмыс кеңестері (ЕЖК) – еуропалық көпұлтты компаниялардағы қызметкерлерді өкілдік ететін ақпарат және консультациялық органдар.

Мақсаты

Еуропалық жұмысшы кеңестерін құрудың себебі Еуропалық Одақтың экономикалық және саяси интеграциясына байланысты. Компаниялар көбірек трансұлттық болып келгенде, жергілікті ақпарат беру және консультация органдары (мысалы, жұмыс кеңестері) шешімдер қабылданатын деңгеймен тікелей байланысқа ие болмады. Еуропалық жұмысшы кеңестері Еуропаның барлық аймандарынан келген қызметкерлердің өкілдерін және Еуропалық басқарушыларды біріктіретіндіктен, олар трансұлттық компаниялардың стратегиясы және жағдайы туралы ақпарат алып, кеңесе алады.

Құқықтық негіз

Еуропалық жұмыс кеңестері екі еуропалық директивамен реттеледі. Алғашқы ЕЖК директивасы 1994 жылы (94/45/EC) қабылданды, ал қайта қарастырылған директива 2009 жылы қабылданды (2009/38/EC; сондай-ақ "ЕЖК қайта қарастырылған директивасы" және "Трансұлттық жұмыс кеңестері директивасы" деп те аталады). Бұл директивалар Еуропалық Одақ және Еуропалық экономикалық аймақ елдерінің барлық ұлттық заңнамаларына енгізілген. 2005 жылы Еуропалық комиссия 1994 жылғы директиваны жаңарту жөніндегі жобалық ұсыныс жасады, онда 820 Еуропалық жұмыс кеңесінің бар болғанымен, бұл директиваның қолданыс аясына кіретін кәсіпорындардың 36% және барлық қызметкерлердің шамамен 60% құрайтыны айтылды. Комиссия сондай-ақ жұмыс кеңестерінің қазіргі күйінде өзгерістерді болжау және басқару, сондай-ақ басшылық пен жұмысшылар арасында нақты трансұлттық диалогты құрудағы толық рөлін орындауға лайық емес екенін мәлімдеді. "ЕЖК қайта қарастырылған директивасы" осы кеңестерге қосымша құқықтар беру және компанияларға қосымша жүктеме салудың қажеттігі талқыланғаннан кейін қабылданды. Нәтижесінде, 2009 жылы қабылданған ЕЖК қайта қарастырылған директивасында ақпарат беру, консультация және трансұлттық мәселелердің анықтамаларына қатысты маңызды өзгерістер енгізілді, қызметкерлер өкілінің оқуға құқығы қарастырылды және ЕЖК келісімдеріне қосымша талаптар қойылды.

Компаниялар

Егер ЕЭА-ның екіден астам елінде жұмыс істейтін көпұлтты компанияларда жұмысшылар санының белгілі бір шегінен асып кетсе, Еуропалық жұмысшы кеңестерін құруға болады. Қазіргі уақытта компанияның (немесе компаниялар тобының) ЕЭА-да кемінде 1000 және екі мүше мемлекетте кемінде 150 қызметкері болуы керек. Егер компания осы шекті деңгейден асып кетсе, жұмыс беруші немесе қызметкерлер Еуропалық жұмысшы кеңесін құру туралы бастама көтере алады. Мұндай бастамадан кейін арнайы келіссөздер органы Еуропалық жұмысшы кеңесінің құрамы, өкілеттіктері, отырыстардың жиілігі, отырыстарда аударма және түсіндіру қажеттігі сияқты практикалық мәселелер бойынша келіссөздер жүргізеді. Бұл келіссөздердің нәтижесінде Еуропалық жұмысшы кеңесінің жұмысының негізін құрайтын келісімге қол жеткізіледі.

Тарих

2005 жылы Еуропалық комиссия 1995 жылғы директиваны жаңарту туралы жобалық ұсыныс жасады. Онда 820 Еуропалық жұмысшы кеңесі бар екені айтылды, бірақ бұл директиваның қолданыс аясына кіретін кәсіпорындардың барлық 36% және қызметкерлердің шамамен 60% құрады. Комиссия сондай-ақ, қазіргі жұмысшы кеңестері өзгерістерді болжау және басқару, сондай-ақ басшылық пен жұмысшылар арасында нақты трансұлттық диалог құру үшін толыққанды рөл атқаруға дайын емес деген тұжырым жасады. Еуропалық жұмысшы кеңестері туралы алғашқы директива қабылданғалы бері 1000-нан астам EWC құрылды. Бағалаулар бойынша, олар ЕЭА-дағы 19 миллионға жуық жұмыскерді қамтиды. Көптеген EWC металлургия, химия және қызмет көрсету салаларындағы компанияларда құрылған. Географиялық тұрғыдан алғанда, көптеген EWC Германия, АҚШ, Франция және Ұлыбританиядағы компанияларда құрылған. Еуропалық жұмысшы кеңестері директивасының жаңа редакциясына сәйкес, директиваның іске асырылуын 2016 жылғы 5 маусымнан кешіктірмей бағалау жоспарланған. Бірақ бұл бағалау 2016 жылдың соңына, содан кейін 2017 жылға шегерілді. Осы аралықта ЕКП, Лёвен университеті және ETUI бірнеше бағалау зерттеулерін жариялады.