Кіріспе

Баге (bɐˈʒɛ) – Бразилиядағы муниципалитет, Рио-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. 2020 жылы халық саны 121 335 адамды құрады, жалпы ауданы 4 096 км². 2011 жылғы халық санауы бойынша штаттың он жетінші ірі қаласы. Қала 1811 жылы негіндемеленді, ал 1859 жылы қала мәртебесі берілді. Стратегиялық шекаралық орналасуының арқасында Баге әскери маңызын сақтап келді. Қала ретінде қайта ұйымдастырылғанға дейін Багені Уругвай және Аргентина әскерлері басып алған. Бекініс 9 метр ені және 2,5 метр тереңдігі бар ормен қоршалған. Бұл бекініс екі рет тоналды: алғаш рет 1776 жылы Рафаэль Пинто Бандейра шабуыл жасап, испандықтарды қуғанда, екінші рет 1777 жылы Сан-Ильдефонсоның бірінші шартына қол қойғаннан кейін испандық гарнизон екі империяның шекарасындағы бекініске қайта ие болды. 1801 жылы испандықтар Санта-Текла бекінісін қоса алғанда, барлық алдыңғы посттарын тастады, ол екінші рет қиратылды. Аймақ қайтадан португалдықтардың иелігіне көшті. 1810 жылы испан колонияларының кейбіреуі ана елінен тәуелсіздік алды. 1811 жылы Рио-Гранди-ду-Сул губернаторы Диого де Соуза (кейін Рио-Пардо графы) жаңа құрылған көршілес республикалардың әскери қимылдарынан қорқып, шекаралық аймақтарда үлкен күш жинады. Баге қаласы орналасқан "Серрос-де-Баге" маңында лагерь құрылды. 17 шілдеде 1811 жылы Соуза әскерімен бірге Банда Ориенталға (қазіргі Уругвай) басып алуға және Уругвай өзенін Аргентина мен Бразилия арасындағы жаңа шекара ретінде қалдырып, барлық аумақты қосып алу үшін аттанды. Әскерлердің қозғалысына ілесе алмаған бір топ адам қазіргі Баге қаласын негіздеді. Баге қаласының негізі қаланған күні – 17 шілде 1811 жыл – 1963 жылы ресми түрде бекітілді. Елді мекендер "Праса-да-Матриз" алаңының төңірегінде кеңейе бастады. 1820 жылы қаланың әулиесі – әулие Себастьянның бейнесін орналастыру үшін қарапайым шіркеу салынды. Шекараның соңғы рет белгіленгеннен кейін де Баге аймағы соғыстар мен шайқастардың ошағы болды. 1825 жылы Карлос де Альвеар Уругвайдан аймаққа басып кірді, ал 1827 жылы генерал Хуан Антонио Лавальеяның әскерлері қаланы жаулап алды. 1828 жылы шекаралық аймақтарда бейбітшілік орнатылды. Бразилия Уругвайдың тәуелсіздігін мойындады, бірақ оның орнына Испания мен Португалия арасында ғасырлар бойы дау тудырған шекаралық аймақтың бір бөлігін сақтап қалды. 1835 жылы гаучолар бір-бірімен соғысты. Бұл қақтығыс республикашылдар мен империалистердің идеалдарына байланысты туды. Баге тағы да шайқастар мен тонаулар куәсі болды. Ең маңызды шайқастардың бірі – Антонио де Соуза Нетто басқарған империалистік және республикалық күштер арасындағы Севал шайқасы. Соңғысы жеңіске жетіп, Рио-Гранденсе Республикасын жариялады. Осыдан кейін 1846 жылы Фаррупилья революциясы кезінде Баге "фрегезия" санатына көтерілді, сондай-ақ сол жылы "вила" мәртебесіне ие болды. 1858 жылы ол "комарка" басшысы болып жарияланды, ал 1859 жылы қала мәртебесіне ие болды. 1893 жылы федералистер республикашылдардың билікке келуіне қарсылық көрсеткен кезде тағы бір революция болды. Осы жылы Гумерсинда Сараива Рио-Гранди-ду-Сулға басып кірді, ал Пасо-ду-Салсиньода алғашқы шайқас болды. Бұл төңкеріс кезінде муниципалитет Траирас шайқасына, Рио-Негро қоршауына және Баге қоршауына куә болды. Рио-Негрода 300 тұтқынның тамағы кесілді. Баге қоршауында қала орталығында шайқастар болды. Соғыс аяқталғаннан кейін ХХ ғасырдың басы Баге үшін өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы орталығы болуға мүмкіндік болғандықтан үміттерге толы болды. Осы кезеңдегі баяндар климаттың қолайлы екенін және топырақтың табиғи ресурстарға бай екенін көрсетеді, оның ішінде Кандиота мен Рио-Негроның көмір кеніштері ерекше аталады. Мал шаруашылығы саласында Баге ірі қой, сиыр және жылқы өсірушілердің бірі болды. Ауыл шаруашылығы нашар дамыған, негізгі дақылдары бидай мен күріш болды. Баге қалалық прогреске үлкен мүмкіндіктерге ие болды. 1884 жылы Рио-Грандеге дейінгі темір жол желісі аяқталды, алғашқы темір жол ашылды. Электр жарығы 1899 жылы пайда болды, Баге штаттың осы маңызды прогресс белгісіне ие болған алғашқы қаласы болды. 1913 жылы су құбыры орнатылды. Аймақ үшін қаланың маңыздылығына байланысты оны "Шекараның патшайымы" деп атайды. Бұл Кампанья аймағы университетінің (Universidade da Região da Campanha – URCAMP) және Баге Рим-католик епархиясының орталығы.

Экономика

Экономикасы қызмет көрсету, жеңіл өнеркәсіп және ауыл шаруашылығына негізделген. 2006 жылы өңдеуші өнеркәсіпте 2460 жұмысшы жұмыс істеген, ал 300 000 гектар жерді алып жатқан 1 199 ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында 3500 жұмысшы жұмыс істеген. 2007 жылы 319 000 ірі қара және 103 000 қой басы болды. Басты егіндер: күріш, жүгері, соя, сорго және бидай. 1918 жылғы 24 маусымда Багедегі ең төменгі температура -22°C болды, ал 2022 жылғы 13 қаңтарда қаладағы ең жоғары температура тіркелді. Қыста жеңіл қар жаууы немесе қырау сирек кездеседі, бірақ кейде болып тұрады. Қырау жиі кездеседі және қыс бойы үнемі болады.

Денсаулық сақтау және білім беру

2005 жылы 32 денсаулық сақтау мекемесі болды, оның ішінде 3-і аурухана. Бұл ауруханаларда 251 төсек-орынға дейін қызмет көрсетілді. Білім беру саласында 71 бастауыш мектепте 18 000 оқушы, 14 гимназияда 5 896 оқушы, 77 мектепке дейінгі білім беру мекемесінде 1 931 бала тәрбиеленді. Сонымен қатар, бір жеке колледжде 3 595 студент оқыды.

Жергілікті жерлер

Багеде келушілер мен жергілікті тұрғындар үшін бірнеше қызықты орындар бар. Багедегі Дом Диого де Соуза мұражайы қала мен айналасындағы өңірдің мәдени және тарихи артефакттарын көрсетеді. Мұражай 1956 жылдың қыркүйегінде ашылды. Онда тарихи валюта, діни заттар, тарихи құжаттар және шамамен 100 000 фотосуреттен тұратын жинақ бар. Мұражайды жыл сайын 8000-нен астам адам бақылайды. Paróquia Nossa Senhora da Conceição және Catedral de São Sebastião сияқты бірнеше кафедральдық соборлар да келушілер үшін танымал орындар болып саналады.

Консулдық өкілдік

Уругвайдың Багеде консулдығы бар.