Кіріспе

Тахо аймақтық жоспарлау агенттігі (TRPA) 1969 жылы Калифорния және Невада арасындағы екі штаттық келісім арқылы құрылды, бұл келісім АҚШ Конгресімен бекітілді. Агенттіктің міндеті – жерді пайдалану ережелері арқылы Тахо көлінің бассейнінің қоршаған ортасын қорғау, және ол АҚШ-тағы су алабына негіделген реттеуші агенттіктердің санаулы бірі болып табылады.

Пікірталас пен сын

Тахо аймақтық жоспарлау агенттігі адамдардың өздерінің меншігін қалай дамытатынын реттеуге міндетті болғандықтан, дау-дамай мен сын-пікірлер бұл аймақ үшін жаңа емес. TRPA 35 жылдан бері Тахо көлінің айқындығына дамудың әсері туралы зерттеулер жинап келеді және жеке учаскеде ғимараттар мен жабындармен жабылған жер көлеміне, яғни жер жабынына шектеулер қойды (өте сезімтал деп саналатын аудандарда 1%-дан бастап, ең аз сезімтал деп саналатын аудандарда 30%-ға дейін). Сезімталдықты белгілеу ТРПА-ның толық құзыретінде. Тахо көлінің тұрғындары, Калифорния штаты, экологиялық ұйымдар мен меншік құқығын қорғайтын ұйымдар Техо аймағындағы шектеулер мен алымдарды өзгерту үшін TRPA-ға бірнеше рет сотқа жүгінген. TRPA-ға қарсы талқылаулар Агенттікке қатысты наразылық пен наразылықтың кең ауқымын көрсетеді, агенттік тым күшті, зорлық көрсетуге бейім немесе бейтарап, сайланбаған лауазымды тұлғалармен басқарылады, немесе қоршаған ортаны қорғау мандатына асып түсетін экологиялық деректерді таңдап қолданады, сондай-ақ тұрғындар мен жеке меншікті дамытуға қойылған шектеулер АҚШ Конституциясының "Мүлікті алу" ережесін қоса алғанда, бірқатар заңдарды бұзады. TRPA-ның ережелерін қалыптастыру үшін қолданатын ғылыми дәлелдерге де алаңдаушылық бар. Мысалы, жиырма жылдан астам уақыт бойы "балықтардың негізгі мекендеу аймақтарында" жаңа айлақтар салуға тыйым салынды, бірақ кейінірек "азықтандыру және қашу" мекендеу аймақтарындағы кейбір жасанды құрылыстар балық популяциясына пайдалы болатынын көрсеткен зерттеулер жарияланды. TRPA-ны сынға алу көбінесе экономикалық мәселелерге байланысты. Кейбір бизнес иелері мен үй иелері өздерінің мүліктерінен максималды пайда алу үшін құрылыс салуға немесе кеңейтуге көбірек еркіндік алғысы келеді. TRPA меншік иелеріне өздерінің меншігін экологиялық тұрғыдан сезімтал жолдармен дамытуға мүмкіндік беретін инновациялық тәсілдерді табу үшін тырысатынын және экологиялық әсерді азайту арқылы тепе-теңдететін бағдарламалар жасағанын мәлімдейді, бірақ бұл талап TRPA-ның жауапкершіліктен жалтарғанын және жұртшылықты елемейтінін көрсетіп, дау тудырады. Көшіру шаралары көбінесе қоршаған ортаны жақсарту және қалпына келтіру жобаларын қаржыландыру үшін пайдаланылатын алым түрінде жүзеге асырылады, бірақ тұрғындар мен кәсіпорындар олар төлеген көшіру алымдары нақты экологиялық жеңілдетуге жұмсалған-жұмсалпағанын тексеруге мүмкіндік таппайды. Кейбіреулер бұл алымдардың орынсыз салық салуға тең екенін санайды, мысалы, жолаушылар көлігін жалға алған келушілер үшін күндік алым. 2021 жылы бұл төлем күніне 5,50 доллар болды, ал түскен қаражат қоғамдық көлікті қаржыландыруға бағытталған, бұл 1969 жылғы TRPA жарғысынан тыс деп кейбіреулер санайды. TRPA өздерінің ақы кестесін онлайн жариялайды, онда үй иелері мен бизнестер жерді жақсарту үшін өтініш ақысы ретінде мыңдаған доллар төлеуі мүмкін екені көрсетілген, оның ішінде учаскені бағалау ақысы, ақпараттық технология ақысы, зерттеу ақысы, өңдеу ақысы, шаршы метрге арналған ақы және көптеген басқа статикалық және өзгермелі алымдар бар, тіпті жеке адам немесе бизнес жеке жерлерін жақсартуды жоспарлай бастамас бұрын. Бұл алымдар іс жүзінде кемсітушілік ретінде қарастырылды, тек бай тұрғын үйлер мен бизнестер ғана айналадағы қалалар мен округтерге қарағанда тым жоғары алымдарды төлеуге қабілетті. 2005 жылы TRPA көлдегі барлық буяларды қолданыстағы ережелерге сәйкес келтіру үшін бастапқыда бірінші буя үшін 5000 доллар және екінші буя үшін 7500 доллар көлемінде буяға рұқсат беру ақысын ұсынды. Көптеген тұрғындар TRPA салық салуға билігі жоқ деп ойлап наразылық білдірді. Қоғамның қарсылығы мен TRPA Басқару кеңесінің басшылығымен 2006 жылы жаңа ұсыныс жасалды, ол бірінші буя үшін 500 долларға және екіншісі үшін 1500 долларға дейін рұқсат беру ақысын төмендетті. Егер комиссия бекітілсе, агенттік оны судың сапасына тигізетін зиянды өтеу үшін және су кемесі мен заңсыз буяларды бақылау бағдарламасын қаржыландыру үшін пайдаланатынын мәлімдеді. Екі жылдық талқылаудан кейін бұл ұсыныс 2007 жылдың ақпан айында аяқталуы тиіс еді. Бірақ "Тахо көлін құтқару лигасы" және "Сиерра клубы" кемежайға тыйым салуды жалғастыруды қалайды, олар өзгерістерге наразылық білдіруді жалғастырды. Сонымен қатар, Калифорнияның кейбір мемлекеттік мекемелері көбірек айлақтардың экологиялық әсеріне күмән келтіреді. Басқа жеке тұлғалар мен қоғамдық мүдделер тобы TRPA-ның дамуды қатаң бақылауда ұстау үшін жеткілікті шаралар қабылдамайтынын санайды. Олар Тахо көлі баршаға тиесілі болғандықтан, меншік иелері өздерінің дамуының салдарына жауапкершілік тартуы керек деп мәлімдейді. Бұған қоса, агенттіктің саясатын қолдаушылар бүкіл елдегі қауымдастардағы кешенді басқару стратегиялары тиісті мүліктерге және осы әсерлерден ең көп пайда көретін қатысушыларға салынатын алымдар есебінен қаржыландырылатынын атап көрсетеді. Агенттікке қатысты сын айтылатын басқа мәселелер – айып мөлшері және агенттік құрамындағы жергілікті өкілдік. TRPA айыптары әдетте рұқсатсыз ағаш кесу сияқты бұзушылықтар үшін шамамен 5000 доллар көлемінде болады. Кейбір сыншылар мұндай айыптар жеткілікті емес екенін айтады, өйткені бай көл жағасындағы үй иесі оны өз көрінісін жақсарту үшін қуана төлей алады, ал басқа сыншылар бұл TRPA-ның кеңейтілген билігінің тағы бір дәлелі екенін айтады. TRPA екі штаттық құрылым болғандықтан және квази-федералдық өкілеттіктерге ие болғандықтан, штаттық және жергілікті сайланған лауазымды тұлғалар агенттіктің стратегияларына қарсы шығуға көп мүмкіндік таппайды. TRPA-ның 15 мүшелі Басқару кеңесінің жартысы жергілікті сайланған лауазымды тұлғалардан тұрса да, жұртшылық оларға тепе-теңдік үшін тек сотқа жүгінуге мүмкіндік бар деп санайды. Егер біреу агенттіктің шешімдеріне қарсы шықса, олар қоршаған ортаға қарсы екені ретінде көрсетіледі деп сезінеді. Сонымен қатар, агенттіктің сыншылары TRPA қызметкерлері өздерін "жергілікті тұрғындар" ретінде көрсетеді деп мәлімдейді, бұл кеңес мүшелері мен қызметкерлердің көпшілігі үшін шындыққа сәйкес келеді, бірақ қызметкерлердің шағын бөлігі Тахо алқабынан тыс, Карсон-Сити сияқты жақын аудандарда тұрады. Қызметкерлер – келіссөздердің көп бөлігі жүргізілетін және Басқару кеңесі тыңдайтын күн тәртібінің барлық тармақтарын ұсынатын адамдар болғандықтан, агенттік аз адамдарға қызмет етеді және жергілікті тұрғындар мен кәсіпорындардың мүддесін қорғамайды деген пікір бар. Жергілікті меншік құқығын қорғайтын ұйымдар мен жылжымайтын мүлік дамытушылары бастаған Басқару кеңесінің барлық мүшелерін жергілікті тұрғындар сайлау қозғалысы бірнеше жыл бойы қолдау тауып келді, бірақ үкіметтік шенеуніктер мен экологиялық ұйымдар көлді қорғауға қатысты алаңдаушылықтарға байланысты осыған дейін қарсылық көрсетіп келеді. Агенттік кездесетін дау-дамайдың мысалы – жағалық аймақтағы даму. Тахо көлінің жағалық аймағы – көл мен құрлықтың кездесетін жері. Көріністің сапасымен, демалыспен және көлдің айқындығымен байланысы бар болғандықтан, жағалық аймақ аймақтағы ең сезімтал аудандардың бірі болып табылады. Қоршаған ортаны қорғау агенттігі Тахо көлін Таза су туралы заң бойынша ерекше ұлттық ресурстар сулары деп белгілеген. Бұл ерекше мәртебе деградацияланбау стандартын және жоғары деңгейде қорғауды талап етеді. Батыс жағалауында осы мәртебеге ие үш су нысаны бар: Калифорниядағы Моно көлі және Орегондағы Кратер көлі. Тахо көлінің жағалық аймағының ұзақ және қиын тарихы бар. Айлақтар, буялар және басқа жағалық аймақтарға қатысты құрылысқа қатысты ережелер 1980 жылдардан бері зерттелді және кеңінен талқыланды. Тахо көлінің жағажай үй иелері қауымдастығы және басқалар дамуға қойылған шектеулерді азайтуға шақырады, әрбір көл жағасындағы меншік иесі айлақ салуға рұқсат алуы керек деп мәлімдейді. "Тахо көлін құтқару лигасы" және "Сиерра клубы" сияқты басқа топтар жүзден астам жаңа айлақтар салу балықтардың мекендеу ортасына зиян келтіретінін, көріністің сапасын нашарлататынын, сондай-ақ жағажайларға қоғамдық қол жеткізілуін шектеуіне және жағалау бойымен каякинг жасауға кедерілтіретінін айтады. 25 жылдан астам уақыттан бері TRPA "балықтардың негізгі мекендеу аймақтары" деп саналатын аудандарда айлақтар сияқты жаңа құрылыстарға рұқсат бермейді. Бұл аудандар әлі де шектеулі және осал деп саналады. Аталған ғылыми...

Ангора өрт/Калдор өрт және TRPA-ға қарсы қарсылық

2007 жылдың маусым айында Ангора өрті салдарынан 254 тұрғын үй және Оңтүстік Тахо көліне жақын орналасқан көптеген басқа да құрылыстар өртеніп жойылды. Өрт қала шекарасына жақындағанда желдің бағыты өзгеруі аймақты одан да ауыр апаттан сақтап қалды ("Y" – US50 және 89 тас жолдарының қиылысы). Ұстаздар, құрылыс салушылардың құқықтарын қорғайтын ұйымдар мен жергілікті жылжымайтын мүлік лоббистері құрылыстардың TRPA-ның қатаң экологиялық ережелері салдарынан өртенгенін дереу мәлімдеді. Cal Fire ережелеріне қайшы болғанымен, TRPA далалық қызметкерлері үй иелеріне үйлерінің айналасында тиісті қорғаныс аймағын құруға тыйым салып, көлдің тазалығын сақтау мақсатында эрозияны бақылау үшін жаңадан түскен және өте жанғыш құрғақ қарағай инелерін жинауды талап етті. TRPA қоғамдық тыңдауларда қорғаныс аймағының әрқашан агенттік үшін маңызды мәселе болғанын және агенттік оны үнемі қолдағандығын, TRPA-ның жарияланған ережелерін, қоғамдық құжаттарды және өткен қоғамдық тыңдауларды келтірді. Алайда, өрттен кейінгі тыңдауларда осы ұстанымды айтқанда, үйлерін жоғалтқандар соншалықты ашуланды, TRPA қызметкерлерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін күзетшілерді қосуға тура келді. Жергілікті газеттерде TRPA қызметкерлері үй иелерін үйлерінің айналасына құрғақ қарағай инелері мен басқа да жанғыш материалдарды үйіп қоюға мәжбүрлегені және тіпті оларды құрылыстарға жақын орналастырып, қауіпті өрт жағдайларын жасағаны туралы ақпараттар жарияланды. Осыған байланысты мемлекеттік және жергілікті саясаткерлер TRPA саясатын және қызметкерлерінің теріс әрекеттерін тексеруді талап етіп, дереу ден қойды. 2007 жылдың шілдесінде Калифорния және Невада штаттарының губернаторлары Арнольд Шварценеггер мен Джим Гиббонс Тахо көлі бассейніндегі өрт мәселелерін, соның ішінде жүздеген құрылыстардың жойылуына әкелген TRPA ережелерін зерттеу үшін екі штаттық "Көк ленталы өрт комиссиясы" келісіміне қол қойды. АҚШ Орман шаруашылығы қызметінің Angora өрті бойынша жүргізген тергеулері қызметкерлердің теріс қылықтары мен агенттіктің зиянды саясатының заңдық шегіне жетпегенімен, құрылыстардың көпшілігі "өртке ұшқындардан" – көршілес құрылыстардан немесе жақын маңдағы жанып жатқан өсімдіктерден түтін бағанасында тасымалданған жанып жатқан ағаш сынықтарынан өртенгенін растады. Тергеу барысында бірнеше ескі үйлердің өте жанғыш ағаш шатырлары және құрылыстардың айналасындағы өртке қарсы жеткіліксіз аймақтары бар екені анықталды. Кейбір жағдайларда үйлерге жақын жерде қысқы отын мен от жағуға арналған материалдар үйіліп қойылған. Зерттеуде Ангора өзені бойындағы өліп бара жатқан өсімдіктердің өрттің жылдам таралуына "ықпал еткені" айтылды. Тахо аймағындағы "сулық орта аймақтарындағы" (мысалы, Ангора Крик) өзен жағалауындағы өсімдіктер қорғалатын сезімтал ресурстар ретінде қарастырылады және TRPA топыраққа, тіршілік ортасына және су сапасына зиян келтірмеу үшін осы аймақтардан өсімдіктерді алып тастауды қатаң шектейді. Өртке қатысты тергеушілер бірнеше факторлар апатты өрттің пайда болуына себеп болды деп қорытындылады, соның ішінде бұрынғы орманды сұрыптау жобаларынан өртенбеген үйінділер, қорғаныс аймағының болмауы, құрылыстардың жанындағы жанғыш материалдардың жиналуы және қалың жер қаптамасы. Тергеушілер бірнеше құрылыстардың айналадағы өсімдіктерді өртеп жібергенін анықтады, керісінше емес. Құрылыстардың 30 метрлік шеңбері ішіндегі жер қаптамасы туралы келіспеушіліктер әлі де жалғасуда. Кейбір жағдайларда TRPA ережелері топырақты эрозиядан қорғау үшін жер жабынын талап етеді. Жер жабыны көбінесе газон немесе басқа да ландшафты болуы мүмкін, алайда жергілікті өсімдіктер немесе табиғи орман қоқыстары, мысалы, қарағай инелерінің жұқа қабаты немесе ағаш сынықтары, әдетте экологиялық жағынан артықшылықты балама болып табылады және оны ұстау тиімдірек және оңай. Кейбір топтар ағаш шұңқырларын және ағаш сынықтарын құрылыстың 30 метрлік шеңберіне дейін жер жабу ретінде пайдалану Калифорниядағы қорғаныс кеңістігін талап ететін Калифорнияның 4291 мемлекеттік ресурстар кодексін бұзу болып табылады деп мәлімдейді, бірақ орман қоқысының жабуы (дуф қабаты), шірігеннен кейін, 30 метр қашықтықтағы құрылыстарды өртеуге жеткілікті жалын жеткіліксіз. Алайда, жаңадан қолданылған қарағай инелері толық ыдырағанға дейін өте тез тұтанады. Осыған қарамастан, TRPA қызметкерлері мен жергілікті өрт сөндіру топтары жерді қорғау және өртке қарсы күрес үшін жанбайтын немесе отты баяулататын баламаларды зерттейді. Сонымен қатар, TRPA қызметкерлері мен кеңес мүшелері үй иелеріне үйлерінің айналасында қорғаныс аймағын құру процедураларын жеңілдету және TRPA эрозияны бақылау талаптары мен қорғаныс аймағы талаптары арасындағы жаңсақтықтарды және дауларды жою, сондай-ақ сезімтал аймақтардағы ауыр техниканы пайдалану шектеулерін жеңілдету үшін жергілікті өрттен қорғау аудандарымен жұмыс істеп жатыр. Алайда, Ангора өртінен кейін TRPA-ға қарағай инелерін алып тастау ережелерін нақтылауға 15 жылдан астам уақыт кетті, үй иелері мен кәсіпкерлер 2022 жылға дейін құрылыстың 5 метр шеңберінен тыс қарағай инелерін алып тастағаны үшін 5000 доллар және одан да көп сомада TRPA айыбына ұшырады, өйткені қорғаныс өрт аймағындағы жер жабыны 30 метрлік қорғаныс аймағына (Аймақ 1) қатысты Калифорния Орман шаруашылығы және өрттен қорғау департаментінің үнемі ұсынатын нұсқауларына тікелей қайшы келді. TRPA кез келген ағаш алып тастау өтінімімен бірге қайтарылмайтын 83 доллар төлем талап етеді, бұл қорғаныс аймағын құруды баяулатып, төмен кірісті тұрғындардың өздерін қорғауын қиындатады. Тергеулер Ангора өртінің себептері мен салдарына қатысты мәлімдемелердің шындыққа сәйкес келмеуі мүмкін екенін көрсетсе де, ресурстарды қорғау саясаты апаттың түпкі себебі болмауы мүмкін, бірақ TRPA-ға қарсы көңіл қауымның көп бөлігінде өте жоғары. Көптеген адамдар агенттік мүліктің қауіпсіздігіне, конституциялық жеке мүлік құқықтарына нұқсан келтіргенін және Тахо көлі аймағындағы экономикалық дамуды тежегенін түйіндеді. 2021 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Калдор өрті кезінде үкіметтік бригадалар үлкен аумақтарды топыраққа дейін кесіп, қаланың қорғалуын қамтамасыз ету үшін көршілес орманды агрессивті түрде сұрыптады. Бұл төтенше шара Ангора өрті кезінде "Y" аймағына жақындағандағы жүз метрлік биіктіктегі өрттің биіктігін шамамен он бес метрге дейін төмендетті, осылайша қаланы сақтап қалды. Нәтижесінде, TRPA рұқсаттарынсыз үлкен аумақта ағаштарды сұрыптау және жаңадан түскен қарағай инелерін топыраққа дейін алып тастау кеңінен орын алды. Phos check үйді қорғауға арналған өртке қарсы заттарды өсімдіктерге қолданудың алдын ала техникалары да кеңінен таралды. Ангора өрті адамдардың өз қауіпсіздігін өзіне алуын жаңартқан болса, Калдор өрті оны бекітті.