Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артур Кларктың 1979 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық романы
1979 science fiction novel by Arthur C. Clarke
"Жәннәт бұлақтары" – британ жазушысы Артур Кларктың 1979 жылы шыққан ғылыми фантастикалық романы. Оқиғасы 22 ғасырда өрбітеді, онда ғарыш лифтісінің салынуы суреттеледі. Бұл "орбиталық мұнара" – жер бетінен көтеріліп, георбиталық орбитадағы спутникпен шамамен 36 000 километр (шамамен 22 300 миль) биіктікте байланысатын алып құрылым. Мұндай құрылым ракета қолданбай-ақ жүктерді орбитаға жеткізуге мүмкіндік береді. Роман "Жылдың үздік романы" аталымы бойынша "Хьюго" және "Небюла" сыйлықтарына ие болды.
The Fountains of Paradise is a 1979 science fiction novel by British writer Arthur C. Clarke. Set in the 22nd century, it describes the construction of a space elevator. This "orbital tower" is a giant structure rising from the ground and linking with a satellite in geostationary orbit at the height of approximately 36,000 kilometres (approx. 22,300 miles). Such a structure would be used to raise payloads to orbit without the expense of using rockets. The novel won both the Hugo and Nebula Awards for Best Novel.
Қорытынды
Роман негізінен басты кейіпкер Ванневар Морган ұсынған Орбитальді мұнара деп аталатын жобаға бағытталған. Мұнара Жердің экваторынан геостационарлық орбитадағы спутникке дейін созылуы тиіс. Мұндай құрылым ғарышқа адамдар мен жабдықтарды жіберу құнын күрт төмендетер еді. Негізгі оқиға екі басқа оқиғамен шеңберленген. Біріншісі Морган дүниеге келмес бұрын мыңдаған жылдар бұрын өмір сүрген Калидаса патша туралы, ол сол кездегі маңызды инженерлік жетістік ретінде жұмыс істейтін фонтандармен толық "ләззат бағын" салуда. Екінші оқиға Морган қайтыс болғаннан соң көп уақыт өткенде, Жермен байланысқа түскен шетелдіктер туралы. Көптеген техникалық мәселелерге байланысты Орбитальді мұнараны Жер бетінде тек екі жерде салуға болады. Бірі Тынық мұхитының ортасында, ал екіншісі – Шри-Канда (Шри-Ланкадағы Адам шыңына жасалған ишара). Алайда, аралда буддалық храм бар, ал орденнің басшысы Маханаяке Теро құрылысты бастауға рұқсат беруден бас тартады. Қиындықтарды естіген Марста тұратын адамдар тобы Морганмен байланысып, мұнараны сонда салуды ұсынады. Бұл Жерге арналған жобадан кішірек болып, Марстан оның бір серігі Деймосқа дейін жетеді. Бірнеше сәтсіздіктерден кейін, оның ішінде адамдардың қаза болуынан кейін, мұнараның құрылысы басталады. Инженердің жүрегі нашарлап бара жатса да, ол мұнараға көтеріліп, жолдан қалған студенттер мен олардың профессорына азық-түлік пен оттегі жеткізеді. Ол қиындықтарды жеңіп, сәттілікке жетеді, бірақ кері қайтып келе жатқанда жүрек талмасынан қайтыс болады.
The novel focuses primarily on a project known as the Orbital Tower proposed by the main character, Vannevar Morgan. The tower is to stretch from the Earth's equator to a satellite that is in geostationary orbit. Such a structure would greatly reduce the cost of sending people and supplies into space. The main story is framed by two other stories. The first one tells of King Kalidasa, living thousands of years before Morgan is born, who is constructing a 'pleasure garden' complete with functioning fountains, in a significant engineering effort for the time. The other story, taking place long after Morgan has died, deals with aliens making contact with Earth. Due to many technical issues, there are only two locations on Earth where the Orbital Tower can be built. One is in the middle of the Pacific Ocean, and the other is Sri Kanda (a thinly veiled reference to Adam's Peak in Sri Lanka). However, there is a Buddhist temple on the island, and Mahanayake Thero, the head of the order, refuses to give permission to begin construction. Hearing of the difficulties, a group of people living on Mars contacts Morgan and suggests that the tower be built there instead. It would be smaller than the one planned for Earth, and would reach from Mars to one of its moons, Deimos. After a few setbacks, including some fatalities, construction of the tower gets underway. Although the engineer's heart is failing, he rides up the tower to take food and oxygen to a group of stranded students and their professor. After overcoming serious difficulties he succeeds, then dies of a heart attack on the way back down.
Тақырыптар
Романның негізгі тақырыбына кіріспе ретінде, және біршама қарама-қарсы қойылып, Шри-Ланканың патшасы Кашьяпа I-нің (шығармашылық жолмен Қалидаса болып бейнеленген) өмірі мен өлімі туралы әңгіме келтіріледі. Бұл Ванневар Морганның ғарыш лифтісін іске асыруға деген шешімділігін болжайды. Басқаша айтқанда, сюжеттік желілерге Күн жүйесін адамдардың қоныстандыруы және сыртқы интеллектімен алғашқы байланыс кіреді. Кларк лифтті мүмкін ететін, микроскоптық деңгейде жұқа (оның демонстрациялық үлгісінде) бірақ берік "гиперфиламентті" көздейді. Гиперфиламент "үздісіз псевдобірөлшемді алмаз кристаллынан" жасалғанымен, Кларк кейіннен нақты ғарыш лифтісінде гиперфиламент рөлін көміртегінің басқа түрі, Бакминстерфуллереннің атқаратынына сенім білдірді. Көміртекті нанотүтіктер технологиясының соңғы жетістіктері орбиталық лифтінің іске асылуына жақындатады.
The main theme of the novel is preceded by, and to some extent juxtaposed with, the story of the life and death of King Kashyapa I of Sri Lanka (fictionalized as King Kalidasa). It foreshadows the exploits of Vannevar Morgan in his determination to realize the space elevator. Other subplots include human colonization of the Solar system and the first contact with extraterrestrial intelligence. Clarke envisions a microscopically thin (in his demonstrator sample) but strong "hyperfilament" that makes the elevator possible. Although the hyperfilament is constructed from "continuous pseudo one dimensional diamond crystal", Clarke later expressed his belief that another type of carbon, Buckminsterfullerene, would play the role of hyperfilament in a real space elevator. The latest developments in carbon nanotube technology bring the orbital elevator closer to possible realisation.
Орнату
Бұл оқиға Кларк "шамамен тоқсан пайыз Шри-Ланка аралымен сәйкес келетін" деп сипаттаған, нақты әлемдегі орналасқан жерінен оңтүстікке қарай орналасқан Тапробане атты ойдан шығарылған экваторлық арал мемлекетінде өтеді. Кітапта суреттелген Якагала сарайының қираған қалдықтары Шри-Ланкадағы Сигириядағы нақты қираған қалдықтармен тым ұқсас. Ғарыш көтергіші салынған тау кітапта Шри Канда деп аталады және Шри Пада (Адам шыңы) деген нақты таумен күшті ұқсастықтарды көрсетеді.
The story is set in the fictional equatorial island country of Taprobane, which Clarke has described as "about ninety percent congruent with the island of Sri Lanka", south of its real world location. The ruins of the palace at Yakkagala as described in the book very closely match the real life ruins at Sigiriya in Sri Lanka. The mountain on which the space elevator is built is called Sri Kanda in the book, and bears a strong resemblance to the real mountain Sri Pada (Adam's Peak).
Кларктің басқа шығармаларымен ұқсастықтар
"Жәннәт бұлақтары" романының ортасында Кларк "Жұлдызды желкен" деп атаған, шетелдік өркениеттен шыққан, пилотсыз роботтық ғарыш кемесі Күн жүйесінен өтеді. Бұл жағдай "Рамамен кездесу" романына ұқсас, бірақ кеменің сыртқы пішіні және адамдармен өзара әрекеттесуі мүлдем басқаша. "3001: Соңғы Одиссея" романының алғашқы бөлігі Жерді айнала қоршаған сақина тәрізді мекеннің ішкі құрылымын, сондай-ақ төрт ғарыш лифтісі арқылы Жер бетімен байланысын сипаттайды. "Жәннәт бұлақтары" романының соңында осы сақина тәрізді мекен алғаш рет көрсетіледі, бірақ "3001: Соңғы Одиссея" романындағы төрт емес, алты ғарыш лифті бар. Романның соңында Күн суығандықтан Жер мұзды далаға айналады. Осындай жағдай "Тарих сабағы" әңгімесінде де орын алады. "Жәннәт бұлақтары" романының соңында көрсетілген шетелдік жаратылыс – "Қояндылар" әңгімесінде алғашқы Жерге қонған ғарышкерлердің біршама физикалық түрі. Сондай-ақ, Кларктың соңғы романы ("Соңғы теорема", Фредерик Польмен бірлесіп жазылған) барысында ғарыш лифті құрылысы жүзеге асырылды.
In the middle of The Fountains of Paradise, an unmanned robotic spaceship of alien origin, called "Starglider" (from an origin world dubbed "Starholme") by Clarke, passes through the Solar system. This situation is similar to Rendezvous with Rama, though the ship exterior and its interactions with humans are very different. The first third of 3001: The Final Odyssey describes details of the interior of the ring habitat that encircles Earth, and is connected to Earth's surface with four space elevators. At the end of The Fountains of Paradise, this ring habitat is shown for the first time, though it has six space elevators rather than the four of 3001: Final Odyssey. At the end of the novel, Earth turns into an icy wasteland because the Sun has cooled. The same situation also occurs in the story "History Lesson". The alien shown near the end of The Fountains of Paradise is a somewhat more physical form of the Swarm, the aliens that land on primeval Earth in "The Possessed". A space elevator is also constructed in the course of Clarke's final novel (co written with Frederik Pohl), The Last Theorem.