Кіріспе

Шотландияның солтүстігіндегі торфты және ылғалды жерлер аймағы

Ағынды Жер – Шотландияның солтүстігіндегі Кэйтнес және Сазерленд аймақтарындағы үлкен, толқынды торфты және ылғалды жерлердің кең аумағы. Бұл Еуропадағы ең үлкен жамылғылы батқа, ол терең торфқа толы, батқа көлдермен көмкерілген және жануарлар дүниесі үшін өте маңызды мекенжай, сондай-ақ климаттың өзгеруімен күресуге көмектеседі. Торф көбінесе өсімдіктердің қалдықтарынан тұрады, ал өсімдіктердің өзі көміртектен құралғандықтан, ол мыңдаған жылдар бойы көміртектің үлкен қорын сақтайды. Бұл көміртегі әйтпесе атмосфераға шығып, жаһандық жылынуға себеп болар еді. Ағынды Жер қазіргі уақытта оның бірегей жамылғылы батқа мекені үшін потенциалды Дүниежүзілік мұра ретінде қарастырылуда. Ол "Глобалды торфты жерлер бастамасының" құрамына кіруі мүмкін.

Жабайы табиғат

Ежелгі скандинав тіліндегі 'floi' сөзі "ылғалды" немесе "батпақты" деген мағынаны білдіреді. Ағынды аймақ түрлі-түрлі жануарлар мен өсімдіктерге толы, және көптеген құстардың – көк шұбар, дунлин, мерлин және алтын шұбар сияқты – көбею орны болып табылады. Ағынды аймақта кездесетін жыртқыш құстардың ішінде бүркіт пен қамысқұс бар. Ағынды аймақтағы ең көп таралған өсімдік түрлерінің бірі – көп мөлшерде су жинақтай алатын және соңында торф құрайтын сфагнум еңгешқұбыр. Дөңгелек жапырақты росянка, ірі росянка және майлы гүл сияқты етжегіш өсімдіктер Ағынды аймақта тіршілік ететін көптеген жәндіктермен қоректенеді. Қызыл бұғы және сирек кездесетін елік жыл бойы Ағынды аймақта аралап жүреді, ал күзгі үйіру маусымында олардың дауысын естуге болады.

Тарих

Бұл батпақтар соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан бері адамның әсеріне ұшырап келеді. Соңғы 200 жылда батпақтар қой шаруашылығы және орман шаруашылығы сияқты адам қызметінің салдарынан зардап шекті. 1970-ші және 1980-ші жылдары үкіметтік салық жеңілдіктері коммерциялық орман шаруашылығын дамытуға жағдай жасады, нәтижесінде батпақтардың бір бөлігі кептіріліп, жергілікті емес түрлерге жататын қылқан жапырақты ағаштар отырғызылды, бұл батпақтарға зиян келтіріп, торфтың бір бөлігін жоғалтуға әкелді. 1987 жылы Лондон қаласында Табиғатты қорғау кеңесі (NCC) орман шаруашылығымен айналысатын мамандарға қатысты сынға толы есеп жариялады. 1988 жылы Ұлыбританияның қазынашылық канцлері Найджел Лоусон елдің жабайы табиғатына келтірілген зиянды ескере отырып, орман шаруашылығына берілетін салық жеңілдіктерін жойды, соның салдарынан жаңадан ағаш отырғызу тоқтатылды.

Ағымдағы сақтау

Залалдарды қалпына келтіру мақсатында, Құстарды қорғаудың Корольдік қоғамы (RSPB) Ағын аймағының орталығында кең аумақ сатып алып, Форсинард Ағындары ұлттық табиғи қорығын құрды. Фонтан Орман шаруашылығынан 20 км² жер қайта сатып алынып, жас ағаштар кесіліп, 30-100 жыл ішінде жердің қайтадан торф батпағына айналуы үмітімен егістік жерде шіруіне рұхсат етілді. RSPB сондай-ақ «Болашаққа Ағын» жобасының жетекші серіктесі болды, бұл жоба Ағын аймағының кең аудандарын қалпына келтіруге және халық пен келушілердің Ағын аймағының маңыздылығы туралы білуін арттыруға бағытталған амбициялы және ауқымды жоба болды. Жоба аясында жүлделі «Flows Lookout Tower» мұнарасы салынды. Ағын аймағының 1500 км² шамасындағы жері Кейтнес және Сазерленд торфтық жерлері деген атпен Ұлыбританияның ерекше қорғалатын аймағы және арнайы қорғау аймағы ретінде қорғалады. Ағын аймағы 2006 жылы ЮНЕСКО-ның Мәдени мұрасы тізіміне үміткер ретінде енгізілді. Өтініш 2010 жылы қайта қарастырылды және RSPB Scotland директоры және Ауылдық даму кеңесінің мүшесі Стюарт Хаусден: «Бұл көбінесе табиғаты бұзылмаған ландшафтта мыңдаған гектар ежелгі торфты жерлер бар, бұл Солтүстік жарты шардағы осы типтегі ең маңызды аймақтардың бірі. Әлемдік таңба осы ерекше орынды жақсартуға әріптес болар еді. Бұл аймақ 1980-ші жылдары мен 1990-шы жылдардың басында тиімсіз ағаш отырғызудан қатты қауіп көрді, бірақ RSPB ұйымдастырған консервациялық науқан ең нашар салдарларды тоқтатты. Қазір аймақты қалпына келтіру жұмыстары жүріп жатыр» деді.

Темір жолға кіру

Алыс солтүстік темір жолы аймаққа қызмет ететін Форсинард станциясымен байланысады.