Кіріспе

1517 жылы Лондон шәкірттерінің фламанд саудагерлеріне қарсы болған көтерілісі.

"Жаман мамыр" немесе "Зұлым мамыр" – 1517 жылы шетелдіктерге (кейде "бейтаныс" деп аталған) қарсы наразылық ретінде болған ксенофобиялық көтерілістің атауы. Көтерілісшілердің бір бөлігі кейін дарға асылды, бірақ король Генрих VIII әйелі Катерина Арагонның көпшілік алдындағы жалбарынуынан кейін қалғандарын кешірді.

Тюдор Лондонның демографиялық жағдайы

Король Генрих VIII билігінің басында лондондықтар континенттен келген шетелдіктердің ("жат жұрттықтар" деп аталатын) болуына ашуланып, наразылық білдірді, әсіресе иммигрант фламанд жұмысшылары және Ломбард көшесінің бай шетелдік саудагерлері мен банкирлеріне. Ол кезде Лондонның шамамен 50 000 халқының бар болғаны 2% шетелде туған еді.

"Др Белл" рөлі

1498-1547) жылдары, көтеріліске екі апта бұрын, Пасха сейсенбісі күні Джон Линкольннің ықпалымен "Доктор Белл" деген уағызшы Сент-Полс-Кросс алаңында шетелдіктерге қарсы тұспалдай сөз сөйледі. Белл иммигранттарды ағылшын жұмысшыларының жұмысын ұрлауда және "кедей, әкесіз балалардың нанын жеуде" деп айыптады. Белл барлық "ағылшындарды өздерін бағалап, қорғауға, ал шетелдіктерге зиян келтіріп, қайғы тудыруға" шақырды. Келесі екі аптада шетелдіктерге шабуылдар сирегіп, "келесі мамыр күні қала көтеріліс шығарып, барлық шетелдіктерді өлтіреді" деген қауесет тарады. Алайда Мор оларды тыныштандырған соң, Сент-Мартин тұрғындары терезелерінен тас, кірпіш, таяқшалар мен қайнап тұрған суды лақтыра бастады, соның бір бөлігі бір шенеунікке тиіп, ол "Оларды құртайық!" деп айғайлады. Бұл көтерілісшілердің арасында үрей тудырып, олар шетелдіктердің үйлерін тонады, сондай-ақ қаланың басқа жерлерін де тонады. Норфолк герцогы 1300 сарбаздан тұратын жеке әскерімен қалаға кіріп, көтерілісті басуға кірісті. Таңғы сағат 3-ке қарай көтеріліс тоқтатылып, 300 адам тұтқыннан босатылды. Дегенмен, 13 көтерілісші елге опасыздық жасады деген айыппен 4 мамырда, ал Джон Линкольн үш күннен кейін өлім жазасына кесілді. Холлдың бұл айтуы көтерілістен бес күн кейін Венеция дожына жазған хатында да расталады. Көтерілісшілер ашуға берілген кезде Лондон мұнарасының лейтенанты сэр Ричард Чолмели қалаға қарай мұнараның артиллериясының бір бөлігін атуға бұйрық берді, бұл қала басшыларының наразылығын тудырды.

Салдары

5 мамырға дейін Лондонда 5000-нан астам әскер жиналды. Тұтқындар Вестминстер залында Генрих патшамен кездескен кезде, ақсүйектер оларға кешірім сұрап, тізе бүгіп жалбарысты. Генрих әйелі, Арагондық Екатерина, олардың әйелдері мен балалары үшін бүлікшілердің өмірін сақтауды өтінген соң, кешірім жариялады. Осыны естіген тұтқындар "мойындарынан арқанды шешіп, билеп, ән салды". Тарихшы Броди Уадделл осы көтерілісті былай қорытындылады: "Фламанд аяқшегерлері мен француз патша сарайының өкілдерінің арасында көп ортақ нәрсе болмаса да, бай да, қара жұмысшы да болған иммигранттар "халықтың наразылығынан зардап шекті".