Кіріспе

1904 жылғы П. Г. Водхаус романы

"Алтын жарғақ" – П. Г. Водхаус романы, алғаш рет 1904 жылғы 13 қыркүйекте Лондонның A & C Black баспасында жарық көрді. Алғашқыда "Капитан" журналында бөлім-бөлім жарияланды. Романның оқиғасы Врикин атты ойдан шығарылған жекеменшік мектепте өтеді. Романда О’Хара мен Мориарти есімді екі оқушы жергілікті саясаткердің мүсінін әдепсіз әрекет ретінде қара битуммен жауып, қауырсынмен қаптайды. Олар жазадан құтылып кетеді, бірақ О’Хара крикет командасының капитаны Треворге тиесілі кішкентай алтын крикет таяғын уақытша алады. Әдепсіз әрекеттен кейін балалар әшекейдің жоғалып кеткенін байқайды. Мектеп абыройы үшін Тревор мен оның достары алтын таяқтың жоғалуын жасырады, содан кейін сәттілікпен оны табады. Роман сол оқу мерзімінде болған оқиғаларды, соның ішінде үйлер арасындағы регби матчтарын және "Лига" деп аталатын жасырын қоғамның қастандықтарын қамтиды. Врикин мектебі "Ақ қауырсын" (1907) романында және "Майк" (1909) романының бірінші жартысында қайтадан пайда болады. Кейінгі Водхаус туындыларында да осы мектеп туралы айтылады.

Сюжет

Жергілікті әкім сэр Юстас Бриггс Ирландия туралы жағымсыз пікірлер айтқаннан кейін, Wrykyn-дегі екі ирланд студенті О’Хара мен Мориарти түнде Бриггстің мүсініне қара битум мен қауырсын жағу үшін жасырын шығып кетеді, бірақ қауырсынның орнына жапырақтарды қолданады. Олар ұсталмайды, бірақ О’Хара қашу кезінде досы Тревордан қарыз алған шағын алтын крикет таяғын жоғалтып алғанын түсінеді. Тревор бұл таяқты соңғы үйлік крикет кубогында жеңімпаз команданың капитаны болғандықтан жүлде ретінде жеңіп алған, ол шамамен бір дюймдай ұзын. Ол оны келесі үйлік крикет кубогына дейін мектепке қайтарып беруі керек. Егер алтын таяқ мүсіннің жанында табылса, ол мүсінге жасалған оқиға үшін кінәлі деп есептелуі мүмкін деп қорқады. Осы уақытта мектептің регби футбол командасында бос орын пайда болады, ал Тревор, капитан ретінде, Рэнд Браунды қарастырады, бірақ одан кіші, бірақ шеберлігі жоғары Барриге басымдық береді. Милл есімді префектке тиесілі кабинет қиратылған күйде табылады, ал артында қалған визит карточкасы оны «Лига» деп аталатын топтың жасағанын көрсетеді. Бұл топ бірнеше жыл бұрын студенттердің қоғамы болған, олар өздеріне қалаған нәрсені алу үшін басқаларды қорлаған және олар мектептен қуылғанға дейін осы әдісті қолданған. Қоғам қайта жаңғырған сияқты. Тревор Лиганың Барридің мектеп регби командасында ойнауына қарсы екенін ескертетін хат алады. Тревор команданың Барримен Рэнд Брауннан гөрі жақсы ойнайтынын біледі және хатты елемеді. Нәтижесінде, Тревордың кабинеті де Лига тарапынан қиратылады. Рэнд Браун Барриді командадан шығаруға тырысудың ең анық себебі бар және Миллді ұнатпайды, бірақ ол Тревордың кабинетіне зақым келтіре алмайды, өйткені ол оқиға болған кезде регби ойнап жүрген. О’Хара Лиганың қай жерде жиналатынын анықтауға тырысады және ол қосымша орындықтар сақталатын жертөледе екі адамды көргенде, сәттілікке жеткенін ойлайды, бірақ олар екі жас студент, Ренфорд пен Харви екені анықталады, олар жертөледе екі тышқанды жасырын ұстап отыр. Басқа префекттің, Милтонның кабинеті де Лига тарапынан қиратылады. «Шоублоссом» деп аталатын Ледер Твигг Милтонның кабинетінен ақ түсті тұлға шығып кеткенін көрді, ол осы оқиғаға жауапты болуы мүмкін, ал Милтон бұл сурет Рэнд Браунға сәйкес келеді деп ойлайды, оны ол регби алаңында қорлаған. Тревор Лигадан алтын таяқты ұстап алғандығы туралы хат алады. Барри білезігін бұғады және басқа мектепке қарсы маңызды матчта ойнай алмайды, сондықтан Тревор оның орнына Рэнд Браунды ойнауға таңдайды. Алайда Тревор Рэнд Браунды Лиганың мүшесі деп күдіктенеді және алтын таяқты іздеу үшін оның кабинетіне кіреді, бірақ Рэнд Браун Лигаға қатысы бар екенін жоққа шығарады және Тревор таяқты таба алмайды. Рэнд Браун маңызды матчта нашар ойнайды және Барри командада тұрақты орын алады. О’Хара мен Мориарти қайтадан жертөлені тергеп қарастырады, бірақ бірнеше студентті жасырын түрде темекі шегетінін ғана табады. Темекі шегуші студенттер ұсталады, ал О’Хара мен Мориарти есік арқылы қашып құтылады. Содан кейін жертөле жабылады, сондықтан О’Хара Ренфорд пен Харвиге бес алаңның артындағы басқа жерге тышқандарды көшіруге көмектеседі. Директор Треворға Декстер үйіндегі кабинеттерде жасырын темекі іздеуді тапсырады. Досы Клауспен бірге іздеу кезінде олар жоғалған алтын таяқты Рутвеннің кабинетіндегі сөреде табады. Рутвен оны Рэнд Браун Лиганы құру үшін шантаж жасағанын мойындайды. Тревор Рэнд Браунмен арадағы қақтығысты жекпе-жекпен шешуді жоспарлайды, бірақ боксшы О’Хара Тревордың қалай жекпе-жек жүргізетінін білмейтінін біледі және Тревор мүмкіндігіне қол жеткізбей тұрып, өзі мен Рэнд Браунның арасындағы бокс матчын ұйымдастырады. Мориарти О’Хараның көмекшісі болады. Жарыс бес алаңның бірінде өтеді, ал Ренфорд, тышқандарға тамақ беруге бара жатқанда, шайқасқа келіп, уақытты сақтауға келіседі. О’Хара жекпе-жекте жеңіске жетеді, сонымен қатар Рэнд Браунның мектепті тастап кететіні белгілі болады, өйткені ол темекі шегуден ұсталған студенттердің бірі болды. Саяси наразылық білдірушілер Бриггстің мүсініне қара битум мен қауырсын жағуды қайталайды, бұл О’Хара мен Мориартидің бастамасына сүйенген көрінеді. Сэр Юстас Бриггс мүсіннің жанында шағын алтын таяқ табылғанын естігеннен кейін мектеп оқушыларына күдікпен қарады, оны өзінің меншігі деп мәлімдеген студентке берді, бірақ қазір наразылық білдірушілер мүсінге де бірінші рет қара битум мен қауырсын жаққан деп санайды. Тревор да сэр Юстас Бриггске бұл оның таяғы екенін мойындамайды. Сөздерін сараптап айтқанда, ол оның таяғы бүкіл семестр бойына сөреде жатқанын мәлімдейді.

Жариялану тарихы

Бұл әңгіме 1903 жылдың қазанынан 1904 жылдың наурызына дейін "Капитан" журналында алты бөлімге бөлініп, сериялы түрде жарияланды, суреттерін Т. М. Р. Уитвелл салған. Роман "Босқындардың патшасы Герберт Уэстбрукқа" арналған. Кітаптың алғашқы басылымына журналда жарияланған Т. М. Р. Уитвеллдің сегіз суреті енгізілді. Америкалық басылымы 1923 жылы Нью-Йорктегі Macmillan баспасы импортталған қағаздардан шығарылды. Ол Вудхаустың үш мектеп ромасынан тұратын "Алтын батпақ және басқа да әңгімелер" жинағына енгізілді, бұл жинақ 1986 жылдың наурыз айында Penguin Books баспасынан жарық көрді. Кітапта "Кейдің басшысы" және "Ақ қауырсын" да бар.