Кіріспе

Шаруалар көшбасшысы және Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескер

Сахаджананд Сарасвати (22 ақпан 1889 – 26 маусым 1950) – аскет, ұлтшыл және Үндістанның шаруалар көшбасшысы. Біріккен провинцияларда (қазіргі Уттар-Прадеш штаты) дүниеге келгенімен, оның әлеуметтік және саяси қызметі бастапқыда көбінесе Бихарға шоғырланды, ал Бүкіл Үндістан Шаруалар Одағы (Кисан Сабха) құрылғаннан кейін біртіндеп бүкіл Үндістанға тарады. Өмірінің соңғы жылдарында ол Бихар штатының Патна қаласының жанындағы Бихтада ашрам құрып, көп жұмысын сол жерден атқарды. Ол – зиялы, жемісті жазушы, әлеуметтік реформатор және революционер болған.

Өмірбаян

Свами Сахаджананд Сарасвати 1889 жылы Шығыс Уттар-Прадеш провинциясының Газипур ауданындағы Дулапур маңындағы Дева ауылында Бхумихар брахмандар отбасында дүниеге келген. Ол алты ұлдың ең кішісі болған және бастапқыда Науранг Рай деп аталған. Анасы оның бала кезінде қайтыс болғандықтан, оны әпкесі тәрбиелеген. 1929 жылы Бихарда Сарасвати басшылығымен Кисан Сабха қозғалысы басталды. Ол заминдардың шаруалардың жер иелену құқықтарына жасаған шабуылдарына қарсы наразылықты ұйымдастыру үшін Бихар провинциялық Кисан Сабхасын (BPKS) құрған. Бұл шаруалар қозғалысының бастауы болды. Қозғалыс бірте-бірте күшейіп, бүкіл Үндістанға тарады. Шаруалар майданындағы осы радикалды өзгерістер 1936 жылдың сәуір айында Лакхнауда өткен Индия Ұлттық Конгресінің сессиясында Бүкіл Үндістан Кисан Сабхасының (AIKS) құрылуына әкелді. Сарасвати оның бірінші президенті болып сайланды, ал N.G. Ранга және E.M.S. Намбудирипад сияқты көрнекті тұлғалар да қатысты. 1936 жылдың тамызында жарияланған Кисан манифесті заминдар жүйесін жоюды және ауылдық қарыздарды кешіруді талап етті. 1937 жылдың қазан айында AIKS өзінің туы ретінде қызыл туды қабылдады. Бірақ, оның басшылары Конгресспен арақатынастарын суытты және Бихар мен Біріккен провинциядағы Конгресс үкіметтерімен жиі қақтығысқа түсті. Сарасвати 1937-1938 жылдары Бихарда Бақаст қозғалысын ұйымдастырды. "Бақаст" – өзің өңдеген жер деген мағынаны білдіреді. Бұл қозғалыс заминдардың бақаст жерлерінен тұрғындарды қууға қарсы болды және Бихар жерді пайдалану заңы мен Бақаст жер салығының қабылдануына әкелді. Ол сондай-ақ Бихтадағы Далмия қант зауытындағы сәтті күреске жетекшілік етті, онда шаруа жұмысшыларының біртүтастығы ең маңызды ерекшелік болды. "Үндістанды тастап кету" қозғалысы кезінде Сарасватидің тұтқындалғанын естіген Субхаш Чандра Бос және Бүкіл Үндістан Алға блогы 28 сәуірді оның британдықтардың түрмеге қамауына наразылық ретінде Бүкіл Үндістан Свами Сахаджананд күні деп атап өтуге шешім қабылдады. Сарасвати 1950 жылдың 26 маусымында қайтыс болды. "Алға" блогының жетекшісі Субхаш Чандра Бос: "Свами Сахаджананд Сарасвати біздің елімізде есімдерді шақыратын тұлға. Үндістандағы шаруалар қозғалысының даусыз көшбасшысы, бүгінде ол халықтың құлшынышы және миллиондаған адамның батыры. Рамагардағы Бүкіл Үндістан Келісімге қарсы конференциясының қабылдау комитетінің төрағасы болуға мүмкіндік алғаны – сирек мүмкіндік. "Алға" блогы үшін оны солшыл қозғалыстың алдыңғы қатарлы көшбасшыларының бірі және "Алға" блогының досы, философы және жолбасшысы ретінде алу – мәртебелі және құрметті жағдай болды. Свамиджидің жолын ұстанған көптеген шаруалар қозғалысының жетекшілері "Алға" блогымен тығыз байланыста болды. Даянанда мен Вивекананда өздерінің әлеуметтік-діни секталарын құрды.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

Свами Сахаджананд және Жаркханд шаруалары: 1941 жылғы көзқарас, Уолтер Хаузер аударған және редакциялаған, түпнұсқа хинди нұсқасымен бірге (Манохар баспасы, жұмсақ мұқаба, 2005). Уолтер Хаузер аударған және редакциялаған Сахаджанандтың «Ауыл шаруашылығы еңбегі және ауылдағы кедейлер» (Манохар Publishers, жұмсақ мұқаба, 2005). Дін, саясат және шаруалар: Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы туралы естеліктер, Уолтер Хаузер аударған және редакциялаған, қатты мұқаба, 2003. Уолтер Хаузер, К. С. Жхамен бірге (Свами Сахаджанандтың «Мера Живан Сангарш» – «Өмірлік күресім» автобиографиясының редакторы және аудармашысы), Мәдениет, жергілікті саясат және шаруалар: Үндістан, 1889–1950, Дели, Манохар, 2015. Рамчандра Прадхан (редактор және аудармашы), «Менің өмірімнің күресі: Свами Сахаджананд Сарасватидің өмірбаяны», Дели, Оксфорд университетінің баспасы, 2018.

Өмірбаяндары

Ниланшу Ранджан, Свами Сахаджананд Сарасвати, Ұлттық кітап қоры, Нью-Дели, Рахав Шаран Шарма, Свами Сахаджананд Сарасвати, Үндістан үкіметінің Басылымдар бөлімі, 2008 жыл.

Ресми тану

2000 жылы 26 маусымда Үндістан Үкіметі Сарасватиді еске алу үшін, сол кездегі байланыс министрі Рам Вилас Пашван арқылы ескерткіш марка шығарды. Үндістанның ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу кеңесі Свами Сахаджананд Сарасвати атындағы кеңейту ғылымының қызметкері/жұмыскері сыйлығын тартады. 2001 жылы Сарасватидің 112 жылдығына арналған екі күндік "Қысан Махапанчаят" ұйымдастырылды. Бихар губернаторы Р. С. Гавай Патнада Сарасватидің 57 жылдығына орай оның өмірінен кітап жариялады. Свами Сахаджананд атындағы аспирантуралық колледж Свами Сахаджанандты еске алу үшін оның туған ауданы Ғазипурда (У. П.) құрылды.