Украин сардары: Н. Григорьев өмірі мен әскери жолы
Nykyfor Hryhoriv
Никифор Григорьев (1884-1919): украинский военный деятель, лидер повстанцев "Отаманщина". Участвовал в Русско-японской войне, менял стороны в войнах за независимость Украины.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украинаның әскери қайраткері (1884–1919)
Ukrainian military leader (1884–1919)
Никифор Олександрович Григоров (немесе Григорьев, нағыз фамилиясы Серветник; 21 ақпан 1884 [ескі стиль бойынша 9 ақпан 1884] – 27 шілде 1919) – Украина Тәуелсіздік соғысы мен Кеңес Украина соғысы кезінде бірнеше рет жағын өзгертуімен белгілі украиндық әскери қайраткер. Қазіргі таңда ол Отамандық қозғалысының ең ықпалды көтерілісшілерінің бірі саналады.
Nykyfor Oleksandrovych Hryhoriv (or Grigoryev, real surname Servetnyk; 21 February 1884 [O. S. 9 February 1884] – 27 July 1919) was a Ukrainian military leader noted for repeatedly switching sides during the Ukrainian War of Independence and Soviet Ukrainian war. He is today considered one of the most influential rebel leaders of the Otamanshchyna phenomenon.
Өмірбаян
Никифор Александр Серветник 1884 жылы Ресей империясының Подолия губерниясындағы Заставля деген шағын ауылда дүниеге келген. Ол фельдшерлік мектепте оқыды, бірақ оқуын үзіліспен тоқтатып, Ресей императорлық армиясына ерікті болып, орыс-жапон соғысына қатысты. Демобилизациядан кейін Александрияда акциз инспекторы болып жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол бастапқыда 56-шы Житомир атқыштар полкінің прапорщигі болды, кейін штаб капитаны шеніне көтеріліп, Георгий орденімен марапатталды. Осы кезде ол өзінің тегін Грыгоров деп өзгертті.
Nykyfor Oleksandrovych Servetnyk was born in 1884 in the small village of Заставля, in the Podolia Governorate of the Russian Empire. He studied at a feldsher school, but interrupted his studies to volunteer for the Imperial Russian Army and fight in the Russo Japanese War. After demobilization, he worked in Oleksandriia as an excise officer. During World War I, he was initially a praporshchik in the 56th Zhytomyr Infantry Regiment, eventually rising to the rank of staff captain and awarded the Order of St. George. During this time, he changed his surname to the nom de guerre Hryhoriv.
Революция
Ақпан революциясы мен патшаның құлатылуынан кейін Григоров әскери комитеттерде белсенділік танытты. Содан кейін ол әскерден дезертирлік жасап, Александрияға оралды. 1917 жылдың соңында ол Украина Халық Армиясының ерікті полкін құрды, осы үшін Симон Петлюрадан подполковник шені алды. Петлюра оған Елизаветградта қосымша бөлімдер құруды да тапсырды. Григоров бастапқыда Павло Скоропадскийдің билікті басып алуын және Орталық державалардың қорғауындағы Украина Мемлекетінің құрылуын қолдады. Бірақ кейіннен ол жаңа режимге қарсы күресу үшін шаруалар отрядын құрып, Петлюрамен байланысын қайта жаңартты. 1918 жылдың қарашасында Императорлық Германия және Австрия армиялары Украинадан шығып бара жатқанда Днепр алқабында Скоропадскийге қарсы көтеріліс басталды. Владимир Винниченко мен Семен Петлюра басқаратын Директория билікке келді. Григоровтың басқаруындағы әскерлер Верблюжка мен Александрияны басып алды, содан кейін ол өзін «Херсон, Запорожье және Таврида жерінің» көтерілісші күштерінің атаманы деп жариялады, бірақ ол іс жүзінде тек Херсонды ғана бақылады. Григоровтың 6000 саяқты әскері атаман Александр Грековтың басшылығымен Украина Халық Армиясына жеке дивизия ретінде қосылды, бірақ оның осы бөлімшелерге басшылығы шектеулі болды.
After the February Revolution and the overthrow of the tsar, Hryhoriv was active in the military committees. He then deserted from the army and returned to Oleksandriia. At the end of 1917, he created a volunteer regiment of the Ukrainian People's Army, for which he received the rank of lieutenant colonel from Symon Petliura. Petliura also instructed him to create more units in Yelysavethrad. Hryhoriv initially supported the seizure of power by Pavlo Skoropadskyi and the establishment of the Ukrainian State, under the protection of the Central Powers. But he later founded a peasant detachment to fight against the new regime and re established contact with Petliura. In November 1918, as the Imperial German and Austrian armies were withdrawing from Ukraine, an anti Skoropadskyi uprising broke out in the Dnieper basin. The Directory headed by Volodymyr Vynnychenko and Semen Petlura came to power. The troops under the command of Hryhoriv captured Верблюжка and Oleksandriia, after which he declared himself the otaman of the insurgent forces of "the land of Kherson, Zaporizhzhia and Taurida", although he actually controlled only Kherson. Hryhoriv's 6,000 strong force rejoined the Ukrainian People's Army as a separate division under the command of otaman Oleksandr Hrekov, but his command over these units was limited.
Қызыл Армия қатарында
1919 жылы Украинаға кеңес әскерлерінің басып кіруінен кейін Директория Украинаның көп бөлігін бақылаудан шығарды, ал Григоров жеңіске жеткен большевиктердің жағына қосылуға шешім қабылдады, себебі Петлюра оған Одессаға түскен одақтас интервенциялық күштерге шабуыл жасауға рұқсат бермеді. 1919 жылдың 2 ақпанында, Харьковта Украина Кеңес Социалистік Республикасы жарияланғанынан кейін бір айдан астам уақыт өткен соң және Қызыл Армия Киевті басып алуға үш күн қалғанда, Григоров Украина КСР үкіметінің жоғары билігін және Украинадағы Қызыл Армияның басшылығын мойындауға келісті. Ол сондай-ақ әскерін тұрақты әскер бөлімдеріне айналдыруға келісті. Оның басқаруындағы бөлімдер 1-ші Днепр арғы бригадасы деп аталды және қысқа мерзім ішінде Директорияға адал күштерді Кривой Рог, Знаменка және Елизаветград қалаларынан шығарып тастады. Григоровтың Қызыл Армия жағына өтуі Украина Халық Армиясын Подолия және Волыньге шегінуге мәжбүр етті. 1919 жылдың 2-10 наурызында Григоров одақтас интервенттерге қарсы Херсон үшін қызыл қанды, бірақ жеңіске жеткен шайқас жүргізді. Содан кейін 15 наурызда Украина майданының қолбасшысы Владимир Антонов Овсеенконың бұйрығына бағынбай, ол іс жүзінде жергілікті большевиктер бақылап отырған Николаевті басып алды. 1919 жылдың 6 сәуірінде Григоровтың бригадасы Одессаны басып алды, оны француз интервенциялық әскерлері күні бұрын тастап кеткен еді. Осы орында Григоров әскерлеріне тонау жасауға және ұрланған заттарды өздерінің туған жерлеріне тасымалдауға рұқсат берді.
Following the 1919 Soviet invasion of Ukraine, the Directorate lost control over much of Ukraine and Hryhoriv decided to join the side of the victorious Bolsheviks, as Petliura had not allowed him to attack the Allied intervention forces landing in Odesa. On 2 February 1919, more than a month after the proclamation of the Ukrainian Soviet Socialist Republic in Kharkiv and three days before the capture of Kyiv by the Red Army, Hryhoriv agreed to recognize the suzerainty of the government of the Ukrainian SSR and the command of the Red Army in Ukraine. He also agreed to transform his troops into regular units. The units commanded by him took the name of the 1st Trans Dnieper Brigade and in a short time forced the forces loyal to the Directorate to withdraw from Kryvyi Rih, Znamianka and Yelizavethrad. Hryhoriv's move to the side of the Red Army forced the Ukrainian People's Army to withdraw to Podolia and Volhynia. On 2–10 March 1919, Hryhoriv fought a fierce, ultimately victorious battle for Kherson against the Allied interventionists. Then, on 15 March, acting against the orders of the Ukrainian Front's commander Vladimir Antonov Ovseyenko, he captured Mykolaiv, which was actually controlled by the local Bolsheviks. On 6 April 1919, Hryhoriv's brigade captured Odesa, which had been abandoned the day before by French intervention troops. On the spot, Hryhoriv allowed his troops to commit looting and transport the stolen goods to their place of origin.
Большевиктерге қарсы көтеріліс
Григоровтың жетістіктері Одессаны басып алғаннан кейін, жаңадан құрылған 6-шы украин кеңестік дивизиясының командирі болып тағайындалды және оған Қызыл Ту ордені беру ұсынылды. Сонымен қатар, оның көзқарасы мен әскерлерінің мінез-құлқы жергілікті большевик командирлерінің арасында наразылық тудырды, әсіресе Григоров күтпеген жерден Тираспольге қарай жорыққа шыққан Худяков Николай Акимовичтің әскерін қолдамаған кезде. Владимир Антонов Овсеенко Григоровтың да, Нестор Махноның анархистерінің де адалдығынан қауіптеніп, оған Бессарабиядағы румын әскерлеріне қарсы наурыз ұйымдастырудың беделді міндетін тапсыруды шешті. Антонов Овсеенкомен болған кездесуде Григоров Украинадағы большевиктер билігінің саясатын, әсіресе азық-түлік тартып алуды сынады, бірақ соңында әскерін Бессарабияға қарай бастап кетуге келісті. Дегенмен, Григоров әскерін үш аптаға "демалысқа" жіберіп, сарбаздарға туған жерлеріне оралуға рұқсат берді. Оның бригадасы Херсон өңіріне шашырап, қару-жарақ, жабдықтар мен азық-түлік жинады, ал келесі үш апта бойы сарбаздары тонаумен айналысты. Олар антисемиттік погромдар жасады және жергілікті партия комитеттерінің белсенділерін өлтірді. Григоровтың әскері большевиктердің басшылығын мойындауын тоқтатты. Олар "Отаман Григоровтың партизандық отряды" қатарына шаруаларды большевиктерге қарсы күреске шақыратын үнқағаздар таратты. Елизаветградта Григоровтың әскері партия штабын қиратты және қызыл батальонды қарусыздандырды. 1919 жылдың 8 мамырында Григоров "Украина халқының билікті өз қолына алуын" және "жұмысшылардың диктатурасын, Украина халық кеңестерінің билігін" жариялаған "Универсал" жариялады. Ол ауылдық, аудандық және облыстық кеңестерді құруды ұсынды, онда орындардың 80 пайызы украиндарға, 5 пайызы еврейлерге және 15 пайызы басқа ұлт өкілдеріне бөлінетін болды, барлық партиялар мен кеңес билігін қолдайтын партиясыз адамдардың өкілдерін қабылдауға дайын еді. Ол большевиктерге қарсы көтерілген шаруалардан қолдау тапты, олар Чеканың мәжбүрлі азық-түлік тартып алуы мен репрессиясына наразылық білдірді. Мамыр айының басында Григоровтың қарулы күштері Николаев, Екатеринослав, Кременчук және Черкассы арасындағы аймақты басып алды. Сонымен қатар, Екатеринославты теңізші Орловтың Қара теңіз полкі Григоровқа тапсырды, олар бұрын қызылдардың жағында күрескен. Григоровқа Николаев пен Очаковтан теңізшілер қосылды және тіпті Подолияда да қолдау тапты. Ең көп күш жинаған кезде ол 15-23 мың адамға басшылық етті. 10 мамырда Украина КСР-інің қорғаныс кеңесі Григоровты заңнан тыс деп жариялады. 1919 жылдың 15 мамырында Пархоменко Александр Яковичтің басшылығындағы қызыл әскерлер Екатеринославты қайта басып алды, бірақ олар көп ұзамай қайтадан шығарылды. Дегенмен, Қызыл Армиямен болған алғашқы шайқастардан кейін Григоровтың әскері беріле бастады немесе қызылдардың қатарына қайта оралды. Григоровтың күштерінің негізгі тобы Камянка шайқасында жеңілді. 1919 жылдың мамыр айының соңында Григоровтың көтерілісі Қызыл Армиямен басып алынды, ол басып алған аймақ қайтадан большевиктердің бақылауына көшті, ал оның әскері 3000 адамға дейін азайды. Алайда, оның көтерілісі Қызыл Армияның Украина майданының күйреуіне, Оңтүстік Ресейдің қарулы күштерінің Донбас үшін болған шайқаста қызылдарды жеңуіне және Қызыл Армияның Венгрия Кеңес Республикасын қолдау үшін Бессарабияға қарай жорық жасауына кедергі келтірді. Григоровтың жақтастары Берислав, Каховка және Никопольді біраз уақытқа дейін ұстап тұрды, Қырымға бара жатқан әскери колонналарға шабуыл жасады және Александрияға қарай шабуылдады. 1919 жылдың маусым айында Нестор Махно Григоровпен кездесіп, қызыл және ақ әскерлерге қарсы бірлесіп күресуді ұсынды. Екі командир де күш біріктіруге келісті, бірақ олардың келісімі тез бұзылды. Григоров ақтардың жағына өтуді және Антон Деникинге бағынуды ойлады, бұл Махновшылардың сатқындығы деп есептеді. Григоровты атып өлтірді, ал оның әскері Махноның күштеріне қосылды.
The successes achieved by Hryhoriv meant that, after the capture of Odesa, he was appointed commander of the newly established 6 я Украинская советская дивизия, and he was proposed to be awarded the Order of the Red Banner. At the same time, his attitude and the conduct of his troops aroused increasing criticism among local Bolshevik commanders, especially when Hryhoriv unexpectedly did not support Худяков, Николай Акимович's troops on their march towards Tiraspol. Vladimir Antonov Ovseenko, fearing for both Hryhoriv's loyalty and that of Nestor Makhno's anarchists, decided to entrust him with the prestigious task of marching against Romanian forces in Bessarabia. During a meeting with Antonov Ovseenko, Hryhoriv attacked the policy of the Bolshevik authorities in Ukraine, particularly food requisitions, but ultimately committed to leading his troops in towards Bessarabia. However, Hryhoriv actually sent his troops for a three week "rest", allowing the soldiers to return to their places of origin. His brigade scattered throughout Kherson, taking weapons, equipment and supplies, and for the next three weeks his soldiers engaged in looting. They also committed antisemitic pogroms and murdered activists of local party committees. Hryhoriv's troops then stopped recognizing the Bolshevik command. They began to distribute leaflets, which called on peasants to fight against the Bolsheviks in the ranks of "otaman Hryhoriv's partisans". In Yelizavethrad, Hryhoriv's troops destroyed the party headquarters and disarmed a Red battalion. On 8 May 1919, Hryhoriv issued the Universal, in which he called for "the Ukrainian people to take power into their own hands" and proclaimed "the dictatorship of the working people, the power of the people's councils of Ukraine." He called for the organization of village, district and governorate councils, with 80% of seats reserved for Ukrainians, 5% for Jews and 15% for other ethnic minorities in each, admitting representatives of all parties and non party people that supported the concept of council power. He gained some support from the peasants, who turned against the Bolsheviks, refusing to accept forced food requisitions and repressions by the Cheka. At the beginning of May, Hryhoriv's armed forces seized the area between Mykolaiv, Katerynoslav, Kremenchuk and Cherkasy. At the same time, Katerynoslav was handed over to the otaman by the Black Sea Regiment of sailor Orlov, until then fighting on the side of the Reds. Hryhoriv was also joined by sailors in Mykolaiv and Ochakiv, and even found some support in Podolia. At its peak, he commanded 15–23,000 people. On 10 May, the defense council of the Ukrainian SSR declared Hryhoriv to be an outlaw. On 15 May 1919, Red troops under the command of Пархоменко Олександр Якович recaptured Katerynoslav, but then they were quickly driven out of it again. Nevertheless, after the first clashes with the Red Army, Hryhoriv's troops began to surrender or return to the Reds' command. The main grouping of Hryhoriv's forces was defeated in battle at Kamianka. By the end of May 1919, Hryhoriv's rebellion was suppressed by the Red Army, the area he occupied was again under the control of the Bolsheviks, and the forces led by him shrunk to 3,000. However, his uprising had led to the collapse of the Ukrainian Front of the Red Army, contributed to the defeat of the Reds by the Armed Forces of South Russia in the Battle for the Donbas, and prevented the Red Army from marching further towards Bessarabia in support of the Hungarian Soviet Republic. Hryhoriv's supporters managed to hold on to Beryslav, Kakhovka and Nikopol for some time, attacking military transports going to Crimea and raiding towards Oleksandriia. In June 1919, Nestor Makhno met with Hryhoriv, proposing a joint fight against both the Red and White armies. Both commanders decided to join forces, but their agreement quickly collapsed. Hryhoriv considered going over to the side of the Whites and subordinating himself to Anton Denikin, which the Makhnovists considered a betrayal. Hryhoriv was shot and his troops joined Makhno's forces.