Өлім мен қайта тірілу саяхаты

Кіріспе

Кони Уиллистің 2001 жылғы «Passage» романы – 2001 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық роман. Роман 2002 жылы «Ең үздік роман» үшін Locus сыйлығын жеңіп алды, 2001 жылы Nebula сыйлығына ұсынылды және 2002 жылы Hugo, Campbell және Clarke сыйлықтарына ие болды. Ғылыми фантастиканы зерттеуші Гэри К. Вольф кітап туралы пікір білдіріп: «Уиллис шынымен таңғажайып әрекетке баруға тырысады: бір жағынан мистикалық нәрселерге, екінші жағынан клиникалық баяндамаларға жүгінбей, өзінің басты метафорасынан бас тартпай, өліп бара жатқан сананың ішінде не болып жатқанын ашуға ұмтылады» деп жазады. Ландердің жұмысының арқасында доктор Райт науқастарды клиникалық өлімнен қайтаруға мүмкіндік беретін дәрі-дәрмек әзірлейді. Романда түрлі апаттар туралы әңгімелер кездеседі, олардың ішінде RMS «Титаник», Хартфорд циркінің өртіндеуі, «Гинденбург» апаты, 79 жылғы Везувий тауының атқылауы, 1883 жылғы Кракатау жанартауының атқылауы, Бостондың патока апаты және «Титаник» сияқты USS «Yorktown» кемесінің суға батуы жайлы оқиғалар бар. (Уиллис Екінші дүниежүзілік соғыс оқиғалары туралы бірнеше романдар жазған.)

Өмірбаян

Конни Уиллистің "Пассаж" шығармасына шабыттанған нәрсе, оның анасының қайтыс болуы болды, ол кезде Конни 12 жаста еді. Уиллис туыстары мен достарының оны бос сөздермен жұбатуға тырысқанына наразы болды, сондықтан ол өлім туралы адал айтатын және адамдарға өлім мен қайғы процесін түсінуге көмектесетін роман жазуды қалады. Морис Мандрейк кейіпкері Уиллистің осал адамдарды пайдаланатын экстрасенстер мен медиумдарға деген ашуынан туындаған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Клиникалық психолог Джоанна Ландер өлімге жақын тәжірибелерге тап болған науқастармен сұхбаттасады; ол адам өлгеннен кейін қайта тірілгенге дейінгі аралықта не болатынын түсінуге ұмтылады. Көптеген науқастары өз тәжірибелері туралы нақты ақпарат бере алмай немесе бермей жатқанда ол көңілі толады. Ол ғылыми дәлелдердің доктор Морис Мандрейк, шарлатан "зерттеушінің" ықпалымен бұзылғанын түсінеді, ол өлімге жақын тәжірибелер туралы бестселлер кітаптар жариялайды және науқастарға олардың тәжірибелері кітаптарында сипатталғандай болғанына сендіреді, мысалы, періштелерден ғарыштық құпияларды білу.

Олар оның үшін барлығын есінде сақтады, денелерінен шығып, туннельге кіріп, Иисуспен кездесті, Жарық пен Өмірлік шолуды және қайтыс болған жақындарымен кездесуді есінде сақтады. Ал кітаптарына сай емес көріністер мен дыбыстарды ұмытып, олардың орнына қажеттілерін ойлап табу. Және нақты не болғанын мүлдем жоққа шығарады. Дәрігер Ричард Райт науқастарда жасанды өлімге жақын тәжірибелерді тудырудың және олардың миының белсенділігін бақылаудың жолын тапты, ол Джоаннамен байланысып, оның зерттеу жұмысына қосылып, ол жасанды өлімге жақын тәжірибе жасағаннан кейін науқастармен сұхбат алуын сұрайды. Ол келіседі. Олардың ой-өрістері үйлеседі және бір-біріне романтикалық қызығушылық танытады. Мандрейк оларды өзінің бәсекелестері деп санайды және олардың күш-жігерін саботаждайды, науқастар олар оянғаннан кейін олардан бұрын жақындау арқылы. Мандрейк әдісі - науқастарға дұрыс емес сұрақтар қою және осылайша өздері хабарлаған тәжірибелерді бұрмалау; бұл Джоанна мен Ричардқа өз зерттеулері үшін сұхбаттаспаған еріктілерді табуда қиындық тудырады. Оқырман кейін олардың екі еріктісінің өтірікші екенін біледі, бұл олардың болжамдарын бұзады. Қалыпты әдістемені қолдану үшін жеткілікті еріктілер болмағандықтан, Джоанна процедураны өзі өтеді. Ол дайындыққа көмектесу үшін медбике Тиштің көмегін алады; Тиш қуанады, өйткені ол Ричард Райтты "әдемі" деп санайды және Джоанна "төменде" болғанда онымен әңгімелесе алады. Джоанна өзін қараңғы жолда табады, ол одан әрі өлімге жақын тәжірибелер арқылы RMS Титаниктің арманға ұқсас нұсқасының бөлігі екенін түсінеді, онда ол нағыз Титаниктің жолаушыларымен, сондай-ақ өлімге жақын біреумен, он жыл бұрын оқыған орта мектеп мұғалімі Пэт Бриарлимен кездеседі. Өлімге жақын тәжірибе сеанстары арасында Джоанна Титаникті неге көретінін түсіну үшін күреседі, ақырында ол сыныпта Титаник туралы жиі сөйлейтін Бриарли мырзаны табады. Джоанна бір кездері өте белсенді және ынталы мұғалім болған Бриарли мырзаның қазір Альцгеймер ауруынан зардап шегетінін біледі. Бұл Джоаннаға қатты әсер етеді, өйткені ол Бриарли мырзаның "неге Титаник көретінін" түсіндіру үшін "кілт" бере алатынына сенімді болған. Алайда, Бриарли мырзаның қызы Кит көмектесуге уәде береді. Джоанна сонымен қатар жүрек ақауынан зардап шегетін тоғыз жасар Мейси Неллиспен кеңес алады, өйткені Мейси, тумысынан рационалист, өзінің өлімге жақын тәжірибесі туралы тек нақты ақпарат береді. Мейзи Джоаннаға Титаник туралы маңызды мәлімет береді. Науқастармен сөйлесіп, өлімге жақын тәжірибелерді қайтадан басынан өткізген Ландер өлімге жақын тәжірибе - бұл мидың өлген кезде не істеуге тырысатынын бейнелейтін сценарий жасау үшін пайдаланатын механизм екенін түсінеді: ол ағзаның қалған бөлігін "өмірге қайтаруға" мүмкіндік беретін хабарды жіберу үшін қолайлы нейрондық жолды табу. Егер өлімге жақын тәжірибеге тап болған адам өлімге жақын тәжірибеде пайда болған адамға метафоралық түрде хабар жібере алса, ол (айрықша, комадан қайта тірілген науқастан) адам оянып, аман қалады. Ричард Райтке өзінің ашылуы туралы айтудан бұрын, ол жедел жәрдем бөлмесіндегі медбике Виеллге барады және оны "адамгер" деп аталатын есірткіден зардап шеккен адам пышақтайды. Аң-сезімін жоғалтудан бұрын ол Виеллге бірнеше сөз айтып, өлімге жақын тәжірибелер туралы білгендерін жеткізуге тырысады. Ол қайтадан Титаникке түсіп, құтылу үшін арманға ұқсас кедергілермен жарысады. Ричард Райт Джоаннаның өліп қалғанын немесе өлгенін естігенде, өзі Титаникке түсіп, Ландерді құтқара аламын деп ойлап, жасанды өлімге жақын тәжірибеге кіреді. Оның орнына ол өзін "White Star Line" компаниясының кеңсесінде табады, онда Титаник апатының құрбандарының есімдері жұртшылыққа оқылады. Ол Джоаннаны "құтқару" үшін тым кеш. Ол бірнеше сағаттан кейін оянады, ал Тиш жылап, оған Джоаннаның қайтыс болғанын айтады. Ричард пен Джоаннаның достары оның өлімімен күресіп жатқанда, Джоанна өзі Титаник батып кеткенше, оның өмірлік естеліктері жоғалып кетеді. Ричард Джоаннаның өлер алдында өзіне бірдеңе айтуға тырысқанын түсінеді (олар соңғы сөздердің маңыздылығын талқылады), және ол ол пышақпен өлтірілгенге дейін сөйлескен барлық адамдарды іздестіреді. Ол Жоаннаның тапқандығына көз жеткізеді. Ол оған қол жеткізбей жатып, Джоанна, барлық адамдардан гөрі, Мандрейкке: "Өлімге жақын тәжірибе - бұл хабар. Бұл SOS. Бұл көмекке шақыру." деп айтады. Оның өлім алдындағы хабарын түсінген Ричард науқасты қайта тірілте алатынына сенетін химиялық емді әзірлейді. Мейси жүрек ақауынан зардап шегіп қайтыс болады, бірақ Ричард оның емдік әдісін сәтті қолданады, және ол кейін жүрек трансплантациясын алады; ол тірі қалады. Өзінің соңғы өлімге жақын тәжірибесінде, ойдағы фантастикалық кемеде Джоанна өзін су бетінде адасқан күйде табады, кейбір естеліктері сақталып, Мейси одан басқа апаттардан айтқан бала мен иттің серігінде. Романның соңында олар Эдж Вояковскийдің жиі айтқан кемесінің жақындап келе жатқанын көреді.

They remembered it all for him, leaving their body and entering the tunnel and meeting Jesus, remembered the Light and the Life Review and the Meetings with Deceased Loved Ones. Conveniently forgetting the sights and sounds that didn't fit and conjuring up ones that did. And completely obliterating whatever had actually occurred. Dr. Richard Wright, who has discovered a way to induce artificial NDEs in patients and monitor their brain activity throughout, contacts Joanna and asks if she will join his research study and interview his patients after he induces NDEs. She agrees. They are intellectually compatible and have a budding, mutual romantic interest. Mandrake considers the pair his competitors, and he sabotages their efforts by approaching revived patients before they can. Mandrake's method is to ask mellifluous leading questions of the patients and thereby taint their self reported NDEs; this causes Joanna and Richard hardship in finding un interviewed volunteers for their own study. The reader later learns that two of their volunteers are liars, which also corrupts their conjectures. Lacking enough volunteers for proper methodology, Joanna elects to undergo the process. She gets the help of Tish, a nurse, to help with the prep; Tish is happy to, because she thinks Richard Wright is "cute" and can flirt with him while Joanna is "under". Joanna finds herself in a dark passage that, through further NDEs, she realizes is part of a dream like version of the RMS Titanic, on which she encounters passengers of the real Titanic as well as someone symbolically near death, a high school teacher whom she had studied with a decade or so earlier, Mr. Pat Briarley. Between NDE sessions, Joanna struggles to figure out why she sees the Titanic, and she eventually tracks down Mr. Briarley, who spoke often of the Titanic in class. Joanna discovers that Mr. Briarley, once a highly animated and keen teacher, now suffers from Alzheimer's disease. This is crushing to Joanna, who was certain that Mr. Briarley could give her "the key" to clarify why she sees the Titanic. However, Mr. Briarley's niece, Kit, promises to help. Joanna also consults with Maisie Nellis, a nine year old girl who suffers from a heart defect, "V fib", because Maisie, a born rationalist, gives only accurate information about her NDEs. Maisie also gives Joanna important information about the Titanic. Through talking with her patients and undergoing more NDEs, Lander realizes that the near death experience is a mechanism that the brain uses to create a scenario symbolic of what the brain attempts to do when it is dying: find a suitable neural pathway by which to send a message that can "jump start" the rest of the body back into life. If the person having a real near death experience can metaphorically send a message to someone appearing in the NDE, she learns (specifically, from a revived coma patient), the person will awaken and survive. Before she can tell Richard Wright about her discovery, she goes to visit Nurse Vielle in the Emergency Room and is stabbed by a man deranged by a drug called "rogue". Before losing consciousness, she manages to say a few words to Vielle, trying to communicate her discovery about NDEs. She finds herself on the Titanic again and races against dream like obstacles to escape and awaken. Richard Wright, on hearing that Joanna is dying or dead, enters an artificial NDE, thinking that he will find himself in the Titanic and be able to rescue Lander. He instead finds himself at the offices of the White Star Line, where the names of the victims of the Titanic disaster are being read to the public he is too late to "save" Joanna. He awakens many hours later, and Tish, crying, tells him that Joanna has died. As Richard and Joanna's friends struggle with her death, Joanna herself remains on the Titanic until it sinks, and her memories of life fade away. Richard realizes that Joanna was trying to tell him something before she died (they had discussed the importance of last words), and he tracks down all the people she spoke to before she was stabbed. He learns what Joanna discovered. Before she could reach him, Joanna had told, of all people, Mandrake, "The NDE is a message. It's an SOS. It's a call for help." Grasping her dying message, Richard develops a chemical treatment that he believes can revive a patient. Maisie suffers V fib and dies, but Richard successfully uses his experimental treatment on her, and she later receives a heart transplant; she will live. Within her final NDE, on an imaginary ship, Joanna finds herself adrift on the water, with some memories still intact and accompanied by a child and a dog which Maisie has told her about from other disasters. As the novel ends, they watch the approach of a ship repeatedly mentioned by Ed Wojakowski.

Кейіпкерлер

Джоанна Ландер Клиникалық психолог, науқастармен сұхбат арқылы өлімге жақын тәжірибелердің шынайы табиғатын білуге тырысады. Ол мейірімді, жиі ойланбайтын, бірақ Шерлок Холмс сияқты өзінің тергеуіне сылтау іздеген кезде қатал. Өзінің балалары жоқ Джоанна Мэйзи Неллисті жақсы көреді, оны "дүниедегі ең керемет балалардың бірі" деп атайды. Ричард Райт - клиникалық өлімнен кейін науқастарды қайта тірілтудің жолын іздейтін невролог. Ол ақшыл және сүйкімді ретінде сипатталады, онымен кездесуді қалаған Амелия Танака мен медбике Тиш, ал Жоаннамен кездесуді қалаған Виелл оны өте жақсы ұстайды. Ол - тәрбиеші: Джоанна ешқашан өзіне түскі тамақ әкелуді ойламайды, бірақ романдағы жалғасып жатқан әзіл - аурухананың асханасы ешқашан ашық емес; Ричард Джоаннаны үйден әкелген пальтосының қалтасындағы апельсиндермен, крекерлермен, шоколадтармен және содамен тамақтандырады. Виелл Говард - жедел жәрдемде жұмыс істейтін медбике, Джоанна Ландердің жақын досы. Олар үнемі кино көруге жиналады. Виелл Дензел Вашингтонға ұқсайтын полиция қызметкеріне ғашық болады, бірақ оны өлкехана қызметкері қуып жүр. Морис Мандрейк - өзінің бестселлер кітаптарында жазылған оқиғалардың дәл солай болғанын дәлелдеу үшін, өлімнен кейін жан тапсырған науқастармен сұхбат жүргізетін шарлатан зерттеуші. Амелия Танака - Рихард Райтты сүйкімді деп ойлағандықтан, ӨЖТ зерттеуіне ерікті түрде қатысқан студенті. Ол өзінің өлімнен кейінгі тәжірибелері өзін жылы және сүйікті сезінуге мәжбүр ететінін айтады, бірақ кітаптың соңында ол Райтқа естігісі келетінін айтып, өтірік айтқаны белгілі болады. Шын мәнінде, оның өлімге дейінгі тәжірибелері колледждің химия кафедрасында болды және оны қорқытты, сондықтан ол жобадан бас тартты. Эд Вояковски - ЕДТ зерттеуіне ерікті түрде қатысқан, екінші дүниежүзілік соғыс ардагері екенін мәлімдеген, бірақ басқа адамдардың тәжірибелерін алып, қалғандары туралы өтірік айтуы мүмкін қартайған ер адам. Көптеген қиылысқан және маңызды емес оқиғалардан кейін, ол ЖТӨ-де шынымен не болғанын жасырып, Жоаннаға тікелей сұрақпен тырнаққа тіккеннен кейін, оның ЖТӨ-сі кемеде болғанын айтады. Ол "Титаник" деп ойлайды. Мейзи Неллис Кардиомиопатиядан және кез-келген қарыншалар мен қарыншалар фибрилляциясынан зардап шегетін тоғыз жасар қыз; ауруханада жиі жүрек трансплантациясы тізіміне енгізіледі. Ол ЖТЭ-мен ауырады және Джоаннаның досы. Ол белгілі апаттармен, соның ішінде Хартфорд циркінің өртенуімен (ол оның соңғы NDE-нің орны болады) мазаланған. Мейзи Джоаннаға өзінің маңдайына сиынғандықтан, Ландердің соңғы ӨЖ-і өрттен қаза тапқан адамдарды қамтиды. "Мейзи, шын мәнінде, өлімге қарсы тұрудың кішігірім гонзо жолымен, романның рухани орталығына ие", - деп жазады Гэри Вулф.) Пат Бриарли Жоаннаның орта мектептегі ағылшын тілі мұғалімі, ол жиі Титаникке қатысты оқиғалар туралы сөйлейтін, оны Жоанна ішкілендіріп, негізінен ұмытып кеткен; ол Альцгеймер ауруынан зардап шегеді. Кит Гардинер Пэт Бриарлидің немересі, ол өзінің ағасының қамқоршысы болды және Джоаннамен жақсы дос болды, ол оған мистер Бриарлидің көптеген кітаптары арасында зерттеулер жүргізуді ұсынды. Карл Аспиналл Ауруханадағы комадағы науқас (жұмысшы әйелдер мен Джоанна оны құрметсіз "Кома Карл" деп атайды). Түнгі ұйқыда көзінің жылдам қозғалысымен ұйқыда жатқан адам сияқты, ол кейде сөйлейді және ыммен әрекет етеді; оның күтушілері оның қозғалыстарын "қайыру" деп, ал оның сөздерін "жапсырмалар" және "о, ұлы" деп қате түсіндіреді. Ол кенеттен оянғанда, Джоанна оның Аризонадағы NDE түрін көріп жатқанын біледі, онда оған апачилер қауіп төндірді, Рио-Гранде өзені туралы күңкілдеп, ауызша емес, түтін сигналдарын жіберуге тырысты. Кішігірім кейіпкер болғанымен, ол романның кульминациясын Джоаннаға бейқам түрде Жақын Өмір СӨЖ-нің физиологиялық және символикалық түрде хабар жіберу процесі екенін түсіндіру арқылы іске асырады.

Joanna Lander A clinical psychologist who attempts to learn the true nature of near death experiences through interviews with patients. She is kind, often absent minded, but as dogged as Sherlock Holmes when she is after a clue to her investigations. Joanna, who has no children of her own, loves Maisie Nellis, calling her "one of the world's great kids." Richard Wright A neurologist who wants to discover a way to revive patients after clinical death. Described as blond and cute, he is considered aloof by Amelia Tanaka and by Nurse Tish, who want to date him, and a great catch by Vielle, who wants Joanna to date him. He is a nurturer: Joanna never thinks to bring lunch for herself, although an ongoing joke in the novel is that the hospital cafeteria is never open; Richard often feeds Joanna the oranges, crackers, candy bars and sodas in his coat pockets which he brought from home. Vielle Howard A nurse who works in the ER, and Joanna Lander's best friend. They regularly get together to watch movies. Vielle has a crush on a police officer who looks like Denzel Washington; but she is pursued by a morgue employee. Maurice Mandrake A charlatan researcher who interviews patients who have had NDEs, convincing them that their experiences were exactly as he describes in his best selling books. Amelia Tanaka A pre med college student who volunteers for the NDE study because she thinks Richard Wright is cute. She reports that her NDEs make her feel warm and loved, but very late in the book it is revealed that she lied, having told Wright what she thought he wanted to hear. In fact, her NDEs took place in her college's department of chemistry and frightened her, to the point that she quits the project. Ed Wojakowski A gregarious elderly man who volunteers for the NDE study and claims to be a World War II veteran in the United States Navy, but is discovered to borrow other people's experiences and possibly just to lie about all the rest. After many meandering and irrelevant stories, avoiding what he has actually experienced in an NDE, he tells Joanna after she nails him with a direct question that his NDE happened aboard a ship. She assumes it is the Titanic. Maisie Nellis A nine year old suffering from cardiomyopathy and occasional ventricular fibrillation and atrial fibrillation; often in the hospital, she is put on the list for a heart transplant. She has NDEs and is a friend of Joanna. She is obsessed with famous disasters, including the Hartford circus fire (which becomes the setting of her final NDE). Maisie infects Joanna with her obsession, so that Lander's last NDE includes people who died in that fire. "Maisie, in fact, with her junior gonzo way of facing down death, owns the spiritual center of the novel," writes Gary Wolfe.) Pat Briarley Joanna's English teacher in high school who spoke often of the events surrounding the Titanic, which Joanna has internalized and largely forgotten; he suffers from Alzheimer's disease. Kit Gardiner Pat Briarley's niece, who has become her uncle's caregiver, and who becomes good friends with Joanna, offering to do research for her among Mr. Briarley's many books. Carl Aspinall A coma patient in the hospital (whom the nurses and Joanna irreverently call "Coma Carl"). Like a dreamer in rapid eye movement sleep, he sometimes talks and gestures; his caretakers mistakenly interpret his movements as "rowing" and his utterances as "patches" and "oh, grand." When he suddenly awakens, Joanna learns that he was experiencing a sort of NDE set in Arizona, in which he was menaced by Apaches, was muttering about the Rio Grande river, and was attempting to send smoke signals, not rowing. Though a minor character, he actuates the novel's climax by unintentionally enlightening Joanna that the NDE is a process of sending a message, both physiologically and symbolically.

Қабылдау

Гари К. Вулф, кітапты жарияланған кезде талқылаған Locus сыншыларының алғашқысы, романды Уиллистің «Линкольннің армандарымен» көптеген тұрғыдан салыстырады және былай деп жазады: «Конни Уиллистің үлкен, амбициялық жаңа романы «Пассаж» өзінің тартымды сюжетімен және қарсы тұруға болмайтын тақырыбымен қатар, оқырмандары үшін ерекше қызығушылық тудырады, себебі ол оның мансабының басты ойлары мен әдістерін қайта жаңғыртады. Ол өзінің барлық мүмкіндіктерін көрсетуге бел буғандай. Романның әр бөлігі тарихи зерттеуді сюжеттік шиеленістің маңызды факторына айналдырады, ал нақты тарихи деректер – «Линкольннің армандарындағы» Азамат соғысы, ал мұнда Титаниктың қазасы – олар қылмыстық құпияның іздері сияқты қарастырылады. Вулф жалғастырады: «Қиямет күні кітабы» (1992) сияқты, ол өлім сияқты барлық тақырыптардың ең үлкенімен күреседі және басты кейіпкерлердің бір-біріне маңызды ақпаратты жеткізе алмауының салдарынан туындайтын шиеленісті пайдаланады. Уиллистің әзіл-қалжыңға толы шағын прозасындай, ол институттық мәдениетті – ауруханаларды, олардың лабиринт тәрізді архитектурасы мен жеке мүдделерге бағытталған саясатын, сондай-ақ Джон Эдвардс сияқты (яғни Джон Эдвардс) өмірден кейінгі өмірді зерттейтін гурулар мен жақында қайғыға ұшырағандарға арналған өзін-өзі дамыту нұсқаулықтары сияқты поп-мәдениеттің жұмбақ жақтарын әжуалайды». Джонатан Страхан Locus журналында романның «шындығын», «көзге ұнайтын юморын» және «үлкен ауруханада болудың қандай екенін көрсететін әдемі суреттемесін» мақтайды, бұл оның «ең амбициялық романы» болуына себептің бірі. Ол былай деп қосады: «Пассаж» романының үштен екі бөлігінде Уиллис ешбір сыншының жарияламауы тиіс нәрсені жасайды, бірақ кітапты оқығандарға осы жайттың мәні зор. Ол өлім мен өлімнен кейінгі өмірді діни сенімдерге қайшы келмейтін, бірақ ғылыми фантастиканың рационалды негіздеріне сәйкес келетін тұрғыдан қарастыруға тырысады». SciFi.com сайты «Пассаж» романын «эмоционалдық тұрғыдан шаршататын сапар» деп сипаттайды, бірақ соңында «сырттай көрінетін нәтижеге жетеді». The SF Site сайтындағы рецензияда роман «бастауы баяу, тым ұзақ» екені айтылады. «Уиллистің кейбір маңызсыз ерегістерді қайта-қайта қолдану әдеті (мысалы, аурухана дәліздерінде бағдаланудың қиындығы және ешқашан ашылмаған кафетерий) мұнда шамадан тыс» делінеді. Керісінше, сыншы Стивен Ву «кітаптың бірінші бөлігі шеберлікпен жазылған, бірнеше қорқынышты көріністер, тартымды құпия және күтпеген аяқталу бар» деп атап көрсетеді. «Бірақ кітаптың үштен бірін оқығаннан кейін ғана оқиға баяулай бастайды». A.V. Club журналының рецензиясында былай делінеді: «Пассаж» романында ешқандай жұбаныш жоқ, себебі ол кейіпкерлерін өлімнің барлық түрлеріне батырады – тез және кенеттен, ұзақ және ауыртпалы. Уиллистің сатирикалық шеберлігінің арқасында Лэндри мен Райт бастапқыда «Үш қарындас» сияқты, мүмкін емес ортада мүмкін емес кестелерді орындап, әр тараудағы әртүрлі кейіпкерлердің арасында жүгіріп-қозғалады. Алайда, кітаптың ортасындағы сюжеттік бұрылыс оқиғаны қараңғырақ және есте қаларлық жаққа бұрады, бұл «Пассаж» романын күрделі, жақсы жасалған және есте қаларлық оқиғаға айналдырады, сондықтан туннельдің соңындағы жарыққа оңай қарауға болмайды. Scientific Gems журналының рецензиясында роман «жақсы жазылған, қызықты сюжеті бар және ғылым мен медицина табиғаты туралы айтуға тиіс нәрселері бар» делінеді. «Мысалы, бір жақсы кеңес: «Жоанна тек көргендеріңді айт, басқалардың айтқандарын емес» дейді». [Мейзи Неллис айтқан]. «Шындықтың маңыздылығы кітапта қайта-қайта баса айтылады. Әдебиетке ерекше қызығушылығы бар жас пациенттің (Мейзи тағы да) арқасында тарихи апаттар туралы қызықты талқылаулар өрбиді».

Gary K. Wolfe, the first of many Locus reviewers to discuss the book at time of publication, compares the novel at many points with Willis's Lincoln's Dreams and writes:
Apart from its simple virtues as a compelling story on an irresistible theme, Connie Willis's big, ambitious new novel Passage should be of particular interest to her readers because of the ways in which it recapitulates major preoccupations and techniques of her career to date, and because in it she seems fiercely determined to show us everything she's got Each makes historical research a major vector of narrative suspense, with specific historical details—the Civil War in Lincoln's Dreams, the sinking of the Titanic here—treated as though they were clues in a murder mystery. Wolfe continues: Like Doomsday Book (1992), it grapples with one of the grandest of all themes, death, and uses the inability of major characters to communicate key bits of information to each other as another suspense device. Like Willis's comic short fiction, it pokes fun at institutional culture—in this case hospitals, with their mazelike architecture and ego driven politics—and at such ghoulish aspects of pop culture as afterlife gurus like John Edwards" (i. e., John Edward) "and self help manuals for the recently bereaved." Jonathan Strahan of Locus praises the novel's "seriousness", "clear eyed humor" and its "amusing portrayal of what it's like to be in a big hospital", which is itself a "confusing, overwhelming portrait," as parts of what it makes "her most ambitious novel". He adds, "At the three quarter point of Passage, Willis does something that no reviewer should leak but it is much of what makes the book worth reading. What she attempts is to find a way to look at death and life after death in a way that doesn't conflict with matters of faith, but which also is consistent with the fundamentally rational underpinnings of science fiction." SciFi. com describes Passage as "an emotionally exhausting trip" that is ultimately "a rewarding experience." The SF Site review judges that the novel "starts slowly, and it's too long. Willis' trademark habit of making some set of frustrating everyday life details a recurring motif or running joke (in this case, the difficulty of navigating the hospital corridors, plus the never open cafeteria) is over extended here "; conversely, reviewer Steven Wu felt that "Part One of the book is masterful, with several chilling scenes, a compelling mystery, and a doozy of a cliffhanger ending. But then, only a third of the way through the book, things begin slowing down." The A. V. Club's reviewer writes: There's certainly nothing comforting about Passage, which steeps its characters in death of all kinds — swift and sudden, prolonged and painful. Willis' satirical flair originally has Landry [sic] and Wright running around like The Three Stooges, juggling impossible schedules in an impossible environment and careening amidst exaggeratedly colorful characters in every chapter. A mid book twist, however, takes the story into darker and more memorable territory, helping turn Passage into a complex, finely crafted, haunting story that makes the light at the end of the tunnel impossible to take lightly. A reviewer from Scientific Gems wrote of the novel, "it is well written, it has an interesting plot, and it has useful things to say about the nature of science and the nature of medicine. One piece of good advice, for example: 'Joanna says you should only say what you saw, not what anybody else says you should see.'" [Spoken by Maisie Nellis] "Indeed, the importance of truth is underscored repeatedly in the book. Thanks partly to a very young female patient with a strange taste in literature [Maisie again], there is also some interesting discussion of historical disasters "