Кіріспе

Неміс дирижері, композиторы және театр режиссері Макс фон Шиллингс (19 сәуір 1868 – 24 шілде 1933) – неміс дирижері, композиторы және театр режиссері. 1919–1925 жылдары Берлин мемлекеттік операсының бас дирижері болды. Шиллингстің «Мона Лиза» (1915) операсы халықаралық деңгейде сәтті болды және Метрополитен опера театрында қойылды. Композитор басты рөлді орындаған сопрано әншісі Барбара Кемпке үйленді. «Мона Лизадан» бұрын Шиллингс үш опера жазған: «Ингвельде» (1894), «Дер Пфайфертаг» (1899) және «Дер Молох» (1906).

Өмірбаян

Дюрен қаласында туған Макс фон Шиллингс фотограф Карл Георг Шиллингстің інісі болды. Ол алғашқы музыкалық білімін скрипка, фортепиано және теориядан бірдей уақытта Бонн қаласында алды. Оның ұстаздары Каспар Жозеф Брамбах және Отто фон Кенигслоу болды. Кейіннен Шиллингс Мюнхен университетінде заңтану, философия, әдебиет және өнер тарихын оқыды. 1892 жылдың 1 қазанында Ромлингховенде кузені Каролина Жозефа Пейлге үйленді. Олар 1923 жылы ажырасып, 1923 жылдың 11 маусымында Берлиндегі Шарлоттенбургте опера әншісі Барбара Кемпке қайта үйленді. Макс Шиллингске 1903 жылдың 16 ақпанында Баварияның ішкі істер министрлігі профессорлық атақ берді. 1911 жылдың қазанында Гейдельберг университетінің философия факультеті оған құрметті философия докторы атағын берді. Ол Вюртемберг тәжінің бес ең жоғары дәрежесі саналатын «Эренкрейц» (нем. құрметті крест) орденімен марапатталды. Осы құрметпен оған Макс фон Шиллингс есімін пайдалануға рұқсат берілді. Дюренде Гёте көшесі мен Аахен көшесі арасындағы көше «Шиллингс көшесі» деп аталды. 1890 жылдардың басында ол Байройт фестивалінде ассистент болып жұмыс істеді, кейін Мюнхенде дирижер және музыка мұғалімі болып жұмыс істеді. 1908-1918 жылдары Штутгарттағы Корольдік сарай театрының интенданты болды, осыған байланысты жоғарыда аталған құрметке ие болды. 1918-1925 жылдары ол Берлиндегі Мемлекеттік операның интенданты қызметін Ричард Штраустан кейін иеленді, сонымен қатар жазғы уақытта Зоппот орман операсының музыкалық директоры болды. Осы онжылдықтың екінші жартысында ол Еуропа мен АҚШ-қа концерттік турнелер жасады. Германияға оралғаннан кейін 1932 жылы Пруссия өнер академиясының президенті қызметін Макс Либерманнан кейін иеленді. 1933 жылдың наурыз айынан бастап өмірінің соңына дейін Шиллингс Берлин қалалық операсының көркемдік директоры болды. 1933 жылы Берлинде өкпе эмболиясынан қайтыс болды. Оның күлі Франкфурт-на-Майнеде жерленді. Оның шығармаларына бірнеше опера, мелодрама, хорлық шығармалар, камералық музыка, скрипка және фортепиано концерттері, симфониялық поэмалар және сахналық шығармалар кіреді (төмендегі тізімді қараңыз). Оның ең маңызды туындысы – «Мона Лиза» операсы (алғаш рет 1915 жылдың 26 қыркүйегінде Штутгартта қойылған), ол өмірінің соңына дейін Германияда ең көп қойылған опералардың бірі болды. Ол ХХ ғасырдың басында Энгельберт Хумпердинк пен Ричард Штраусспен бірге мелодрама жанрын қайта жаңғыртуға атсалысқан композиторлардың бірі. Шиллингс музыка педагогы ретінде танымал болды, оның ең белгілі шәкірттерінің бірі Вильгельм Фуртвенглер болды. Фредерик Делиустың «Теңіз ағыны» шығармасы оған арналған. Шиллингс Веймар республикасының қарсыласы және ашық антисемит болды. Пруссия өнер академиясынан маңызды еврей және бостандыққа ұмтылған суретшілерді қуу және шығару оның президенттігі кезінде басталды. Осыған ұшыраған суретшілердің арасында Кете Коллвиц, Генрих Манн, Рикарда Хух, Альфред Дёблин, Томас Манн, Макс Либерманн, Альфонс Пакет, Франц Верфель және Якоб Вассерман болды. Ол Академияның оқытушы құрамынан Арнольд Шёнбергті келісімшартына қайшы келіп босатып, 1933 жылы Академияда композиция бойынша шеберлік сыныптарының жетекшісі Франц Шрекерді мерзімінен бұрын зейнеткерлікке жіберді.

Концерттер

А минорындағы скрипка концерті, оп. 25

Әр түрлі

Глокенлидер ("Қоңырау әндері"), оп. 22
Meergruß und Seemorgen (Теңіз сәлемі мен көл таңы), op. 6
Vier liederen aus der Wanderzeit ("Саяхат уақытынан төрт ән"), op.2

Құжаттар

Макс фон Шиллингстің Лейпцигтегі Мемлекеттік мұрағатта сақталатын хаттары, C. F. Peters музыка баспасының (Лейпциг) компаниялық мұрағаттары.