Кіріспе

Зерттелетін құбылыстың сипаттамаларын сипаттау үшін қолданылады. Сипаттамалық зерттеу зерттелген популяцияның немесе құбылыстың сипаттамаларын сипаттау үшін қолданылады. Ол сипаттамалардың қалай, қашан және неліктен пайда болғаны туралы сұрақтарға жауап бермейді. Керісінше, ол "не" деген сұраққа жауап береді (зерттелетін халықтың немесе жағдайдың ерекшеліктері қандай?). Жағдайды немесе популяцияны сипаттау үшін қолданылатын сипаттама әдетте сипаттамалық категориялар деп аталатын қандай да бір категориялық схема болып табылады. Мысалы, элементтерді периодтық кестеге жіктейді. Ғалымдар осы категориялық схеманы құру үшін электрон, протон және нейтронның табиғаты туралы білімдерін пайдаланады. Біз қазір периодтық кестені әдеттегі нәрсе деп қабылдаймыз, бірақ оны жасау үшін сипаттамалық зерттеулер қажет болды. Сипаттамалық зерттеулер әдетте түсіндірмелі зерттеулерден бұрын жүргізіледі. Мысалы, элементтердің периодтық кестедегі сипаттамалары ғалымдарға химиялық реакцияларды түсіндіруге және элементтер қосылғанда дұрыс болжамдар жасауға мүмкіндік берді. Сондықтан сипаттамалық зерттеу қандай жағдайдың туындағанын сипаттай алмайды. Осылайша, сипаттамалық зерттеуді бір айнымалы екіншісіне әсер ететін себеп-салдарлық байланыстың негізі ретінде қолдануға болмайды. Басқаша айтқанда, сипаттамалық зерттеулердің ішкі жарамдылық талаптары төмен деп айтуға болады. Сипаттама жиіліктер, орташа көрсеткіштер және басқа статистикалық есептеулер үшін қолданылады. Көп жағдайда сипаттамалық зерттеуді жазудың алдында зерттеу жүргізу ең жақсы тәсіл болып табылады. Сапалық зерттеудің мақсаты көбінесе сипаттама беру болып табылады, ал зерттеушілер байқаулардың неліктен бар екендігі және олардың қандай салдары бар екендігін зерттей алады.

Әлеуметтік ғылымдар зерттеулері

Сонымен қатар, сипаттамалық зерттеуді ұғымдастыру (санаттау немесе таксономия) түсіндірмелі зерттеудің гипотезаларына дейін жүзеге асырылады. (Ақпараттық, сипаттамалық және түсіндірмелі зерттеулердің өзара байланысын талқылау үшін: Ұғымдық негізге қараңыз.) Сипаттамалық зерттеу – статистикалық зерттеу түрі болуы мүмкін. Осы зерттеу түрінің басты мақсаты – зерттеліп жатқан нысаның деректерін және ерекшеліктерін сипаттау. Бұл зерттеудің мақсаты – жиілікті, орташа шамаларды және басқа да статистикалық есептеулерді зерттеу болып табылады. Бұл зерттеу жоғары дәлдікке ие болғанымен, жағдайдың себептерін анықтамайды. Сипаттамалық зерттеу көбінесе зерттеуші бір тақырыпты жақсырақ түсінуді қалағанда жүргізіледі. Яғни, болашақты емес, өткенді талдау. Сипаттамалық зерттеу – қалыптасқан белгілі бір құбылыстарды зерттеу. Фактілердің толық мәліметтері белгілі болмайды. Адамға бұл құбылысқа қатысты фактілер бұрыннан белгісіз болады.

Сипаттамалық ғылым

Сипаттамалық ғылым – сипаттамалық зерттеуді қамтитын ғылым саласы; яғни, құбылыстарды бақылау, тіркеу, сипаттау және жіктеу. Сипаттамалық зерттеу кейде эксперименттер арқылы нақты бір гипотезаны тексеруге бағытталған гипотезалық зерттеумен салыстырылады. Дэвид А. Гримальди мен Майкл С. Энгель биологиядағы сипаттамалық ғылымның қазіргі уақытта жеткіліксіз бағаланғанын және дұрыс түсінілмейтінін айтады: «Сипаттамалық» термині ғылымда көбінесе «тек» деген сөзбен қолданылатын және құрметсіздік білдіретін сөз болып саналады, әдетте классикалық -логиялар мен -омияларға қатысты қолданылады: анатомия, археология, астрономия, эмбриология, морфология, палеонтология, таксономия, ботаника, картография, стратиграфия және зоологияның түрлі салалары, мысалы. [ ] Біріншіден, организм, нысан немесе зат өздігінен сипатталмайды, олар басқа организмдермен, нысандармен және заттармен салыстырылады. [ ] Екіншіден, сипаттамалық ғылым міндетті түрде төмен технологиялық ғылым емес, ал жоғары технологиялық ғылым міндетті түрде жақсы емес. [ ] Соңында, теория оның түсіндіретін нәрсесіне және оны қолдайтын дәлелдерге (яғни, сипаттамаларға) ғана байланысты. Ғалымдардың сипаттамалық ғылымға деген теріс көзқарасы биологиялық салалармен ғана шектелмейді: Лорд Резерфордтың «Барлық ғылым – физика немесе марка жинау» деген сөзі сипаттамалық ғылымға қатысты анық теріс көзқарасты көрсетеді, және ол 20 ғасырдың басында жұлдыздар, тұмандықтар және галактикалар туралы негізінен сипаттамалық деректер жинап жүрген астрономияны жеңілтексіз қарағаны белгілі, және физика философиясының негізгі қағидасы болған физикалық заңдар шеңберінде осы байқауларды қанағаттанарлық деңгейде біріктіруді жаңа ғана бастады.

Дизайн ғылымдары мен сипаттамалық ғылымдар

Илькка Ниинилуото "сипаттамалық ғылымдар" және "жобалау ғылымдары" терминдерін негізгі және қолданбалы ғылымдар арасындағы ерекшеліктің жаңартылған түрі ретінде пайдаланды. Ниинилуотоның пікірінше, сипаттамалық ғылымдар шындықты сипаттауға ұмтылады, ал жобалау ғылымдары адам қызметі үшін пайдалы білімді табуға бағытталған.