Кіріспе

Акробатикалық қимыл

Қолмен домалақ (сондай-ақ флик-флак немесе флип-флоп) – бұл акробатикалық қимыл, онда адам тік тұрған күйден бастап басын алға қарай иелеп, дененің толық айналымын жасайды, содан кейін қолдарымен (яғни "секіріп") еденнен итеріліп, тік күйге оралады. Қолмен домалақтағы дененің айналу бағыты алға немесе артқа қарай болуы мүмкін, және екеуі де қозғалыссыз тұрған күйде немесе қозғалыс кезінде орындалуы мүмкін. Қолмен домалақ акробатикалық би, жанкүйерлердің биі және гимнастика сияқты түрлі дене шынықтыру шараларында орындалады. Жарыс кезінде қолмен домалақтар бірнеше критерий бойынша бағаланады.

Түрлері

Қолды бұрауыштағы дене айналу бағыты алға немесе артқа қарай болуы мүмкін, нәтижесінде алдыңғы немесе артқы қолды бұрауыш орындалады. Артқы қолды бұрауышта орындаушы қолдары қайда түсетінін қозғалыс басталғаннан кейін ғана көреді. Тұрған күйден басталатын қолды бұрауыш – дене қозғалмай тұрып басталатын бұрауыш. Мысалы, орындаушы тұрған күйден бастайтын артқы қолды бұрауыш – тұрған артқы қолды бұрауыш деп аталады. Дене қозғалысы қолды бұрауышты аяқтағаннан кейін тоқтатылуы мүмкін, немесе орындаушының инерциясы бірден тағы бір қолды бұрауыш немесе басқа айналу қозғалысын (мысалы, домалақ, мысалы, жиырылып немесе жазылып) орындау үшін қолданылуы мүмкін. Сол сияқты, қолды бұрауышқа жеткілікті инерция беру үшін, оған дейін басқа айналу қозғалысы (мысалы, айналдыру) жасалуы мүмкін.

Гимнастикада

Көркем гимнастикада қол серуендері еден жаттығуларында, секіруде және тепе-теңдік таяқшасында жиі орындалады. Едендегі артқы қол серуендері көбінесе айналыммен басталады, және осы екі элемент гимнастқа кері соққы жасау үшін қажетті жылдамдық пен күшті сыйлайды.

Техника

Артқа қарай тік тұрған қол көпіршігі үш фазалық тізбекпен басталады. Бірінші фазада гимнаст тік тұрып, табанымен толық жерге тиеді. Екінші фазада гимнаст қолдарын денесінің екі жағына төменге түсіреді, тізелерін бүгіп, орындықта отырғандай артына қарай отырады; осы күйде гимнаст тепе-теңдігін жояды. Соңғы фазада гимнаст екі қолын құлақтарына дейін жоғары көтереді, арқа бұлшықтарын жоғарғы денесін итеру үшін пайдаланады және ауаға секіреді. Гимнаст басын бейтарап күйде ұстап, қол-аяқтарын түзу етіп, аяқтарын біріктіре отырып, доға тәрізді пішінге өтеді; бұл дене пішіні қолдары еденге тигенше сақталады. Қолдары еденге тиген кезде денесінің бұрыштық импульсі гимнасттың дене пішінін доғадан, түзу пішінге, содан кейін "қуыс" пішінге өзгертеді. Содан кейін қолдары еденнен итеріледі, денесінің еденнен көтерілуіне себеп болады, ал денесі аяқтарымен бірінші айналуын жалғастырады. Соңында, аяқтары денесінің салмақ орталығының артына түсіп, жерге қонады, ал қалған бұрыштық импульс гимнасты тұрақты күйге келтіреді.

Вариациялар

Алдыңғы қол серпімесі тұрған күйден басталуы мүмкін, бірақ гимнасттардың жүгіріп келіп алдыңғы қол серпімесі жасауы жиі кездеседі. Алдыңғы қол серпімесінен бұрын "қадам шығару" жасауға болады, ол қол серпімесіне ұқсас, бірақ бір уақытта бір аяқпен жерге түседі және еденде орындалғандай, арқалықта да орындалуы мүмкін. Тепе-теңдік арқасында жиі орындалатын артқы қол серпімесінің бір түрі "артқы қол серпімесі қадам" деп аталады. Осы түрінде гимнаст секіргенде аяқтарын екіге бөліп, төңкерілгенде толық аяқша бөлінеді және бір аяғымен жерге түседі. Қол серпімелері күш жинау үшін қолданылады. Жарыстарда орындалатын ең қарапайым секіріс – алдыңғы қол серпімесі, ал итеру секіріс тақтасынан жасалады. Секірістер қол серпімесі алға немесе артқа орындалуына және гимнасттың секіріс тақтасына секіргенде ауада бұрылуына қарай топтастырылады. Мысалы, Цухара секірістері алдыңғы бұрылмалы қол серпімесін, ал Юрченко секірістері артқы қол серпімесін пайдаланады. Алдыңғы қол серпімесінің тағы бір түрінде, "ұшқыш серпіме" деп аталатынында, гимнасттың аяқтары бастапқыдан соңғыға дейін біріктірілген болады. Сондықтан, ұшқыш серпіме жасау үшін гимнаст оған секіруі керек.