Кіріспе

Quigley Down Under) – Саймон Винсердің 1990 жылғы батыс фильмі, басты рөлдерде Том Селлек, Алан Рикман және Лора Сан Джакомо.

Сюжет

Мэтью Куигли – ерекше модификацияланған мылтығы бар американдық ковбой, ол өте қашықтықтан өте дәл атуға қабілетті. Газетте оның ерекше дағдысы бар адамды іздейтін хабарламаны көріп, ол төрт сөзбен ғана жауап береді: "М. Куигли 900 ярд", – деп жазылған, ал хабарламаның үстінен алты тығыз орналасқан оқ тесігі салынған. Австралияға келген соң, ол оны жалдаған адамның қызметкерлерімен "Жабайы Кораны" күшпен вагонға отырғызуға тырысқанда төбелес шығарады. Өзін таныстырғаннан кейін, оны Эллиот Марстонның ранчосына апарып, Куиглидің шеберлігі жергілікті аборигендерді құрту үшін қолданылатынын айтады. Куигли ұсыныстан бас тартып, Марстонды үйінен қуады. Абориген қызметші Куиглинің басына соққанда, Марстонның адамдары оны және Кораны есінен танытып, сусыз және тірі қалу мүмкіндігі жоқ Аутбэктің шөліне тастап кетеді. Бірақ оларды аборигендер құтқарады. Кора енді Техас штатынан келгенін айтады. Үйіне команчтер шабуыл жасағанда, ол жер астындағы жертөлеге тығылып, баласының жылауын тоқтатуға тырысып, оны қасақана тұншықтырып қояды. Содан кейін күйеуі оны жалғыз Австралияға кемемен жіберген. Енді Кора Куиглиді күйеуінің атымен (Рой) шақырып, оны қаттырақ ашуландырады. Марстонның адамдары оларға көмектескен аборигендерге шабуыл жасағанда, Куигли үшеуін өлтіреді. Бір атпен қашып бара жатып, олар аборигендерді тік жардан құлатып жатқан адамдарға кездеседі. Куигли оларды атып талқандайды, ал Кора өлгендердің арасынан жетім қалған сәбиді табады. Кора мен сәбиді шөлде тамақ пен сумен қалдырып, Куигли жақын қалаға жалғыз аттанады. Онда ол Марстонды кісі өлтіруші деп жек көретін жергілікті неміс қаругерінен жаңа оқ-дәрі алады. Куигли сондай-ақ аборигендер арасында оның батырлық туралы аңыз тарағанын біледі. Марстонның адамдары да қалада болады және Куиглидің жабдығын таниды. Олар шабуыл жасап, оны өртенген ғимаратқа тығып тастағанда, ол шатырдан секіріп қашып, олардың барлығын, біреуін ғана қалдырып өлтіреді. Жарақат алған аман қалған адам Куиглидің артынан келе жатқанын хабарлау үшін қайта жіберіледі. Бірақ ең алдымен Куигли Кора мен сәбиге оралады, оны динголардың шабуылынан құтқарады. Ол баланың да жылауын тоқтатуға тырысты, бірақ соңында оған қанша қаласа шу жасауға рұқсат берді, содан кейін Куигли оған қалдырған револьвермен жануарларды өлтірді. Қалаға оралған соң, Кора сәбиді аборигендерге береді, өйткені Куигли оған (Кора) бақытқа лайық екенін айтады. Ертесіне таңертең Куигли Марстонмен кездесу үшін оның ранчосына аттанады. Бастапқыда ол төбеден қорғаушыларды атып өлтіреді, бірақ аяғына оқ тиіп, Марстонның соңғы екі адамы оны тұтқындайды. Марстон Куиглидің тек мылтық алып жүретінін байқап, оған "жедел тарту" стиліндегі айқасқа қатысуға сабақ беруді шешеді. Бірақ Куигли Марстонды және оның адамдарын осыдан озады; Марстон өліп жатқанда, Куигли бұрынғы әңгімеге сілтеме жасайды: "Мен револьверді көп қолданбаймын дедім; бірақ оны қалай қолдануды білмеймін демедім". Марстонның қызметшісі үйден шығып, Куиглиге мылтығын қайтарады. Қызметші батыс стиліндегі киімдерін шешіп, ранчодан кетеді. Куиглиді тұтқындау үшін әскер келеді, бірақ төбелердің барлығы аборигендермен қапталғанын байқап, кері шегінеді. Кейін Куигли мен Кора Кораның күйеуінің атынан Америкаға билет алады, өйткені Куигли әлі де іздестірілуде. Кемежайда ол оған бұрын екі сөз айтса ғана оны махаббатқа бөлейтінін айтқанын еске салады. Ол оған "Мэтью Куигли" деп, кеңінен күлімсіреп, екеуі құшақтасады.

Даму

Джон Хилл алғаш рет Quigley Down Under-ді 1974 жылы жаза бастады. Оған 19 ғасырындағы Австралиядағы аборигендерге жасалған геноцид туралы Los Angeles Times газетінде жарияланған мақала шабыт берді. 1970-жылдары вестерн фильмдерінің танымалдылығы төмендесе де, Хилл сценарийдің "маған көп мүмкіндіктер ашты" деді және одан кейін басқа жұмыстар да келді. Pathé компаниясының сол кездегі өндіріс жетекшісі Алан Лэдд кіші 20 миллион долларлық бюджет бөлуге келісті. Селек басты рөлге келісті, ал режиссер австралиялық Саймон Винсер болды. Винсер Австралия тарихын жетік білмейтін адамдардың көптеген түзетулері арқасында жақсы оқиғаның бұзылғанын сезінді, сондықтан ол Иан Джонсты сценарийші ретінде шақырды. Олар бастапқы нұсқаға оралып, оқиғаның уақытын 1880-жылдардан 1860-жылдарға өзгертіп, тарихи тұрғыдан дәлірек етті.

Атыс

Квиглидің (Селлек) қолданған атыс қаруы – 6 кг салмақты, бір рет атуға арналған, 1874 жылғы Sharps Rifle, 34 дюймдік (860 мм) ұзындықтағы оқпаны. Фильм түсірілімінде қолданылған мылтық – Монтана штатының Биг Тимбер қаласындағы Shiloh Rifle Manufacturing Company компаниясы жасаған көшірмесі. 2002 жылы Селлек бұл мылтықты және өзінің басқа фильмдерінен алған тағы алты атыс қаруын Вирджиния штатының Фэрфакс қаласындағы Ұлттық атыс қарулары мұражайындағы "Real Guns of Reel Heroes" көрмесіне сыйға берді. Фильмнің барлық түсірілімі Австралияда өтті. Сценалар Виктория штатындағы Воррнамбол және Аполлон шығанағы маңында түсірілді. Фильмде жануарларға қатысты зорлық-зомбылық пен қатыгездік көрсетілгенімен, фильм өкілі ешбір жануарға зиян келмегенін, арнайы эффекттер қолданылғанын түсіндірді. Мысалы, Квигли мен Кора тірі қалу үшін "жұрт құрттарын" (іс жүзінде қамырдан жасалған кішкентай кесектер) жеуге мәжбүр болады. Диңголардың тобы Кораға шабуыл жасайды, ал ол өзін қорғап, жануарларды атып құтқарады. Бұл жануарлар арнайы жаттығудан өткен, сол көріністе "ойнаған", ал кейіннен оған визуалды және дыбыстық эффекттер қосылды. Кейбір көріністерде аттар құлайды, оларды арнайы даярланған жануарлар орындады және ешқандай жарақат алмады. Аттың тік жардан құлауы – механикалық құрылғы болған. Фильмнің продюсері түсірілім кезінде жануарлардың қасында ветеринар дәрігердің міндетті түрде болуын мәлімдеді.

Қабылдау

Критикалық пікірлер аралас болды, Rotten Tomatoes сайтындағы 21 рецензия бойынша Квиглиге 52% рейтинг берілді. "The Chicago Sun Times" газетінің редакторы Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың екі жарымсын қойып, оны жақсы жасалған, бірақ формулалық нео-вестерн деп сипаттады. Ол Рикман мен Сан-Джакомоның актерлік шеберлігін ерекше атап, "[О]л оның өнерінің берік екенін көрсететін фильм болуы мүмкін" деді. Дегенмен, фильм кинотеатрларда коммерциялық сәттілікке жете алмады, бюджеті шамамен өтелді. Фильм, және әсіресе басты кейіпкердің мылтықпен шеберлігі, мергендерді бір оқпен екі нысананы жоюды "Квигли" деп атауға себепкер болды.