Кіріспе

Ричард Ханн - Генри VIII (1509-1547) билігінің алғашқы жылдары Лондондағы ағылшын саудагер-тігіншісі. Баласының жаназасы бойынша дін қызметкерімен дауласып, Хунн шіркеудің билігіне қарсы ағылшынның жалпы құқық соттары арқылы шабуыл жасауға тырысты. Жауап ретінде, шіркеу шенеуніктері оны діни сотта өлім жазасын көздейтін дінге қарсылық айыбымен тұтқындады. 1514 жылдың желтоқсан айында сот күтіп отырғанда Хунн түрмеде өлген күйде табылды, және шіркеу шенеуніктерінің оны өлтіргені күдік тудырды. Оның өлімі дін қызметкерлеріне қарсы кеңінен наразылық туғызды, содан кейін саяси және діни қырқыстардың бірнеше айы өтті.

Өмір

1511 жылдың наурыз айында Ханн бес апталық ұлы Стивеннің жерленгеннен кейін, Уайтчапелдегі Сент-Мэри Матфелон шіркеуінің пасторы Томас Драйффельдке баланың крещение киімін төлеуден бас тартты. Шіркеу бұл мәселені 1511 жылдың қарашасында Ханн мен оның досы Санкт-Майкл Корнхилл шіркеуінің пасторымен жер учаскесіне қатысты дауға дейін қарастырмады. Содан кейін Сент-Мэри Матфелон шіркеуінің пасторы Ханнға мәйіт ақысы бойынша сот процесін бастады, және ол 1512 жылдың сәуір айында Кентербери архиепископының канцлері Кутберт Тунсталл төрағалық еткен шіркеу сотына қатысты. Сот пастордың пайдасына шешім шығарды. 1512 жылдың 27 желтоқсанында Ханн сол шіркеуде кешкі құлшылыққа келді, бірақ дін қызметкері Ханн кеткенше қызмет өткізуден бас тартты. Джон Фокстың "Істер мен естеліктер" кітабында баяндалғандай, дін қызметкері: "Ханн, сен қарғысқа ұшырадың және қарғыспен тіршілік етесің!" деп айқайлады, бұл Ханн шіркеу сотынан айырылғанын білдіреді. Ханн 1513 жылдың қаңтар айында дін қызметкеріне оның жаласынан туындаған зиянды өтеу үшін сотқа шағымданды, оның беделі мен бизнесіне нұқсан келгенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, өзі айыпталып сотталған шіркеу сотына қарсы шағымданып, оның билігі Папаның легатынан шыққан және сондықтан Англия королінің поддандыларына қатысы жоқ шетелдік сот екенін дәлелдеді. Лондон дін қызметкерлері Ханнға тағы да айып тағып, оны ересілікпен айыптады. Содан кейін Ханн 1514 жылдың қазан айында оның үйіне шабуыл жасалып, Уиклифтің ілімдеріне жақындығын көрсететін кіріспесі бар ағылшын тіліндегі Библия табылғаннан кейін, Сент-Пол соборының лоллардтар мұнарасына қамалды. Ханн 1514 жылдың 4 желтоқсанында өзінің камерасында асылып өлген күйде табылды, жағдай күмәнді болды. Лондон қаласының халқы дін қызметкерлеріне қарсы күшті ашуға толы болды. Шіркеу Ханнның қайтысына қарамастан, оның ересілік ісін жалғастырды және ол айыпты деп танылды. Оның денесі 20 желтоқсанда өртеліп өлтірілді. Ханнның айыптаушылары оның өзін-өзі өлтіргенін мәлімдеді, бірақ олар 1515 жылдың ақпан айында Лондон епископының канцлері Уильям Хорси мен тағы екі шіркеу қызметкерін Ханнның өліміне кінәлі деп тануға сот қазыларын көндіре алмады. Саяси және діни дағдарыс күшейе берді. Лондон епископы Фитц-Джеймс корольдің канцлері, архиепископ Вулсиге хат жазып, Хорсиге қарсы сот процесін тоқтатуға корольды көндіруін сұрады. Ол Хорсиге әділ сот болмайтынын, себебі халықтың шіркеуге қарсы сезімі күшті екенін айтты: "Егер менің канцлерімді Лондондағы он екі адам соттайтын болса, олар ересілікке бейімділікке қатысты осыншалықты жаулы настроен, тіпті ол Әбілдей таза болса да, менің клеркімді айыптайды". Король ақырында жағдайды басу үшін араласты. Хорси Лондондағы ашу-ыза басылғанға дейін түрмеде қалды. Содан кейін ол азаматтық сотқа әкелінді, бірақ король Генрих өзінің бас прокурорына дәлелдер жеткіліксіз болғандықтан істі тоқтатуды бұйырды. Хорси босатылды, бірақ оның босатылуы халықтың ашуын одан әрі қоздырды, және Парламент осы мәселеге көбірек араласты. Жағдайды басу үшін Вулси Парламент алдына барып, дін қызметкерлерінің атынан тізе бүгіп кешірім сұрады. Алайда Вулсидің нақты мақсаты Парламентті істі Римде қарауға келісуге көндіру болды. Содан кейін король Вулсидің ұсынысын қабылдамай, оның шешімін бұрын патшалық билеушісі қабылдағанын және оның шешімін Құдайдан басқа ешкім өзгерте алмайтынын мәлімдеді. Вулси кейін Хорсиге айыппұл салып, оны астанадан 160 миль қашықтықтағы жерге қуды. Хорси өмірінің қалған бөлігін кедейлікте өткізді.

Салдары

1515 жылы осы оқиғаның нәтижесінде Парламент Ханнның балаларына әкесі қайтыс болғаннан кейін дінге қарсы шығушылықпен кінәлі деп табылған кезде тәркіленген мүлікті қайтару туралы заң жобасын бекіту мәселесін талқылады. Лордтар палатасы Генри VIII-ге жаназалық төлемдер туралы заңды реформалауды ұсынды және дін қызметкерлеріне берілетін жеңілдіктерге қарсы заңдарды кеңейтуге әрекет жасады. Ұсынылған заңдардың ешқайсысы қабылданбады. Фокс Хуннның ісін Англия реформациясының алдындағы ағылшын шіркеу соттарының әділетсіздігі мен есеп беруге міндетті еместігінің дәлелі ретінде баяндады. Ол сондай-ақ Хуннді шейіт ретінде және Мартин Лютердің наразылығынан кейін Англияға енген протестантизмнің алға басушыларының бірі ретінде көрсетті. 1537 жылы жарияланған "Рихард Хунның өлімі туралы сауал және сот шешімі (ол Лоларс мұнарасында дарға асылды)" атты анонимді еңбек авторы Хуннның ісі мен Генрих реформасының шіркеу соттарын мемлекеттік бақылауға алу әрекеті арасындағы параллельдіктерді көргенін көрсетеді.

Кітап тізімі

Бернард, Г. В. Соңғы ортағасырлық ағылшын шіркеуі: Риммен үзілістен бұрынғы өркендеуі мен осалдығы. Нью-Хейвен және Лондон: Йель университетінің баспасы, 2012 (1-бөлім: "Хунн ісі", 1–16 беттер). Дейл, Ричард. "Құдайға қарсы шыққан деп айыпталғанның өлімі (Ричард Ханн: 1514 ж. қайтыс болды) түсіндірілді" Реформация және Ренессанс шолуы: 15:2: 2013. Дэвис, Э. Джеффрис. "Ричард Ханн ісі бойынша құқық билігі (1514–15)." Англия тарихы журналы 30, № 119 (шілде 1915 ж.): 477–488. Огл, Артур. Лолардтар мұнарасының трагедиясы: Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы, 1949. Смарт, С. Дж. "Джон Фокс және «Ричард Хун, шейіт» тарихы." Діни тарих журналы 37 (1986): 1–14. Вундерли, Р. «Реформацияға дейінгі Лондон шақырушылары және Ричард Ханнның өлтірілуі». Діни тарих журналы 33 (1982): 209–24. Мариус Ричард «Томас Мор» 8-тарау: Ричард Ханн ісі.