Кіріспе

Британдық пэр және композитор

Томас Александр Эрскин, Келлидің 6-шы графы (1 қыркүйек 1732 – 9 қазан 1781), 1756 жылға дейін Фентон виконты және Питтенвейм лорды атанған, шотланд музыканты және композиторы. Оның зор таланты оған халықаралық даңқ әкелді, ал оның ерсілі-қарсы мінезі жаман атымен белгілі болды, бірақ қазіргі күндерде оны көбісі танымайды. Оның сақталған шығармаларының жаңа жазбалары оны 18 ғасырдағы ең маңызды британ композиторларының бірі және Шотландия музыкасының көрнекті өкілі ретінде қайта қарауға мүмкіндік берді.

Өмір

Оның әкесі Александр Эрскин, Келлидің 5-ші графы, 1745 жылғы якобит көтерілісінде якобиттерді қолдағандығы үшін Эдинбург қамалында түрмеге қамалған. Оның анасы Джанет Питкэрн, белгілі дәрігер мен ақынның қызы болған. Эдинбургте дүниеге келген Томас, 1752 жылы Германияның Мангейм қаласына сапар шегіп, аға Иоганн Штамицтен дәріс алды. 1756 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Александр Шотландияға "Скрипкашы Там" деген лақап атымен виртуоз скрипкашы және композитор ретінде оралды. Ол қазіргі Мангейм стилін таратуға кірісті, ол британдықтардың бұл өнер саласындағы жетекші шебері ретінде кеңінен танылды. 1761 жылы Эдинбургте оның үш бөлімнен тұратын "Овертюралары" (симфониялары) жарық көрді. Джеймс Босвелл 1762 жылғы 20 қазанда Эрскиннен бес гинея қарыз алды, ал 1763 жылғы 26 мамырда оны Лондонға лорд Эглинтонның резиденциясына алып барды, онда графтың танымал пастиш – "The Maid of the Mill" (Covent Garden, 1765) үшін жазған увертюрасы ерекше сәндік тапты. 1767 жылы граф Шотландияға қайтып келді, онда ол Эдинбург Музыкалық қоғамының белгілі бір тұлғасына айналып, губернатордың орынбасары болып қызмет етті. Сонымен қатар, шебер скрипкашы ретінде Эдинбургтегі Ниддри көшесіндегі Сент-Сесилия залында (бұрын Ниддридің үйі) концерттерді ұйымдастырды. Белсенді масондық қызметке қатысқан ол 1760 жылы Лондондағы Ежелгілердің Ұлы ложасының төртінші бас шебері болып сайланды және алты жыл бойы осы лауазымда қызмет етті. 1763 жылдан 1765 жылға дейін Шотландияның Ұлы ложасының жиырма төртінші бас шебері болды. 1775 жылы континенттік саяхаттан оралғанда Томас Англия бұғазында кеме апатына ұшырап, өлімнен мүшкел құтылды. Осы оқиға оның туысы Генри Эрскин жазған өлеңде бейнеленген. Оның босаң өмір салты еркектерден ғана тұратын ішімдік клубын құруға алып келді, ал драматург Сэмюэл Фут Келлиге қызыл мұрынын жылыжайға қойып, қиярларын пісіруге кеңес берген екен! Ол көбінесе бірден шығармалар жазып, оларды ойланбастан таратқан. Денсаулығы нашарлап, Бельгиядағы Спаға барып емделді, бірақ оралғанда "паралич соққысына ұшырады", ал Брюссельде бірнеше күн тоқтағанда "жұқпалы қызбаға" шалдығып, көз жұмды.

Мұрагерлік

Оның ағасы, құрметті Арчибальд (туған күні: 22 сәуір 1736 ж., қайтыс болған күні: 8 мамыр 1797 ж.) Келлидің 7-ші графы болды, бірақ ол үйленбестен, мұрагер қалдырмай қайтыс болды. Атақ 7-ші графтың үшінші туысы, Чарльз Эрскинге, Келлидің 8-ші графына берілді. Оның әкесі, сол аттас Чарльз Эрскин (1730-1790) Камбоның 6-шы баронеті (Эрскин баронтерінің бірі) және 1769 жылдың 7 қазанында қайтыс болған Лион кеңсесінің басшысы Дэвид Эрскиннің ұлы болды. Дэвидтің тағы бір ұлы Томас Эрскин, Келлидің 9-шы графы болды. 9-шы граф 1828 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның інісі Метьвен Эрскин Келлидің 10-шы графы атанды.

Қабылдау

Оның абыройы Scots Magazine және Gentleman's Magazine журналдарындағы некрологтарында жақсы көрсетілген, бірақ екі журнал оның қайтыс болған күні туралы келісе алмайды. Gentleman's Magazine журналы оны былай сипаттады: "Заманының ең көрнекті музыка композиторларының бірі, және білгіштер оны британдықтардың кез келген музыка саласындағы бірінші санаттағы адам деп есептейді. Ол ішімдікке құмар болған, бірақ лайықты қоғамдық тұлға еді."