Мишель Шевалие: Француз саяхатшысы, экономисі және мемлекет қайраткері

Кіріспе

Француз мемлекет қайраткері (1806–1879)

Мишель Шевалье (miʃɛl ʃəvalje; 13 қаңтар 1806 – 18 қараша 1879) – француз инженері, мемлекет қайраткері, экономист және еркін нарық жақтасы.

Өмірбаян

Лимож қаласында туған Шевалье 1829 жылы Париждегі Эколь дес майннан инженерлік біліміне ие болды. 1830 жылы шілде революциясынан кейін ол Сент-Симониян қозғалысына қосылып, олардың «Le Globe» газетін басқарды. 1832 жылы «Симониялық секта» әлеуметтік тәртіпке қауіпті деп танылған соң газет жабылды, ал газет редакторы болған Шевалье алты айға түрмеге қамалды. Түрмеден босатылғаннан кейін, ішкі істер министрі Адольф Тьер 1834 жылы оны Америка Құрама Штаттары мен Мексикаға, Америкадағы өнеркәсіптік және қаржылық жағдайды зерттеуге миссиямен жіберді. Америка Құрама Штаттарында Шевалье елдің әртүрлі аймақтарын аралап, американдық қоғамды, оның әдет-ғұрыптарын, саяси, әлеуметтік және экономикалық институттарын зерттеді. Ол саяхаты барысында өткір байқаулар жасады, олар Францияда «Journal des débats» басылымында жарияланып, зор әсер тудырды. Мексикада ол минералог және саясаткер Андрес Мануэль дель Риомен пікір алмасты. Осы сапар кезінде ол Американың испан және португал тілдерінде сөйлейтін аймақтарының барлық еуропалық халықтармен, роман мәдениетіне жататын халықтармен мәдени немесе нәсілдік байланысы бар деген ойды қалыптастырды. Шевалье Американың бұл бөлігінде «латын нәсілінен» шыққан адамдар тұрады деп болжады, олар «латын Еуропасының» «тевтон Еуропасымен», «англосаксон Америкасымен» және «славян Еуропасымен» күресінде табиғи одақтасы болуы мүмкін еді. 1837 жылы ол «Des intérèts matériels en France» атты сәтті қабылданып, жоғары бағаланған еңбегін жазды, содан кейін оның мансабы қарқынды дамыды. 35 жасында ол Франция колледжінде саяси экономика профессоры болып тағайындалды. 1839 жылы Солтүстік Америкаға сапары барысында Францияға жіберген хаттары Томас Гамалиел Брэдфорд тарапынан аударылып, редакцияланып, Америка Құрама Штаттарында «Америкадағы қоғам, әдет-ғұрыптар және саясат» деген атпен жарияланды. Орест Браунсон бұл кітапты қарап шығып, «Бұл еңбек өте маңызды және қызықты, және әрбір американдық азамат оны оқуға және зерттеуге тиіс» деп жазды. 1852 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Шевалье 1842 жылы Пельгрино Росси құрған Société d'économie politique қоғамының алғашқы мүшелерінің бірі болды. Ол 1845 жылы Авейрон департаментінен депутат болып сайланды, ал 1860 жылы сенатор болып тағайындалды. 1859 жылы ол Швед Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. Ричард Кобден мен Джон Брайтпен бірге ол 1860 жылы Ұлыбритания мен Франция арасындағы еркін сауда келісімін жасауға қатысты, бұл келісім әлі күнге дейін Кобден-Шевалье келісімі деп аталады. Ол Лодев қаласында қайтыс болды.

Born in Limoges, Haute Vienne, Chevalier studied at the École Polytechnique, obtaining an engineering degree at the Paris École des mines in 1829. In 1830, after the July Revolution, he became a Saint Simonian, and edited their paper Le Globe. The paper was banned in 1832 when the "Simonian sect" was found to be prejudicial to the social order, and Chevalier, as its editor, was sentenced to six months imprisonment. After his release, Minister of the Interior Adolphe Thiers sent him in 1834 on a mission to the United States and Mexico to observe the state of industrial and financial affairs in the Americas. In the United States, Chevalier visited different parts of the country, studying American society, its manners, and political, social, and economic institutions. He made some keen observations along the way that were published in France by the Journal des débats producing at the time "an immense effect". In Mexico he exchanged ideas with the mineralogist and politician Andrés Manuel del Río. It was during this trip that he also developed the idea that the Spanish speaking and Portuguese speaking parts of the Americas shared a cultural or racial affinity with all the European peoples with a Romance culture. Chevalier postulated that this part of the Americas was inhabited by people of a "Latin race," which could be a natural ally of "Latin Europe" in its struggle with "Teutonic Europe," "Anglo Saxon America" and "Slavic Europe." In 1837, he wrote a well received work, Des intérèts matériels en France, after which his career took off. At age 35, he was appointed professor of political economy at the Collège de France. In 1839, letters that he sent to France during his mission to North America were translated and edited by Thomas Gamaliel Bradford and published in the United States as, Society, manners, and politics in the United States, being a series of letters on North America. Orestes Brownson reviewed the book and wrote that "The work itself is highly important and interesting, and is well worth the perusal and even the study of every American citizen." He was elected as a member to the American Philosophical Society in 1852. Chevalier was an early member of the Société d'économie politique organized in 1842 by Pellegrino Rossi. He was elected a député for the département of Aveyron in 1845, an appointment of Senator followed in 1860. In 1859, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. Together with Richard Cobden and John Bright he prepared the free trade agreement of 1860 between the United Kingdom and France, which is still called the Cobden Chevalier Treaty. He died in Lodève.