Қаховский: Декабрист көтерілісіндегі қазақорлық және өлтірулер тарихы

Кіріспе

Пётр Григорьевич Каховский (1799-1826) - ресейлік офицер және декабристер көтерілісіне белсенді қатысушы, генерал Михаил Милорадович пен полковник Людвиг Никлаус фон Штирлерді өлтіргенімен әйгілі.

Өмірбаян

Петр Каховский 1799 жылы Смоленск губерниясында кедей поляк асыл тегінен шыққан зейнеткер коллегиялық кеңесші Каковский Х. Косьцешаның, Грегорий Алексеевич Каховскийдің (1758 ж.т.) және оның әйелі, Смоленск тармағынан шыққан Оленин асыл тегінің Нимфодора Михайловна Каховскаясының (туған аты Оленина) отбасында дүниеге келді. Оның бес бауыры болды: Алексей, Василий, Иван, Платон, олардың бәрі 1820 жылға дейін қайтыс болды, сондай-ақ Николай (1790-1845). Ол ата-анасынан 250 крепостной шаруа алған, бірақ үлкен ағасы қайтыс болғаннан кейін тек 17 шаруа қалды; қалғандары жерсіз сатылып кеткен, қашып кеткен немесе қайтыс болған. Ол Мәскеу университетінің пансионында оқыды. Әскери қызметін 1816 жылдың наурыз айында Лейб-гвардиялық рейнджер полкінде юнкер ретінде бастады. 1816 жылдың желтоқсанында Ұлы князь Константин Павловичтің бұйрығымен "коллегиялық кеңесші Вангерсхайм ханымның үйіндегі дөрекі мінез-құлқы, кондитерлік дүкенге қарызын төлемегені және әскери қызметте жалқаулығы үшін" қарапайым сарбазға төмендетілді. Каховский Кавказ соғысына қатысу үшін 7-ші рейнджер полкіне жіберілді, онда ол жылдам мансапқа ие болды: 1817 жылдың қарашасында юнкер, 1819 жылдың қарашасында поручик болды, ал 1821 жылы ауруына байланысты әскери қызметтен кетті. 1823 жылы ол емделу үшін Дрезденге, содан кейін Парижге, Швейцарияға, Италия мен Австрияға сапарлады. Ресейге оралғаннан кейін Санкт-Петербургте қоныстанды (1824). Сол кезде ол Рим тарихына, әсіресе Бруттің Юлий Цезарды өлтіруіне қатты қызығушылық танытты және осындай тағдырды іздегенін айтты. Бұл шешімге С.М. Салтыкованың оның қолына тимей, үйленуден бас тартуы себеп болуы мүмкін. Каховский Декабристердің Солтүстік қоғамының белсенді мүшесі және Кондратий Федорович Рылеевтің көмекшісі болды. Ол гренадер полкіндегі декабристер бөлімін құрушы болды. 1825 жылдың 13 желтоқсанында Солтүстік қоғамның отырысында оған Ресей императоры Николай I және императорлық отбасын Қысқы сарайда өлтіруге айып тағылды. Алайда, келесі күні, көтерілістің нақты күні, Каховский ойланып, императорды өлтіруге дін рұқсат бермейді деп шешті. Оның орнына ол Декабристермен бірге Сенат алаңына барды. Ол Санкт-Петербург губернаторы және Наполеон соғыстарының халық қаһарманы, декабристер әскерін тыныштандыруға тырысқан генерал Михаил Андреевич Милорадовичті атып өлтірді. Каховский сонымен қатар Сенат алаңына өз әскерін көтеріліске қатыспауға көндіру үшін келген өмір сақшыларының гренадер полкінің командирі, полковник Людвиг Никлаус фон Штирлерді және тағы бір офицер Гастферді өлтірді. Каховский 15 желтоқсанда (көтерілістен кейінгі күні) өз пәтерінен тұтқындалды. Ол тергеу комиссиясы алдында бюрократияның билігін асыруы, ежелгі ақсүйектердің бостандығына деген құрметсіздік және шетелдіктерге көрсетілген ықпалдық басылған көтерілістің басты себебі болды деп мәлімдеді. Ол төрт бұрышты өлтіруге сотталған бес адамның бірі болды, бірақ кейін патша бұл қатыгез жазаны асып өлтірумен ауыстырды. Ол 1826 жылдың 25 шілдесінде Петр және Павел бекінісінің мұнарасында басқа төрт көшбасшы – Павел Пестель, Сергей Муравьев-Апостол, Михаил Бестужев-Рюмин және Кондратий Рылеевпен бірге (екінші рет қазаға ұшыраған кезде) асылды.

Pyotr Kakhovsky was born in 1799 in Smolensk Governorate to a retired collegiate assessor from an impoverished Polish noble family Kakowski h. Kościesza, Gregori Alekseyevich Kakhovsky (1758–n/a), and his wife from the Smolensk branch of the noble family Olenin, Nimfodora Mikhailovna Kakhovskaya (née Olenina). He had five brothers, Aleksey, Vasily, Ivan, Platon, who all died before 1820, and Nikolay (1790–1845). Though he inherited 250 serfs from his parents, his elder brother eventually found only seventeen after his death; the others either had been sold without land, or had run away, or had died. He studied at Moscow University Boarding School (Московский Университетский Пансион). He started his military career as a Junker at Leib Guard Ranger Regiment in March 1816. In December 1816 he was demoted to Private by the order of Grand Duke Konstantin Pavlovich for "rude behavior in the house of a collegiate assessor, Mrs Wangersheim, not paying his debt to a candy shop, and laziness in military service". Kakhovsky was sent to the 7th Ranger Regiment to fight in the Caucasian War, where he had made a fast career: in November 1817 he became a Junker, in November 1819 he became a poruchik, in 1821 retired his military service because of an illness. In 1823 he traveled for medical treatment to Dresden, then Paris and Switzerland, Italy and Austria. After returning to Russia he settled in Saint Petersburg (1824). At that time, he was very enthusiastic about the history of Rome, especially Brutus killing of Julius Caesar and pronounced that he sought a similar fate. The decision may have been prompted by the rejection of his hand by S. M. Saltykova. Kakhovsky became an active member of the Northern Society of the Decembrists and an assistant to Kondraty Fyodorovich Ryleyev. He was the founder of the Decembrist section in Grenadier regiment. At the North Society meeting December 13 O. S. 1825 he was charged with killing emperor Nicholas I of Russia and the Imperial family in the Winter Palace. However, the next day, the actual day of the revolt, Kakhovsky hesitated and decided that the religion did not allow him to kill the emperor. Instead he went to Senate Square with the rest of Decembrists. He shot and fatally wounded the governor of Saint Petersburg and a popular hero of the Napoleonic Wars, General Mikhail Andreyevich Miloradovich, who attempted to pacify the Decembrists troops and prevent the bloodletting. Kakhovsky also killed the commander of the Life guard grenadier regiment colonel Ludwig Niklaus von Stürler who went to the Senate Square to persuade his soldiers not to take part in the uprising, and wounded another officer Gastfer. Kakhovsky was arrested at his own apartment on December 15 O. S. (the day after the revolt). He argued before the Investigating Commission, that the high handedness of the bureaucracy, the lack of respect for ancient gentry freedom, and the favoritism shown to foreigners had been the primary cause of the suppressed uprising. He was one of the five, sentenced to death by quartering, but later the tsar replaced this cruel punishment by hanging. He was executed (at the second attempt) along with four other ringleaders—Pavel Pestel, Sergey Muravyov Apostol, Mikhail Bestuzhev Ryumin and Kondraty Ryleyev on a crownwork of the Peter and Paul Fortress on 25 July 1826, and presumably interred with the rest of the five in a secret grave on Goloday Island in Saint Petersburg.

Мұра

Оның шөбересі Ирина Константиновна Каховская (1887 – 1960) – солшыл социалистік-революционер және террорист болды: 1918 жылы ол Украинаның неміс губернаторы Герман фон Эйххорнның өлтірілуіне қатысты, сондай-ақ гетман Павло Скоропадский мен генерал Антон Деникиннің өміріне жасалған екі сәтсіз қастандыққа белсенді түрде қатысты. Ол өмірінің көп бөлігін патшалық және советтік түрмелерде немесе ішкі жер аударуда өткізді. Петр Каховский және тағы төрт атқыланған желтоқсаншыларға арналған ескерткіштер Декабристов аралында (бұрынғы Голодай аралы) олардың шамамен жерленген жеріне орнатылды. 1940 жылдың 3 тамызында совет билігі Ленинградтағы (қазіргі Санкт-Петербург) бұрынғы Голодаевский көшесін оның құрметіне Каховский көшесі деп атады.