Жемістерде тұқымсыздық механизмі және жүзімнің жаңа сорттары
Stenospermocarpy
Жемістерде дәндіксіздік тудыратын стенопермокарпия механизмі, жүзімде кең таралған. Тозаңдану қажет, бірақ ұрық дамымайды. Гибереллин қолдануы да қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Биологиялық механизм
Biological mechanism
Стенопермокарпия – көптеген дастархан жүзімдеріндегі партенокарпияны (тұқымсыздықты) тудыратын биологиялық механизм. Стенопермокарптық жемістерде жемістің "байланысуын", яғни өсімдікте дамуын қамтамасыз ету үшін қалыпты тозаңдану және ұрықтандыру қажет; бірақ ұрықтанғаннан кейін өсе бастаған эмбрионның кейінгі жойылуы (аборты) дерлік тұқымсыз жағдайға алып келеді. Дамымаған тұқымның қалдықтары жемісте көрінеді. Көптеген коммерциялық тұқымсыз жүзімдер жемістің мөлшерін арттыру және жеміс шоғырларын тығыздығын азайту үшін гибберелинмен шашыратылады. Жаңа сорт – "Мелисса" табиғи түрде ірі жемістерге ие болғандықтан, гибберелинмен шашыру қажет емес. Жүзім өсірушілер эмбрионды құтқару әдісін қолдану арқылы жаңа тұқымсыз жүзім сорттарын шығарды. Эмбрион жойылуға үлкермес бұрын, ол дами бастаған жемістен алынып, тіндік мәдениетте (tissue culture) өсіріледі, осылайша өздігінен өмір сүруге жеткілікті мөлшерге жетеді. Эмбрионды құтқару екі тұқымсыз жүзім сортын будандастыруға мүмкіндік береді. Жүзімде тұқымсыздықтың екі түрі бар: партенокарпиялық жидектердің нағыз тұқымсыздығы, онда тек жұмыртқа жасушалары ғана дами алады, және стенопермокарпиялық жидектердің коммерциялық тұқымсыздығы, онда жойылған тұқымдар шайнағанда байқалмайды. Стенопермокарпиялық тұқымдар мөлшері және тұқым қабығының және эндоспермнің даму деңгейі бойынша айтарлықтай өзгешеді. Стенопермокарпиялық жүзімнің ірі тұқымдары бастапқы тұқымдар деп аталады, ал кішілері – тұқымдық іздер. Партенокарпиялық, стенопермокарпиялық және тұқымдық сорттардың жұмыртқа жасушаларының, жойылған және қалыпты тұқымдарының көптеген суреттері бар ғылыми мақала.
Stenospermocarpy is the biological mechanism that produces parthenocarpy (seedlessness) in some fruits, notably many table grapes. In stenospermocarpic fruits, normal pollination and fertilization are still required to ensure that the fruit 'sets', i. e. continues to develop on the plant; however subsequent abortion of the embryo that began growing following fertilization leads to a near seedless condition. The remains of the undeveloped seed are visible in the fruit. Most commercial seedless grapes are sprayed with gibberellin to increase the size of the fruit and also to make the fruit clusters less tightly packed. A new cultivar, 'Melissa', has naturally larger fruit so does not require gibberellin sprays. Grape breeders have developed some new seedless grape cultivars by using the embryo rescue technique. Before the tiny embryo aborts, it is removed from the developing fruit and grown in tissue culture until it is large enough to survive on its own. Embryo rescue allows the crossing of two seedless grape cultivars. There are two types of seedlessness in grapes: true seedlessness of parthenocarpic berries when only ovules may develop and commercial seedlessness of stenospermocarpic berries when aborted seeds go unnoticed when chewing. Stenospermocarpic seeds vary significant in size and in the degree of development of the seed coat and the endosperm. Larger seeds of stenospermocarpic grapes are referred to as rudimentary seeds and smaller ones as seed traces. A scientific article with many photos of ovules, aborted and normal seeds of the parthenocarpic, stenospermocarpic and seeded cultivars.
Тұқымсыз жүзім тұқымдары
Тұқымсыз жүзімдер жемісінің түсіне қарай шартты түрде ақ, қызыл және қара түрлерге бөлінеді. АҚШ-та ең танымал тұқымсыз жүзім "Томпсон тұқымсыз" деп аталады, бірақ бастапқыда "Султана" деп белгілі болған. Оның көне текті болуы мүмкін деп саналады. Ол ақ жүзім деп есептелсе де, шындығында ақшыл жасыл түсті. Басқа ақ сорттары: "Perlette", "Menindee Seedless", "Interlaken", "Himrod", "Romulanus", "Lakemont", "Fayez" және "Remaily Seedless". АҚШ-та ең көп таралған қызыл тұқымсыз жүзім "Flame Seedless". Басқа қызыл сорттары: "Crimson Seedless", "Ruby Seedless", "Suffolk Red", "Saturn" және "Pink Reliance". Ал қара сорттарына "Black Beauty", "Black Monukka", "Concord Seedless", "Glenora" және "Thomcord" жатады.
Seedless grapes are divided into white, red and black types based roughly on fruit color. The most popular seedless grape is known in the United States as 'Thompson Seedless', but was originally known as 'Sultana'. It is believed to be of ancient origin. It is considered a white grape, but is actually a pale green. Other white cultivars are 'Perlette', 'Menindee Seedless', 'Interlaken', 'Himrod', 'Romulanus', 'Lakemont', 'Fayez', and 'Remaily Seedless.' The most popular red seedless in the U. S. is 'Flame Seedless'. Other red cultivars are 'Crimson Seedless', 'Ruby Seedless', 'Suffolk Red', 'Saturn' and 'Pink Reliance'. Some black cultivars are 'Black Beauty', 'Black Monukka', 'Concord Seedless', 'Glenora' and 'Thomcord.'