Кіріспе
Ұлыбританиядағы ірі кеме тасымалдау фирмасы
осы аттас британдық бу локомотиві
Ellerman Lines – Ұлыбританиядағы жүк және жолаушы тасымалдау компаниясы, ол 19 ғасырдың соңынан бастап 20 ғасырға дейін қызмет етті. Компания 19 ғасырдың соңында құрылған және кіші кеме тасымалдау желілерін сатып алу арқылы кеңейе берді, нәтижесінде әлемдегі ең ірі кеме тасымалдау фирмаларының біріне айналды. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардағы сауда флотының ауыр шығындары салдарынан қиындықтар туды, бірақ компания олардан әр жолы жеңіп шықты. 20 ғасырдың екінші жартысында кеме тасымалдау саласындағы бәсекелестік пен жаңару тенденциялары компанияға кері әсер етті. Компанияның кеме тасымалдау активтері кейіннен ірі компанияларға сатылды, ал 2004 жылы атауы жойылды, сонымен Ellerman кеме тасымалдау саласымен ұзақ жылғы байланысын тоқтатты. Дегенмен, 2021 жылдан бастап Ellerman атауы Ұлыбритания мен Қытай арасында жаңа контейнерлік тасымалдау қызметін ұсыну мақсатында Ellerman City Liners түрінде қайта жандандырылды.
Алдыңғылар және алғашқы жылдары
Компания 1892 жылы Джон Эллерман, Кристофер Фурнесс және Генри О'Хаган бизнесмендері Ливерпульде орналасқан Фредерик Лейланд және Co Ltd кеме компаниясының активтерін сатып алғаннан кейін құрылды. Компания бастапқыда Фредерик Лейландтың 22 кемеден тұратын флотын сатып алу үшін 800 000 фунт стерлингтік капиталмен жұмысқа кірісті. Эллерман бастапқыда басқарушы директор, ал Фурнесс төраға болды, бірақ 1893 жылы Эллерман төрағалық қызметін өз мойнына алды. 1900 жылы компания Батыс Үндістан және Тынық мұхиты кеме компаниясынан 20 кеме сатып алып, кеңейді. Содан кейін фирма Фредерик Лейланд (1900) деп қайта ұйымдастырылды және 2 800 000 фунт стерлингтік капиталмен жұмыс істеді. 1901 жылы компанияны J. P. Morgan's International Marine Mercantile Company сатып алды, бірақ Эллерман төраға және 20 кеменің иесі болып қалды. Кейін ол Папаянни кеме компаниясын және оның сегіз кемесін сатып алды. Ол бұл активтерді Лондон, Ливерпуль және Океандық кеме компаниясын құру үшін пайдаланды, ол Лондонның Мургейт аймағында орналасқан. Лондон, Ливерпуль және Океандық кеме компаниясы одан кейін 1903 жылы Джордж Смит пен Ұлдарының Глазгодағы Сити Лайн компаниясының 50 пайызын және Холл Лайн Лтд компаниясының 50 пайызын сатып алды. Оның капиталы одан әрі арттырылып, атауы Ellerman Lines болып өзгертілді. Компанияның бас кеңсесі Ливерпуль мен Глазгода, ал Лондонда еншілес кеңсесі болды. Бұдан әрі компаниялар сатып алынды. 1904–1905 жылдары компания Глен Лайн деп белгілі болған Ливерпульдің Макгрегор, Гоу және Ко компаниясын сатып алды. 1908 жылы компания қаржылық қиындыққа тап болған Bucknall Steamship Lines компаниясын сатып алды, ол Ұлыбритания, Оңтүстік Африка, Таяу Шығыс және Солтүстік Америка арасындағы көптеген бағыттарда жұмыс істеді және 1914 жылы Ellerman & Bucknall Steamship Co. болып қайта аталды. Ellerman компаниялар тобы Жерорта теңізі мен Таяу Шығыста үстемдік құрды. 1914 жылға қарай Ellerman тобы төрт еншілес компанияны бақылады: Ellerman City Line; Ellerman and Bucknall Steamship Company; Ellerman and Papayanni Lines; және Hall Line (қалалық және залдық желілер көбінесе бірегей деп есептелген).
Соғыс уақытындағы қызмет және Уилсон желісін сатып алу
Еллерманның ірі кеме компаниясы ретінде беделі болғандықтан, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда оның флотының көп бөлігі британ үкіметі тарапынан әскер тасымалдауға, оқ-дәрі жеткізуге немесе Корольдік теңіз күштерін күшейту үшін қарулы сауда кемелеріне айналдыру үшін тартылып алынды. Ellerman қалған кемелерімен минималды деңгейде қызмет көрсетуді жалғастырды, ал 1916 жылы Ellerman жеке өзі Hull қаласындағы Wilson Line компаниясын сатып алып, компания құрамына 67 жақын қашықтықтағы теңіз кемесін қосты. Уилсон операциясы Ellerman's Wilson Line деп аталды және қара түтікпен және қара жолақтың үстіндегі қызыл түстің ерекше белгісі бар жекеленген бренд ретінде сауда жасады. Бұл Ellerman Lines компаниясының сұр корпусты кемелерінде қолданылған қара түтік пен ақ сызықтан мүлдем өзгеше болды. "Сэр Джон Эллерман бақылауындағы компаниялар ауыр шығынға ұшырады. Барлығы 600 000-ден 750 000 тоннаға дейін жүк тасымалдайтын 103 теңіз кемесі жойылды. Олардың ішінде 1917 жылдың тамызында Кейптаунда минаға отырған "Сити оф Афина" лайнері де болды. "Сити оф Винчестер" (1914) соғыста жойылған алғашқы сауда кемесі болды, ол Үндістаннан құнды өнімдермен қайта оралғанда неміс крейсерімен ұсталды. Ellerman флотына тиесілі тағы бір лайнер Еуропадан шалқап минаға отырды. "Сити оф Эксетер" атты әдемі жолаушылар кемесі Үнді мұхитында Бомбейден шамамен 400 метр қашықтықта минаға соқты. Бірінші бор бірден сумен толды, ал капитан жолаушылар мен экипажға кемені тастауға бұйрық берді. Содан кейін капитан мен бас инженер кемеге оралып, қауіп-қатерге қарамастан, кемені мұқият тексерді. Олар егер сақтық шараларын сақса, зардап шеккен кеме өз күшімен Бомбейге жете алатынын шешті. Жолаушылар қайтадан кемеге мінді, ал кеме қауіпсіз түрде портына жетті". Ellerman Lines соғыс аяқталғаннан кейін соғысқа дейінгі қызмет деңгейін қалпына келтіруге тырысты. Бұл бірнеше неміс лайнерлерін алу және жаңа кемелерге тапсырыс беруді қамтыды. Көп ұзамай жолаушылар мен жүк тасымалының бұрынғы желілері қайта жаңғыртылды. Джон Эллерман 1933 жылы 37 миллион фунт стерлинг сомасындағы мүлікпен барон атанды. 1939 жылы және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда флот сәтті түрде қайта құрылып, кеңейтілді, нәтижесінде Ellerman тобының жалпы сыйымдылығы 920 000 тонна болатын 105 кемесі болды. Бұл Ellerman компаниясын әлемдегі ең ірі флоттардың біріне айналдырды. Оның кемелері төрт классқа бөлінді: аралас жүк және жолаушылар кемелері; шектеулі жолаушылар орны бар жүк кемелері; таза жүк кемелері; және Жерорта теңізінде қызмет ететін жақын қашықтықтағы кемелер. Осы кемелердің көпшілігі кейіннен Ұлыбритания үкіметімен тартылып алынды, ал қалғандары Ұлыбританияға жабдықтауды тасымалдау үшін жүк кемелері ретінде сақталды. Соғыстағы шығын ауыр болды, әсіресе Германияның су асты кемелеріне қарсы күресте. 41 кеме су асты кемелерімен батырылды, оның ішінде 7 кеме әуе шабуылынан, 3 кеме минадан және 1 кеме су үстіндегі шабуылдаушыдан зардап шекті. Жалпы алғанда, Ellerman тобы 105 кемесінің 60-ын жоғалтты.
Соғыстан кейінгі қалпына келтіру
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жоғалтулардан кейінгі кезеңдегідей, жаңа құрылыс бағдарламасы іске қосылды. Жаңа саясат жылдам жүк тасымалдайтын бу кемелерін салуды білдірді, олар оннан аспайтын жолаушыларды жоғары деңгейдегі жайлылықпен тасымалдады. Ыңғайлы жағдайлар экипажға да ұсынылды. Басты назар халықаралық сауда жолдарын қайта жаңғыртуға жасалды, осы мақсатта олар соғыс кезінде басқарған 12 жүк кемесін мемлекеттен толығымен сатып алды. 1952 жылға қарай осы жаңа үлгідегі 25, оннан аспайтын жолаушысы бар кемелер пайдалануға берілді, соғыстан бері барлығы 45 жаңа кеме, ал тағы 14 кеме Португалиямен сауда жасау және Жерорта теңізіндегі қызметтерге жұмсалды. 1953 жылға қарай Эллерман флоты дерлік толығымен қайта құрылды, оның құрамында 900 000 тонна жүк тасымалдайтын 94 кеме болды. 1967 жылы контейнерлік тасымалдау әлемдік кемелер қызметін ұйымдастыра бастағанда, Ellerman Lines (Уилсон операцияларын есептемегенде) 59 мұхит кемесіне иелік етті.
Соңғы төмендеу
Алайда, сауда-саттық Үндістан сияқты жаңадан тәуелсіздік алған елдердің өз кеме жүйгізу компанияларын құруымен күрделене бастады. Кеме жүйгізудің өзі де контейнерленудің пайда болуымен өзгеріп жатты. 1966 жылы Ellerman Lines Associated Container Transportation (ACT) Group консорциумына қосылып, Жерорта теңізіндегі қызметтерін сәтті контейнерлендіре бастады. 1970 жылдардың басына қарай Ellerman тобы өз коммерциялық қызығушылықтарын қонақүйлер, сыра қайнату және баспа ісі сияқты басқа салаларға кеңейтті. 1973 жылы ол барлық кеме жүйгізу компанияларын бір бөлімге біріктірді. Он жыл өткен соң, оның кірістілігі күрт төмендеп, ауыр зиянға ұшырады. Содан кейін бүкіл бизнес Баркли ағайындарына сатылды. 1985 жылы кеме жүйгізу бизнесі басшылығына өткен соң, Трафалгар Хаус конгломератына сатылды, ол 1987 жылы Cunard Line компаниясымен біріктіріп Cunard Ellerman құрды. 1991 жылы оны 2003 жылы Hamburg Süd компаниясына сатылған Эндрю Вейр Shipping Group компаниясына тапсырды. 2004 жылы атауы жойылды және Ellerman Lines тоқтатылды.
Эллерман есімінің қайта жаңғыруы
Ellerman City Liners, UniOcean Lines еншілес компаниясы 2021 жылы қайта іске қосылды, соның арқасында Ellerman атауы 2004 жылдан бері алғаш рет коммерциялық қолданысқа енгізілді. Компания қазір Еуропа мен АҚШ арасында контейнер тасымалдау қызметтерін жүзеге асырады.
Ellerman Line кемелері
Алжирлік 1874–1901, 1903 жылға дейін бұрынғы «Лесбиан». 1903 жылы жойылған. 1889–1901–1914 жылдары бұрынғы Британ империясы. Түркия Смирнада басып алып, 1915 жылы батырған. 1925 жылы дизельдік қозғалтқышты буға ауыстырған. 1940 жылы U 101 торпедалап батырған. 1940 жылы. 1914–1920–1940 жылдары бұрынғы «MS Fritz». 1925 жылы дизельдік қозғалтқышты буға ауыстырған. 1940 жылы U 101 торпедалап батырған. 1901–1901–1915 жылдары. 1916–1922 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғыста «HMS Baralong» ретінде қолданылған. «HMS Wyandra» деп қайта аталған. 1916 жылы қайтарылып, «Маника» деп аталған. Сатылып, «Kyokuto Maru» кейін «Shinsei Maru No.1» деп аталған. 1933 жылы жойылған. 1904–1904–1918 жылдары Ливия жағасында торпедаланып батырылған. 1890–1909–1917 жылдары бұрынғы «Umbilo». Ирландия жағасында торпедаланып батырылған. 1919–1919–1943 жылдары Скерри жанында жартасқа соғылып, 1943 жылы батырған. 1955–1955–1966 жылдары, 1967–1971 жылдары 1963 жылы «City of Peterborough» деп аталған, 1964 жылы «Castilian» тіліне қайтарылған. 1966–1967 жылдары Cunard Line компаниясына жалға берілген, уақытша «Arabia» деп аталған, 1971 жылы сатылып «Maldive Freedom» деп аталған. (1) 1899–1901–1917 жылдары Кейптаунда минаға ілігіп батырылған «City of Athens» (2) 1923–1923–1942 жылдары Кейптаунда U 179 торпедалап батырған. 1958–1958–1978 жылдары сатылып «Gulf Falcon» деп аталған, 1983 жылы жойылған. 258 адам қаза тапқан, оның ішінде 35 әйел және 81 бала. Бұл «Ellerman Lines» тарихындағы ең ірі теңіз апаты болған. 1917–1917–1940 жылдары 1940 жылдың 16 тамызында минаға соғылып батырған. Барлығы 80 адам аман қалған. 1918–1918–1918 жылдары 1918 жылдың 13 тамызында Суссекс округының Ньюхейвен қаласынан шыққанда торпедаланып батырылған. Барлық 5 экипаж мүшесі құтқарылған. 1949–1949–1967 жылдары 1967 жылы сатылып «Lefkadios» деп аталған. Теңізде өртеніп, 1970 жылы батырған. 1915–1915–1942 жылдары U 68 торпедалап батырған. 1940 жылы іске қосылған. 1870–1870–1881 жылдары «Clan Line» компаниясына сатылып «Clan MacLean» деп аталған. 1882–1882–1917 жылдары торпедаланып Алжир жағасында батырылған. 1920–1920–1934 жылдары Қытай теңізінде жағаға тірелген «City of Chester». 1943–1944–1971 жылдары Глазго қаласындағы «Clydeholm Yard» кеме жасаушылығында салынған. 1971 жылдың қараша айында Гонконгтағы «Whampoa» кеме жою орталығында жойылған. 1956–1977 жылдары 1977 жылдың тамызында «Ben Line Steamers Ltd.» компаниясына сатылған. 1979 жылдың 9 наурызында Каосиунгта жойылған. 1898–1898–1912 жылдары 1912 жылы «Compagnie de Navigation Sud Atlantique» компаниясына сатылып «Sequana» деп аталған. 1917 жылдың 8 маусымында Бискай шығанағында неміс U-кемесі торпедалаған. 196 адам (көптеген сенегалдықтар), үш жолаушы және алты экипаж мүшесі қаза тапқан. 1954–1954–1974 жылдары 1974 жылы жойылған. 1914–1914–1950 жылдары Әскери-теңіз күштеріне әскер тасымалдау кемесі ретінде реквизицияланған. 1950 жылы жойылған «City of Exeter». 1974–1976–1980 жылдары бұрынғы «P&O Strathdare». Сатылып «Phoevos» деп аталған. «City of Harvard» 1907–1921–1934 жылдары бұрынғы «North German Lloyd Giessen». 1919 жылы Кеме қатынасын бақылаушысы иеленген, 1921 жылы «Lamport and Holt» компаниясынан сатып алынған. 1934 жылы жойылған. 1947–1947–1967 жылдары жойылған. 1920–1920–1942 жылдары бұрынғы «Melford Hall», 1926 жылы қайта аталған. U 504 торпедалап батырған. 1946–1946–1968 жылдары «Ben Line» компаниясына сатылып «Benalligin» деп аталған. 1972 жылы жойылған. 1878–1901–1915 жылдары Смирнада Түркияға басып алынып, 1915 жылы батырылған. 1948–1948–1967 жылдары сатылып «Kavo Grossos» деп аталған. 1973 жылы жойылған. 1970–1970–1981 жылдары сатылып «Marianthe» деп аталған. 1986 жылы жойылған. 1947–1947–1969 жылдары тіркеу нөмірі 181612. 1969 жылы жойылған. «City of Manila» 1916–1916–1942 жылдары U 406 торпедалап батырған. «City of Melbourne» 1919–1919–1942 жылдары U 156 торпедалап батырған. 1922–1922–1941 жылдары U 75 торпедалап батырған. 1908–1908–1926 жылдары Зенису рифінде апатқа ұшыраған. 1870–1870–1881 жылдары «Clan Line» компаниясына сатылып «Clan MacDuff» деп аталған. 1881–1881–1914 жылдары, 1919–1924 жылдары Әскери-теңіз күштерімен иеленілген, соғыс кемесінің макетіне айналдырылған. 1924 жылы жойылған. 1926–1926–1942 жылдары U 552 торпедалап батырған. 1922–1922–1940 жылдары, 1947–1956 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыста Әскери-теңіз күштеріне реквизицияланған. 1956 жылы жойылған. 1912–1912–1935 жылдары 1935 жылы жойылған. 1946–1946–1968 жылдары 1968 жылы сатылып «Benarkle» деп аталған. 1974 жылы жойылған. 1952–1952–1971 жылдары 1971 жылы сатылып «Mediterranean Island» деп аталған, 1975 жылы «Mediterranean Sun» деп аталған. 1980 жылы жойылған. 1937–1937–1943 жылдары U 172 торпедалап батырған. Барлығы 149 адам қаза тапқан. 1963–1963–1983 жылдары 1983 жылы жойылған. 1917–1917–1941 жылдары U 103 торпедалап батырған. 1943–1947–1959 жылдары бұрынғы «Liberty ship», сатылып «Marucla» деп аталған. 1921–1921–1940 жылдары U 138 торпедалап батырған. 1930–1930–1958 жылдары «William Cory and Son» кемесі «Corchester» кемесіне соқтығысып батырған. Сатылып «Nicholaos Tsavliris» деп аталған. 1908–1919–1934 жылдары бұрынғы «Roda» («Kosmos Line»), 1919 жылы соғыс өтемақысы ретінде сатып алынған. 1934 жылы жойылған. 1943–1943 жылдары U 375 торпедалап батырған. «City of Wellington» 1925–1925–1942 жылдары U 506 торпедалап батырған. «City of Westminster» 1916–1921–1923 жылдары бұрынғы «Rudelsburg». 1923 жылдың 8 қазанында Руннел тасына соғылып батырған. (1) 1914–1914–1914 жылдары алғашқы саяхатында неміс крейсерімен тұтқындалып, батырылған. (2) 1917–1917–1941 жылдары U 103 торпедалап батырған. 1953–1953–1971 жылдары 1971 жылы сатылып «Mediterranean Sky» деп аталған. 2002 жылы жағаға тірелген. 1941–1941–1942 жылдары MoWT басқаратын «CAM ship». 1917–1917–1944 жылдары MoWT-ға сатылып «Empire Flaminian» деп аталған. 1947 жылы Корольдік инженерлеріне берілген. 1950 жылы жойылған. 1956–1956–1975 жылдары 1974 жылы «City of Izmir» деп аталған. Сатылып «Climax Pearl», содан кейін «Maldive Pearl» деп аталған. 1984 жылы жойылған. 1915–1915–1917 жылдары басып алынып батырылған. 1923–1923–1940 жылдары Бейрутта Виши француз күштерімен басып алынып, 1941 жылы батырылған. 1888–1902–1908 жылдары бұрынғы «Gulf of Corcovado» және «Paolo V». 1908 жылы өртеніп, жағаға тірелген. 1938–1938–1940 жылдары U 52 торпедалап батырған. 1919–1919–1942 жылдары U 552 торпедалап батырған. 1938–1938–1941 жылдары U 75 торпедалап батырған.
Мұра
Бірнеше порт қалаларында Джон Эллерман атымен аталатын көшелер бар, мысалы, Амстердам және Антверпен.