Кіріспе

2000 жылы Стивен Бакстердің "Манифолд: Ғарыш" романы – британдық автор Стивен Бакстердің ғылыми фантастикалық кітабы. Алғаш рет 2000 жылы Ұлыбританияда, ал кейін 2001 жылы АҚШ-та жарық көрді. Бұл "Манифолд" сериясының екінші кітабы және Ферми парадоксының тағы бір мүмкін шешімін зерттейді. Бұл кітап бірінші кітаптың тікелей жалғасы болмаса да, онда сол бірнеше кейіпкерлер, әсіресе басты кейіпкер Рид Маленфент, және осыған ұқсас артефакттар кездеседі. "Манифолд" сериясына төрт кітап кіреді: "Манифолд: Уақыт", "Манифолд: Ғарыш", "Манифолд: Бастау" және "Фазалық кеңістік".

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кирквудтың аралығында шетелдік белсенділік табылады; олар өзін-өзі көбейтуге қабілетті машиналар (фон Нейманның зерттеу құралдары) екені анықталады. Олардың әрекеттері зор қауіп тудырады, өйткені Маленфент бұрынғы сөйлеген сөзінде атап өткендей: "Біз мақсатталған жүйеде адамдар жоқ деп есептейміз. Сондықтан зерттеу құралы жүйенің ресурстарын шексіз және құрылысқа пайдалануға бағдарламалана алады, ешқандай шектеусіз. Мұндай ресурстар басқа мақсаттар үшін пайдасыз, сондықтан бізге экономикалық тұрғыдан тегін. Осылайша біз жайлап, құрылыс саламыз". Өзін-өзі көбейтуге қабілетті ғарыш кемелері, Айдағы жапондық бақылаушының ашқаннан кейін Гайджин ("шет елдік" деген мағынадағы жапон тіліндегі сөз) деп аталды. Маленфент прототиптік термоядролық қозғалтқышта Кирквудтың аралығына сапар шегеді және жұлдызаралық телепортация құрылғысын табады. Ол Ферми парадоксы туралы (төменде қараңыз) ақпаратты табу үшін галактиканы аралап саяхаттайды. Сонымен қатар, оқиға Жердегі адамдардың күш-жігерін және Жердің ресурстарын толықтай жұмсап, әлемнен тысқары жылжу қажеттігін де көрсетеді. Бір топ адам қартаюға қарсы технологияларды және шетелдік жұлдызаралық телепортация түрін пайдаланып, ғасырлар бойы күн жүйесінің өзгеруіне "парашютпен" түседі. Ақырында, Ферми парадоксының осы түрінде саналы өмір ғаламның барлық жерінде кең таралғаны анықталады; Адамзат бұрын оны байқамаған, себебі ғалам кез келген түрді IV деңгейлі өркениетке жетпей тұрып жояды. Маленфент Гайджиндерге қалқан құруға көмектеседі, бұл пульсардың галактиканың үлкен бөлігін жоқ қылуына бөгет жасайды. Бұл жоба келесі пульсарлық оқиға барлық тірі түрлерді жойғанға дейін аяқталмаса да, болашақтағы құрып кетудің салдарынан пайда болатын саналы шетелдіктерге ұзақ өмір сүруге мүмкіндік береді деп үміттеніледі.

Қабылдау

Publishers Weekly журналы өз шолуында жағымды баға беріп, «Роман уақыт және кеңістік бойынша кез келген адамның сіңіре алатынынан әлдеқайда көп көлемді қамтиды, бұл бір жағынан артықшылық, екінші жағынан кемшілік; ғасырлар бойына күдіс тудыру қиын. Көптеген кейіпкерлер осы ауқымды жағдайды құруға көмектеседі, бірақ олардың ғылыми ынталары ғана зерттеледі. Ғылымның өзі осы сахнадағы басты рөлді ойнайды. Дегенмен, осы назар осыдан келешекке қатысты ерекше күрделі және жаңа көзқарас жасауға мүмкіндік береді, бұл ғалымдар мен жай ғана қызығушылардың екеуіне де ұнайды». Джеки Кассада Library Journal журналына жазған шолуында Бакстердің «адам кейіпкерлерінің жекелеген тарихтарын ғарыштық болжамдардың маңызды туындысында панорамалық көлеммен үйлестіретінін» айтты.

Марапаттар

Манифолд: Space журналы Library Journal 2001 жылғы ең жақсы ғылыми-фантастикалық және фантастикалық кітаптардың бірі деп атады.