Кіріспе
Л. Франк Баумның «Оз» сериясындағы ойдан туған кейіпкер Пастория патшасы – американдық автор Л. Франк Баумның «Оз» кітаптарында еске алынатын ойдан туған кейіпкер. Ол ашылмаған Оз елінің заңды билеушісі және патшасы болған, бірақ Оз әйгері күтпеген жерден елге келіп, таққа отырып, өзін Оздың жаңа үстем билеушісі деп жариялағанда, оның лауазымынан сырлы түрде шеттетілді. Содан кейін Пасторияның жалғыз баласы және мұрагері, Озма ханшайым, кенеттен жоғалып кетті, оның қайда екеніне қатысты ешқандай із қалдырмады. Ақырында, екінші «Оз» кітабы «Оздың керемет елі» (1904) (онда Пасторияның өткені туралы алғаш рет толыққанды айтылады) Глинда Жақсы Озманы табады, оны зұлым әйгер Момби ұл балаға айналдырып, оны тануға ешкімге мүмкіндік бермейді, осылайша Момбиге таққа отыруға жол ашады. Глинда Момбиді осы қарғысты кері қайтаруға мәжбүр етеді, ал Озма Оздың ресми бала ханымы ретінде қайта орналастырылады.
King Pastoria is a fictional character mentioned in the Oz books by American author L. Frank Baum. He was the rightful ruler and King of the undiscovered Land of Oz, but was mysteriously removed from his position when the Wizard of Oz unexpectedly came to the country and took the throne, proclaiming himself as the new dominant ruler of Oz. Shortly after, Pastoria's only child and heir, Princess Ozma, suddenly vanished, leaving not a single clue of her whereabouts. Eventually in the second Oz book The Marvelous Land of Oz (1904) (where Pastoria's past is first mentioned in detail), Glinda the Good finally finds Ozma, who was transformed by the evil witch Mombi into a boy, preventing anyone from recognizing her and thus allowing Mombi to ascend to the throne. Glinda forces Mombi to undo this curse and Ozma was established back in her place as the official child Queen of Oz.
Бастапқы көрінісі
Баум шындығында 1902 жылғы "Оз сиқыршысы" сахналық мюзиклі үшін өзінің кітабынан еркін бейімделген Пастория кейіпкерін жасады. Сол пьесаның басында Пастория II патша Оз елінен қуылған және Америкада Трикси Трифл есімді қызметкер қызбен бірге көше трамвайының жүргізушісі болып жұмыс істейді. Екінші актіде Пастория өзінің Изумруд қаласының тағына қайта оралып, Сиқыршымен одақтасқандардың барлығына (соның ішінде төрт классикалық басты кейіпкерге) мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен өлім жазасын кеседі. Әрине, төрт кейіпкер мен Сиқыршының әрқайсысы қашып құтылады. Баумның кітаптарына оның аты ғана көшкен.
Л. Франк Баумның классикалық кітаптары
Ол "өлген және кеткен" деп аталғанымен, мұны баяндайтын дерек жоқ. Баумның "Оздың ғажайып елі" романы, "Оздың ғажайып сиқыршысы" романының жалғасы, ханшайым Озманы "Оздың бұрынғы билеушісінің жалғыз баласы, оның орнына билік етуге құқылы" деп сипаттайды. Л. Фрэнк Баумның төртінші Оз кітабы, "Дороти және Оздағы сиқыршы", Пасторияның әкесінің (Озманың әкесі) зұлым сиқыршылар елді жаулап алып, бөліскенге дейін Озды басқарғанын айтады, бірақ Пасторияның өзі билік еткені нақты емес. Озма бұл кітапта Оздың барлық билеушілерінің еркек болса "Оз", әйел болса "Озма" деп аталғанын түсіндіреді; оның әкесінің жеке есімі болғандықтан, Момби тұтқындағанға дейін патша ретінде билік етуге мүмкіндігі болды ма деген күмәнді туындайды. Дегенмен, Пастория да, оның әкесі де солтүстіктің бұрынғы зұлым сиқыршысы Момбидің құлына айналды.
Кейінгі кітаптары
"Оздағы сиқырлы мимиктер" (1946) кітабында Джек Сноу Пасторияның Озманы нәресте жұлдыз ретінде өсіндіргенін жазды. Бұл оның анасы туралы сериалда ешқандай айтылмауының себебін түсіндіреді. "Оздың жоғалған патшасы" (1925) романында Рут Пламли Томпсон сюжетін Пасторияны іздеу шарасына құрды. Момби оны шаршаған тігінші Тора кейпінде сиқырлаған, ол өзінің нағыз кім екенін есіне алмаған, ал құлақтары жиі бетінен ұшып, көбелек сияқты бірігіп кететін. Бұл кітапта Пасторияның Квадлинг елінде Морроу деген қаладағы аң аулау үйі болғаны айтылады. Оқиғаның соңында ол Изумруд қаласына оралады, ал Момби оны сиқырын жоюға мәжбүр болады. Пастория Озманың билік етуін қалайды және өзінің атымен "Оздың шаршаған тігіншісі" деген тігінші дүкенін ашады. Патшалықтан бас тартар алдында Пасторияның соңғы ісі – Момбиді сумен жазалау болды. Кейін Рут Пламли Томпсонның Оз кітаптарында бұл кейіпкерге көп орын берілмеді, тек "Оздың гном патшасында" (Ник Чоппермен оның қалайы банкалары туралы сөйлеседі) және "Оздың сары рыцарында" (тек жоғалған патша деп аталады, жасыл мұрты бар солдатпен шашка ойнайды) қысқаша айтылады. Лин Картер рұқсатсыз жалғастырып, кейіпкерге бағытталған "Оздың шаршаған тігіншісі" кітабын жазды. Ол 2001 жылы, автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Әдетте, "Оздың жоғалған патшасы" авторлық құқықпен қорғалғандықтан, Пасторияны тігінші ретінде көрсететін әңгімелерді жариялау мүмкін емес, бірақ Картердің қазіргі заманғы Оз жазушыларының көптегеніне жетпеген ықпалы мен қаржысы болды. Сондай-ақ, 2001 жыл жоғалған патшаның қоғамдық доменге өтуі күтілген күн болғанын атап өту керек; 1998 жылғы Авторлық құқық мерзімін ұзарту туралы заң оны 2021 жылға дейін ықпалдастырды.
Соңғы еңбектері
Грегори Магуайрдың "Зұлым: Батыстың зұлым сиқыршысының өмірі мен дәуірі" және "Сыртқыштың ұлы" романдарында "Пасториус" – кездейсоқ уланудан қайтыс болған Озма Билиустің жесірі және Эльфабамен шамамен бірдей жастағы Озма Типпетариустың әкесі. Анасы қайтыс болған кезде Озма Типпетариус таққа отыруға тым жас болғандықтан, Пасториус монархияны Сиқыршы құлатқанға дейін Озма Регенті ретінде билік жүргізді. Пасториус түрмеде жатқан кезінде қайтыс болды. Пастория кейіпкері 2017 жылы NBC телеарнасының "Изумрудный город" сериалында Сорел Кембе ойнады. Бұл нұсқада Пастория – тегі. Оның аты – Сэмюэл, әйелі – Кэтрин. Флэшбэктерде Пастория патшасының Жәндікпен мәңгі күрескенін көрсетті, тіпті ол көптеген сиқыршыларды өлтірген алып толқын түрінде болған кезде де. Кейіннен ол мен Кэтрин Эймонның Оз сиқыршысы билікке келген кезде өлтірілді.