Кіріспе
Ежелгі заманда екі өлшемді бетке таңба салу үшін қолданылатын мөрдің түрі Цилиндрлік мөр - бұл кішкентай дөңгелек цилиндр, әдетте ұзындығы шамамен бір дюйм (2 - 3 см), жазу таңбалары немесе бейнелі көріністер немесе екеуі де ойылып жазылған, ежелгі заманда екі өлшемді бетке таңба салу үшін пайдаланылған, әдетте ылғалды саз. Кейбір деректерге сәйкес, цилиндрлі мөрлер б.з.д. 3500 жылдары Таяу Шығыста, Месопотамияның оңтүстігіндегі Уруктың қазіргі уақыттағы жерлерінде және сәл кейінірек Иранның оңтүстік-батысындағы Сузада Прото-Элам кезеңінде ойлап табылған. Олар Халаф мәдениетіндегі мөр мөрлерінің дамуын немесе сәл ертеректе пайда болған. Олар балшықтан жасалған тақташаларға шына түрінде жазуды ойлап табумен байланысты. Алайда басқа дереккөздер ең ерте цилиндрлік мөрлерді әлдеқайда ертерек, Сириядағы соңғы неолит кезеңінде (7600-6000 б.з.д.) жазылған деп санайды. Цилиндрлік мөрлер - бұл таңбалау мөрінің бір түрі, бұл категорияға мөртаңба және саусақ сақинасы мөрі кіреді. Олар өте көп сақталған және әсіресе вавилондық және ертедегі ассириялық кезеңдерде өнер ретінде маңызды. Жұмсақ материалға басып шығару мөрді зақымдауға қауіп төндірмей алады және олар көбінесе мұражайларда шағын таспадағы заманауи басып шығарумен бірге көрсетіледі.
A cylinder seal is a small round cylinder, typically about one inch (2 to 3 cm) in length, engraved with written characters or figurative scenes or both, used in ancient times to roll an impression onto a two dimensional surface, generally wet clay. According to some sources, cylinder seals were invented around 3500 BC in the Near East, at the contemporary sites of Uruk in southern Mesopotamia and slightly later at Susa in south western Iran during the Proto Elamite period, and they follow the development of stamp seals in the Halaf culture or slightly earlier. They are linked to the invention of the latter's cuneiform writing on clay tablets. Other sources, however, date the earliest cylinder seals to a much earlier time, to the Late Neolithic period (7600 6000 BC) in Syria, hundreds of years before the invention of writing. Cylinder seals are a form of impression seal, a category which includes the stamp seal and finger ring seal. They survive in fairly large numbers and are important as art, especially in the Babylonian and earlier Assyrian periods. Impressions into a soft material can be taken without risk of damage to the seal, and they are often displayed in museums together with a modern impression on a small strip.
Материалдар
Цилиндрлік мөрлердің өздері әдетте қатты тастардан жасалады, ал кейбіреулері оюлы асыл тастар түрінде. Олар мысырлық фаянс сияқты шыны немесе керамиканы да қолдана алады. Геральдикалық цилиндрлерді жасау үшін гематит, обсидиан, стеатит, аметист, лазурит және карнелиан сияқты көптеген материал түрлері қолданылған. Мезопотамияның сулы жерінде ою-өрнек жасау үшін жақсы тас жоқ болғандықтан, ертедегі цилиндрлердің үлкен тастары Ираннан әкелінген болуы мүмкін. Көптеген тұйықтардың денесі ортасынан өтетін тесігі болады және олар қажет болған кезде әрқашан қол жетімді болу үшін, әдетте, шағада киілетін деп есептеледі.
Мемориалдық және мерекелік сипаттағы тақырыптық
Цилиндрлі мөрлерге бейнеленген бейнелер көбінесе тақырыптық және көбінесе әлеуметтік немесе діни сипаттағы болды. Мөрдің билігін қарастырудың орнына, оны тематикалық тұрғыдан зерттеу жақсырақ болар еді, өйткені олар қоғамның идеяларын пиктографиялық және мәтіндік түрде ұсынды. Дарий I-ді бейнелейтін әйгілі цилиндрде: ол екі жебемен түйрелген тік ашулы арыстанға қақпақпен жебелерін бағыттап, күймедегі атын өлі арыстанның аяғына таптап отыр. Бұл сахна екі жұқа пальма ағашы мен клинопись жазуының блогы арасында және сахнаның үстінде Зороастризмнің құдайы Ахура Мазданың Фаравахар символы орналасқан.