Кіріспе

Шығармалық кейіпкердегі кемелсіздік – әдеби ұғым.

Шығармалар жасау және сынлау барысында кейіпкердің кемшілігі немесе қаһармандық кемшілігі – бұл оның бейімділігі, шектеуі, ақауы, мәселесі, мінез бұзылысы, жаман әдеті, фобиясы, көзқарасы немесе кемдігі болуы мүмкін. Әйтпесе, кейіпкер толыққанды өмір сүруі мүмкін. Кемшілік кейіпкердің іс-әрекеттері мен қабілеттеріне тікелей әсер ететін мәселе болуы мүмкін, мысалы, қаһарлы мінез. Сонымен қатар, ол кейіпкердің ниеттері мен әлеуметтік қарым-қатынасына әсер ететін қарапайым елік немесе мінез-құлық ақауы болуы мүмкін, бірақ одан басқа ештеңеге әсер етпейді. Кемшіліктер кейіпкерлерге күрделілік, тереңдік және адамдық сипат береді. Мысалы, құмар ойынға берілген шериф, биіктіктен қорқатын батыр немесе шаш таю туралы өзінің ойшаулығынан арылуға тиіс романтикалық комедияның басты кейіпкері – бұл кемшіліктері кейіпкердің бейнесін толықтыруға көмектесетін мысалдар. Ең көп таралған және классикалық кемшіліктердің бірі – Ахиллдің әйгілі өкшесі. Жалпы алғанда, кемшіліктерді ұсақ, маңызды немесе трагикалық деп жіктеуге болады.

Кішігірім ақау

Кішігірім кемшілік – бұл кейіпкерді оқырманның/көрерменнің/ойыншының/тыңдаушының санасында ерекшелендіріп, есте қалдыратын және жекелендіретін, бірақ әңгіменің барысына ешқандай әсер етпейтін ерекшелік. Мысалы, көзге түсетін дақ, қалың акцент немесе әдет, мысалы, буынды қақырату сияқты нәрселерді келтіруге болады. Басты кейіпкерлер мен маңызды кейіпкерлерде бірнеше кішігірім кемшілік болуы мүмкін (көбінесе болады), бұл оларды жақындастырады және оқырманға/көрерменге/тыңдаушыға кейіпкермен бірдей сезінуге (оның жағымды болған жағдайында) немесе көрерменнің кейіпкерге деген пікірін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бір рет кездесетін немесе сирек соқтығысатын көптеген маңызсыз немесе архетиптік кейіпкерлер тек бір кішігірім кемшілік арқылы анықталады, бұл оларды олар ұстанатын стандартты кейіпкерден немесе архетиптен ажыратады.

Үлкен ақау

Басты кемшілік – бұл айқын әрі маңызды кедергі, ол адамның физикалық, психикалық немесе рухани жағынан қабілетін төмендетеді. Кейде басты кемшіліктер өзіндік құндылығы жоқ емес (мысалы, дінге берілгендік немесе қатаң ар-ұяты кодексі), бірақ олар кейіпкерге кедергі келтіріп, шектеу қою арқылы кемшілік санатында қарастырылады. Мұндай кемшіліктердің мысалдары соқырлық, есте сақтау қабілетінің жоғалтылуы немесе ашкөздік болуы мүмкін. Кіші кемшіліктерден өзгеше, басты кемшіліктер кейіпкердің немесе оқиғаның дамуы үшін маңызды болып табылады. Зұлымдар үшін олардың басты кемшілігі көбінесе олардың құлдырауына себеп болады. Батырлар үшін олардың басты кемшілігі оқиғаның белгілі бір кезеңінде, көбінесе шешімді нүктесінде, өздерінің жігері немесе шеберлігі арқылы (уақытша немесе толық) жеңілуі керек. Бейтарап кейіпкерлер үшін немесе жақтауын ауыстыратындар үшін басты кемшілік олардың жемқорлануының, құтқарылуының немесе екеуінің де себебі болуы мүмкін. Басты кейіпкер үшін ең көрінетін кемшілік, әдетте, маңызды мәселеге қызмет етеді, себебі ол олардың негізгі проблемасын анықтайды. Осы мәселені шешуге басты кейіпкердің еріксіз (көбінесе санасыз) сапары оқиғаның негізін құрайды, кейде сюжетті қозғау үшін «МакГаффин» рөлін атқарады.

Трагикалық/ өлімге әкелетін ақау

Бұл Аристотельдің трагикалық қаһармандарына тән "Хамартия" деп аталатын нақты бір кемшілік. Бұл кемшілік, әдетте асыл немесе ерекше тұлғаның өзінің құлдырауына себеп болады және көбінесе олардың соңынан өлімге алып келеді. Мұндай кемшіліктерге мақтаншылдық, дұрыс емес сенім, шектен тыс білуге құштарлық, тәкаппарлық және өзіне ұстамаушылық жатады. Мұндай құлау көбінесе оқиғаның басында болады, ал оқиғаның өзі осы құлаудың салдарына немесе одан құтылуға жасалған әрекеттерге бағышталған.