Кіріспе

Ядролық қаруға қарсы наразылық

Фаслан бейбіт лагері – Шотландияның Аргилл және Бют аймағындағы Фаслан теңіз базасының жанында орналасқан тұрақты бейбіт лагерь. Ол 1982 жылдың 12 маусымынан бері бірнеше жерде үздірілмей келе жатыр. 1984 жылы сол кездегі бейбіт лагерь мүшелері бірлесіп жазған "Фаслан: Бейбіт лагерь күнделігі" кітабы жарық көрді. Солтүстік Глазгодағы Рейберри көшесінде қосымша орналасқан жері де бар.

Орналасқан жері

Лагерьдің орналасқан жері мен сыртқы түрі жылдар бойы тұрғындардың саны мен көзқарасына қарай үлкен өзгерістерге ұшырады. Бір кезде екі лагерь (әрбір басты қақпада біреу) болды, олардың саяси көзқарастары ерекшеленді (шамамен анархистік және социалистік деп сипаттауға болады). Лагерь жақсы жайластырылған, оған бас су құбыры, дәстүрлі әжетхана, телефон, үлкен ас үй және қонақ бөлмесі, ағын су және ванна бар, сондай-ақ 12 тіркемелік үйге рұқсат берілген. Соңғы уақыттарда ыстық су жоқ. 1998 жылы кеңес шекаралары өзгерген кезде жалдау мерзімі қысқа ғана тоқтатылды. Жаңа кеңес шығарып тастау бұйрығын ұйымдастырды, бірақ кең ауқымды шығарып тастауға ақша жұмсамауға шешім қабылдады.

Лагерь тарихы

Лагерь 1982 жылы маусым айында А814 тас жолының жанына шатыр тіккен ядролық қаруға қарсы күрескен Бобби мен Маргарет Харрисонның бастамасымен құрылды. 1999 жылы бұрын белсенділер қолданған трейлер Глазго көлік мұражайындағы көрмеге қойылды, онда лагерь туралы төрт минуттық фильм де көрсетілді. 2015 жылға қарай тұрақты наразылық білдірушілердің саны шамамен 6-ға дейін азайды. 2021 жылдың қыркүйегінде бұл көрсеткіш 3-ке дейін төмендеді. 2021 жылы лагерь британдық полициялық телесериал "Vigil" арқылы медиада қайта жаңғырылды, онда ойдан шығарылған ядролық субмаринадағы теңізшінің өлімі тергелді. BBC түсірілімдерді сол жерде жүргізуді жоспарлағанмен, лагерь тұрғындары сериал "наразылық білдірушілерді дұрыс емес бейнелейді" деп санап, бас тартты. Олар каноэмен немесе жүзу арқылы базаға кіріп, Арнайы күзет тобы (Қорғаныс министрлігінің полициясы) қатаң күзетіп тасымалдайтын Trident зымыран оқтарының автомобильмен тасымалдауын сәтті тоқтатып, екі қақпаны блокадалады. Trident Ploughshares және CND ұйымдарымен бірге, олар базаның ірі халықтық блокадаларына қатысады, онда көптеген адамдар мен бірнеше саясаткерлер қатысады. Мұндай жыл сайынғы шаралар база қызметкерлерінің жұмысқа баруына кедергі келтіріп, базаны мүмкіндігінше ұзақ жабық ұстауға бағытталған, әдетте көптеген наразылық білдірушілердің қамауға алынуына әкеледі.

Фаслана 365

"Фаслан 365" науқаны 100 адамнан тұратын автономды топтарды пайдалана отырып, базада 365 күн бойы үздіксіз наразылық акцияларын өткізуге бағытталған. Науқан 2006 жылдың қыркүйегінде басталды, алғашқы наразылық акциясы 1 қазан күні Гринхэм Коммон протестерімен байланысты әйелдер тобының қатысуымен басталды. 2 қазанда 12 әйел, 9 қазанда 7 белгісіз адам тұтқындалды. 16 қазанда 23 швед және 19 фин қамауға алынды. 2007 жылдың 8 қаңтарына дейін 473 адам тұтқындалды. Тұтқындалғандардың саны туралы соңғы тәуелсіз растау 2006 жылдың 12 желтоқсанында The Guardian газетінде жарияланды, онда сол күнге дейін 344 адам тұтқындалғаны хабарланды. 2007 жылдың 7 қаңтарында сэр Ричард Джоли және Оксфорд, Кембридж, Сассекс және Эдинбург университеттерінен келген 25 студенттерден құралған, әлемге әйгілі 40 ғалымнан тұратын топ базадағы "Тридент" зымырандарын ауыстыру мәселесін талқылап, семинар өткізді. Кейін наразылық білдірушілер науқанның ең сәтті блокадасын (Рождестводағы келісілген үш күндік блокададан басқа) өткізіп, солтүстік қақпаны алты сағатқа жапты. Блокадаға қатысқандардың барлығы тұтқындалып, түнеуге қамалды. Бұл тұтқындаулардың көп бөлігі қоғамдық тәртіпті бұзумен байланысты болды, 22 қылмыстық іс қозғалды; тұтқындалған наразылардың басым көпшілігі босатылып, прокурор кеңсесінен "дәлелдер осы қылмыстық айып бойынша сізді сотқа шақыруға жеткілікті, бірақ прокурор осындай іс жүргізуді бастамауға шешім қабылдады" деген хат алды.

Саяси жағдай

Фаслан базасының болуы да Шотландия саясатындағы маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Шотландия Ұлттық партиясы, Шотландия Социалистік партиясы және Шотландия Жасыл партиясы ядролық қарудың орналастырылуына қарсы тұрады, бірақ Шотландия Ұлттық партиясы базаны дәстүрлі қаруланған және қуаттандырылған теңіз күштеріне техникалық қызмет көрсету үшін сақтап қалатынын мәлімдеді. Осы шотландиялық саяси партиялардың мүшелері, тіпті Лейборист партиясының өкілдері де Фаслан базасының жанындағы митингілерге жиі қатысады. Оның негіздеушілерінің бірі Лес Робертсон жергілікті Дамбартон кеңесінде Лейборист партиясынан кеңесші болып сайланды және Шотландия Социалистік партиясынан үнемі кандидаттыққа түседі. Робертсон Фаслан базасында өткен наразылықтарға қатысқандығы үшін екі рет түрмеге қамалды, алғашқысы 1983 жылы, ол әлі де лагерьде тұрғанда, ал ең соңғысы 2005 жылы болды. Шотландияның басқа да саясаткерлері Фаслан базасындағы наразылық акцияларына қатысқан.