Кіріспе
Гүлді өсімдіктер туысы
Cassytha – Lauraceae тұқымдасына жататын, шамамен екі ондаған түрді қамтитын міндетті паразиттік жүзімдер туысы. Сыртқы пішіні мен экологиясының кейбір аспектілері бойынша олар додерлер деп аталатын, туыстас емес Cuscuta туысының өсімдіктеріне өте ұқсас. Егер өсімдікте жеміс немесе гүл болмаса, физикалық ұқсастық соншалықты күшті, тіпті арнайы білімі жоқ адамдар да олардың айырмашылығын аңғару қиын. Осы тұрғыдан және экологиялық ерекшеліктері бойынша екі туыс конвергентті эволюцияның керемет мысалын көрсетеді. Дегенмен, Никрент: «Кассита морфологиялық және молекулалық деректердің негізінде Lauraceae тұқымдасына нақты жатқызылады» деп мәлімдейді. Касситаның бірнеше түрі әртүрлі аймақтарда зиянкес саналады, бірақ көбінесе олар нағыз додерлердей елеулі проблема тудырмайды. Кейбіреулері тіпті құнарлы жеміс береді немесе олардың емдік немесе құмарлықты қоздыратын қасиеттері үшін бағаланады, өйткені Lauraceae тұқымдасының көптеген өкілдері сияқты, олардың жапырақтарын қысып ұстағанда хош иіс шығарады. Олардың сабақтары шатырлар құрылысында және әртүрлі стильдегі гүл шоқтары мен басқа да бұйымдар жасауда қолданылатын жіптерге айналады.
Жалпы атаулар және шатасу
Cassytha түрлерінің ең пайдалы жалпы атаулары лавр доддер немесе доддер лавр болып табылады, себебі олар доддерге ұқсайды және лавр тұқымдасының (Lauraceae) хош иісті мүшелері. «Махаббат жүзімі» деген аттың да мәні бар, өйткені кейбір түрлері, әсіресе C. filiformis, Кариб аймағында құмарлықты қоздырғыш ретінде қарастырылады. Іс жүзінде Cassytha мен Cuscuta түрлерінің арасындағы шатасуды болдырмау мүмкін емес, сондықтан олардың жалпы атаулары көбінесе бірін-бірі алмастырып қолданылады. Демек, доддерге қатысты барлық жалпы атаулар Cassytha үшін де дұрыс емес қолданылады, бірақ кем дегенде Флорида штатында, екі өсімдік тобы да ауыл шаруашылығы зиянкестері ретінде кездесетін болғандықтан, Ауыл шаруашылығы департаментінің жарияланымы Cassytha үшін «қиын жүзім» (woe vine) және Cuscuta үшін «доддер» атауларын қабылдады.
Контекст және таралуы
Лаура тұқымдасы ірі отбасы болып табылады, ондаған туыста мыңдаған түрлері бар. Кассита – оның жалғыз белгілі паразиттік туысы, ал оның өрмелеу қасиеті де отбасы үшін ерекше, өйткені Лаура тұқымдастарының көпшілігі ағаш тәрізді бұталар немесе ағаштар болып келеді. Бұл туыс бір кезде жеке Cassythaceae отбасына жатқызылған, бірақ қазір Лаура тұқымдасына қосу туралы пікірлер бірауызды. Қазіргі анықтама бойынша, Кассита – түрлері өте аз болса да, кең таралған туыс. Олардың көпшілігі Австралияда (соның ішінде орташа белдеулерде, онда олар отбасының жалғыз туған мүшелері болып табылады) өседі, бірақ Африка, Оңтүстік Азия, түрлі аралдар мен Американың аймақтарында да кездеседі. Кейбір түрлер адамдардың, және мүмкін құстардың да салдарынан кездейсоқ таралып кеткен сияқты, соның нәтижесінде бірнеше континентте таралған. Мысалы, C. filiformis Гавайиде (жергілікті түр деп есептеледі), Австралия аймағында, Оңтүстік Американың солтүстігінде, Орталық Америкада, Флориданың оңтүстігінде, Жапонияда және Оңтүстік Африкада өседі. Сондай-ақ, ол көптеген ірі аралдарға жеткізілген және қазірде тропикалық аймақтарда кең таралған.
Ботаникалық мәліметтер
Тұқым Cassytha L., Sp. Pl. 35 (1753), яғни Карл Линней оны 1753 жылы Species Plantarum атты еңбегінде ресми түрде сипаттаған. Отто Стэпф бұл жұмысты 1912 жылы Flora Capensis-те жаңартқан. Cassytha Лорацеялар (Lauraceae) отбасының ішінде кем дегенде екі жағынан ерекше: ол шашыраңқы, шөптесін өсімдік және міндетті паразит. Сабақтары жіп немесе сым тәрізді, көптеген тоқыма түрлері сияқты, өсу нүктесінен қарағанда сағат тілімен иіліп өседі. Жүзімдіктер, әдетте, өнімді қожайынға орналасқаннан кейін сарғыш түске айналады, себебі хлорофилл өндірісін азайтады немесе тоқтатады. Гүл шоғыры алты тепалдан тұрады, сыртқы үш тепалы ішкі тепалдардан кішірек. 12 аталық безі төрт қатарға орналасқан. Жеміс сағасы ұрықтанған аналық гүлдің айқабын біртіндеп жабады, піскен жемістің ет тәрізді бөлігіне айналады, ал оның ұшында көбінесе гүл шоғырының кепкен қалдықтары сақталады. Нәтижесінде жеміс кішкентай шашақ пішіндес болады. Эндокарп сүйекті және тұқымды жеміс желген кезде қорғауға, сондай-ақ эндокарп ыдырағанша өніп шығуын тежеуге маңызды рөл атқарады, осылайша топырақта ұзақ сақталатын тұқымдық қорының қалыптасуына жағдай жасайды. Қабылданған Cassytha түрлерінің тізімі. * белгісімен белгіленген түрлер анықталмаған.
Species Authority Native RangeCassytha aurea J. Z. Weber Australia Cassytha candida (J. Z. Weber) J. Z. Weber Australia Cassytha capillaris Meisn. Australia, Malaysia, New Guinea, Thailand Cassytha ceratopoda * Meisn. Cassytha ciliolata Nees South Africa Cassytha coronata * Nees Cassytha filiformis L. The Americas, Australasia, Indomalaya, tropical Africa and Polynesia. Cassytha flava Nees Australia Cassytha flindersii (J. Z. Weber) J. Z. Weber Australia Cassytha glabella (Nees) J. Z. Weber Australia, Okinawa Cassytha larsenii Kosterm. Cassytha major * Gray Cassytha melantha R. Br. Australia Cassytha micrantha Meisn. Australia Cassytha nodiflora Meisn. Australia Cassytha paniculata R. Br. New Zealand Cassytha paradoxae Proctor Cassytha pedicellosa J. Z. Weber Cassytha peninsularis J. Z. Weber Cassytha pomiformis Nees Australia Cassytha pondoensis Engl. South Africa Cassytha pubescens R. Br. Australia, New Zealand, Okinawa Cassytha racemosa Nees south west Western Australia Cassytha rubiginosa * E. Mey. Cassytha rufa J. Z. Weber
Some species of the cactus genus Rhipsalis once were assigned to Cassytha in an error arising from the resemblance in habitus. An unfortunate consequence has been that the homonym Cassytha Mill. (1768) is often mentioned as a synonym of the genus Rhipsalis, although this perception is incorrect, since the generic name Cassytha had already been applied to a completely different genus in a different plant family. The morphology and ecology of Cassytha are so atypical of the family Lauraceae, they have been the subject of molecular genetic research to confirm their taxonomic relationships. Though special aspects to their phylogeny certainly are under debate, their assignment to the Lauraceae generally is regarded as undoubtedly correct. Although Cassytha species are vigorous parasites, they are less aggressive, and correspondingly less serious agricultural pests, than Cuscuta species; Cuscuta species generally grow several times faster, produce more seed, and germinate more rapidly, though their seeds are less persistent in the soil. Cassytha has historically presented a problem for classification. Most early systems of classification based on morphological characters divided the Lauraceae into two subfamilies: Cassythoideae and Lauroideae; however, more recent molecular data disputes this division. Based on the trnK intron, a common phylogenetic marker for classifying angiosperms, Rohwer and Rudolph (2005) created a phylogeny of the Lauraceae. They nested Cassytha within the family, more closely related to Caryodaphnopsis, and placed both as sister to the tribe Cryptocaryeae, one of the three tribes of the Lauroideae. Ultimately, the exact phylogeny of Cassytha is still in dispute; however, its non basal placement within the Lauraceae is undoubtedly accurate.
Түрлер Авторы Табиғи ареал
Cassytha aurea J. Z. Weber Австралия
Cassytha candida (J. Z. Weber) J. Z. Weber Австралия
Cassytha capillaris Meisn. Австралия, Малайзия, Жаңа Гвинея, Таиланд
Cassytha ceratopoda * Meisn.
Cassytha ciliolata Nees Оңтүстік Африка
Cassytha coronata * Nees
Cassytha filiformis L. Америка, Австралия, Индомалайя, тропикалық Африка және Полинезия
Cassytha flava Nees Австралия
Cassytha flindersii (J. Z. Weber) J. Z. Weber Австралия
Cassytha glabella (Nees) J. Z. Weber Австралия, Окинава
Cassytha larsenii Kosterm.
Cassytha major * Gray
Cassytha melantha R. Br. Австралия
Cassytha micrantha Meisn. Австралия
Cassytha nodiflora Meisn. Австралия
Cassytha paniculata R. Br. Жаңа Зеландия
Cassytha paradoxae Proctor
Cassytha pedicellosa J. Z. Weber
Cassytha peninsularis J. Z. Weber
Cassytha pomiformis Nees Австралия
Cassytha pondoensis Engl. Оңтүстік Африка
Cassytha pubescens R. Br. Австралия, Жаңа Зеландия, Окинава
Cassytha racemosa Nees Оңтүстік-батыс Батыс Австралия
Cassytha rubiginosa * E. Mey.
Cassytha rufa J. Z. Weber
Species Authority Native RangeCassytha aurea J. Z. Weber Australia Cassytha candida (J. Z. Weber) J. Z. Weber Australia Cassytha capillaris Meisn. Australia, Malaysia, New Guinea, Thailand Cassytha ceratopoda * Meisn. Cassytha ciliolata Nees South Africa Cassytha coronata * Nees Cassytha filiformis L. The Americas, Australasia, Indomalaya, tropical Africa and Polynesia. Cassytha flava Nees Australia Cassytha flindersii (J. Z. Weber) J. Z. Weber Australia Cassytha glabella (Nees) J. Z. Weber Australia, Okinawa Cassytha larsenii Kosterm. Cassytha major * Gray Cassytha melantha R. Br. Australia Cassytha micrantha Meisn. Australia Cassytha nodiflora Meisn. Australia Cassytha paniculata R. Br. New Zealand Cassytha paradoxae Proctor Cassytha pedicellosa J. Z. Weber Cassytha peninsularis J. Z. Weber Cassytha pomiformis Nees Australia Cassytha pondoensis Engl. South Africa Cassytha pubescens R. Br. Australia, New Zealand, Okinawa Cassytha racemosa Nees south west Western Australia Cassytha rubiginosa * E. Mey. Cassytha rufa J. Z. Weber
Some species of the cactus genus Rhipsalis once were assigned to Cassytha in an error arising from the resemblance in habitus. An unfortunate consequence has been that the homonym Cassytha Mill. (1768) is often mentioned as a synonym of the genus Rhipsalis, although this perception is incorrect, since the generic name Cassytha had already been applied to a completely different genus in a different plant family. The morphology and ecology of Cassytha are so atypical of the family Lauraceae, they have been the subject of molecular genetic research to confirm their taxonomic relationships. Though special aspects to their phylogeny certainly are under debate, their assignment to the Lauraceae generally is regarded as undoubtedly correct. Although Cassytha species are vigorous parasites, they are less aggressive, and correspondingly less serious agricultural pests, than Cuscuta species; Cuscuta species generally grow several times faster, produce more seed, and germinate more rapidly, though their seeds are less persistent in the soil. Cassytha has historically presented a problem for classification. Most early systems of classification based on morphological characters divided the Lauraceae into two subfamilies: Cassythoideae and Lauroideae; however, more recent molecular data disputes this division. Based on the trnK intron, a common phylogenetic marker for classifying angiosperms, Rohwer and Rudolph (2005) created a phylogeny of the Lauraceae. They nested Cassytha within the family, more closely related to Caryodaphnopsis, and placed both as sister to the tribe Cryptocaryeae, one of the three tribes of the Lauroideae. Ultimately, the exact phylogeny of Cassytha is still in dispute; however, its non basal placement within the Lauraceae is undoubtedly accurate.
Rhipsalis кактусының кейбір түрлері бұрын Cassytha тұқымдасына қателікпен жатқызылған, себебі олардың өсу формасы ұқсас болған. Өкінішке орай, салдарынан Cassytha Mill. (1768) атауы Rhipsalis тұқымдасының синонимі ретінде жиі айтылады, бірақ бұл дұрыс емес, өйткені Cassytha атауы басқа өсімдік отбасының мүлдем басқа тұқымдасына бұрыннан қолданылып келген. Cassytha морфологиясы мен экологиясы Лорацеялар отбасысына тән емес, сондықтан олардың таксономиялық жақындығын растау үшін молекулалық генетикалық зерттеулер жүргізілген. Филогенезиясының ерекше аспектілері талқыланып жатқанмен, олардың Лорацеялар отбасына жатқызылуы күмәнсіз дұрыс деп есептеледі. Cassytha түрлері күшті паразиттер болғамен, олар Cuscuta түрлеріне қарағанда аз агрессивті және ауыл шаруашылығына аз зиян келтіреді; Cuscuta түрлері әдетте бірнеше есе жылдам өседі, көбірек тұқым шығарады және тез өнеді, бірақ олардың тұқымдары топырақта аз сақталады. Cassytha тарихи тұрғыдан жіктеуде қиындық тудырған. Морфологиялық белгілерге негізделген классификацияның көптеген алғашқы жүйелері Лорацеяларды екі кіші отбасыға бөлген: Cassythoideae және Lauroideae; алайда, соңғы молекулалық деректер бұл бөлініске қарсы. Ангиоспермаларды жіктеу үшін қолданылатын trnK интроны сияқты филогенетикалық маркер негізінде Rohwer және Rudolph (2005) Лорацеялар филогенезиясын жасады. Олар Cassytha-ны отбасы ішінде, Caryodaphnopsis-ке жақын орналастырды және екеуін де Lauroideae кіші отбасының үш тайпасының бірі – Cryptocaryeae тайпасының бауырлас түрлері ретінде көрсетті. Ақырында, Cassytha филогенезиясы әлі де даулы мәселе болып табылады; алайда, оның Лорацеялар отбасының негізгі емес бөлігінде орналасқандығы сөзсіз дұрыс.
Species Authority Native RangeCassytha aurea J. Z. Weber Australia Cassytha candida (J. Z. Weber) J. Z. Weber Australia Cassytha capillaris Meisn. Australia, Malaysia, New Guinea, Thailand Cassytha ceratopoda * Meisn. Cassytha ciliolata Nees South Africa Cassytha coronata * Nees Cassytha filiformis L. The Americas, Australasia, Indomalaya, tropical Africa and Polynesia. Cassytha flava Nees Australia Cassytha flindersii (J. Z. Weber) J. Z. Weber Australia Cassytha glabella (Nees) J. Z. Weber Australia, Okinawa Cassytha larsenii Kosterm. Cassytha major * Gray Cassytha melantha R. Br. Australia Cassytha micrantha Meisn. Australia Cassytha nodiflora Meisn. Australia Cassytha paniculata R. Br. New Zealand Cassytha paradoxae Proctor Cassytha pedicellosa J. Z. Weber Cassytha peninsularis J. Z. Weber Cassytha pomiformis Nees Australia Cassytha pondoensis Engl. South Africa Cassytha pubescens R. Br. Australia, New Zealand, Okinawa Cassytha racemosa Nees south west Western Australia Cassytha rubiginosa * E. Mey. Cassytha rufa J. Z. Weber
Some species of the cactus genus Rhipsalis once were assigned to Cassytha in an error arising from the resemblance in habitus. An unfortunate consequence has been that the homonym Cassytha Mill. (1768) is often mentioned as a synonym of the genus Rhipsalis, although this perception is incorrect, since the generic name Cassytha had already been applied to a completely different genus in a different plant family. The morphology and ecology of Cassytha are so atypical of the family Lauraceae, they have been the subject of molecular genetic research to confirm their taxonomic relationships. Though special aspects to their phylogeny certainly are under debate, their assignment to the Lauraceae generally is regarded as undoubtedly correct. Although Cassytha species are vigorous parasites, they are less aggressive, and correspondingly less serious agricultural pests, than Cuscuta species; Cuscuta species generally grow several times faster, produce more seed, and germinate more rapidly, though their seeds are less persistent in the soil. Cassytha has historically presented a problem for classification. Most early systems of classification based on morphological characters divided the Lauraceae into two subfamilies: Cassythoideae and Lauroideae; however, more recent molecular data disputes this division. Based on the trnK intron, a common phylogenetic marker for classifying angiosperms, Rohwer and Rudolph (2005) created a phylogeny of the Lauraceae. They nested Cassytha within the family, more closely related to Caryodaphnopsis, and placed both as sister to the tribe Cryptocaryeae, one of the three tribes of the Lauroideae. Ultimately, the exact phylogeny of Cassytha is still in dispute; however, its non basal placement within the Lauraceae is undoubtedly accurate.
Қолданылуы
Кассита ең алдымен паразиттік өмір салтымен белгілі, ал түрлерінің ешқайсысы егістік немесе пайдалы өсімдік ретінде кеңінен танымал емес. Дегенмен, осы туыстағы түрлер әлемдік ауылдық қауымдастықтарда шағын қолданысқа ие. Мысалы, түрлі түрлерінің жемісін құстар да, адамдар да жейді, ал әсіресе C. melantha Австралияның жергілікті халықтарының тағамы ретінде белгілі. Жемісінің қабығы өте жабысқақ және серпімді, дәмі фейхоаға ұқсас. Кариб аймағында C. filiformis «махаббат жүзімдігі» деп аталатын өсімдіктердің бірі, себебі оның құмарлықты қоздыратын қасиеті бар деп есептеледі. Кейбір түрлерінің хош иісті эфир майларымен бірге, олар талшықтық дақыл ретінде коммерциялық қызығушылық тудырмаса да, кейбір Кассита түрлерінің дұрыс дайындалған жүзімдері ауылдық қауымдастықтар үшін арқанның көзі ретінде бағалы. Оларды сабан сияқты материалдарды байлауға немесе әсемдік үшін гирлянда жасауға пайдалануға болады.
Though they are not of commercial interest as fibre crops, suitably prepared vines from some Cassytha species are of value in rural communities as a source of cord. They may be used for binding bundles of materials such as thatch, or for stringing decorative festoons.