Кіріспе

Оңтүстік Суданның шағын тілдер тобы – Каду тілдері, сондай-ақ Кадугли-Кронго немесе Тумтум деп те аталады. Бұл тілдер Kordofanian географиялық тобына жатады және бұрын Нигер-Конго тілдеріне кірген болатын. Алайда, Тило Шадебергтің (1981) жұмысынан бастап Каду тілдері көбінесе Нил-Сахара тілдерінің құрамына жатқызылады. Нигер-Конго тілдерімен байланысты дәлелдер жоққа шығарылды, ал Нил-Сахарамен байланысы әлі де даулы. Сақтық қағидаларын сақтайтын жіктеуге сәйкес, Каду тілдері дербес тілдер тобы болып қарастырылады.

Жіктеу

Бленч (2006) Каду тілдерінің Нигер-Конго және Нило-Сахара тілдері сияқты бірнеше африка тілдер тобымен ұқсастықтарын бөлісетінін айтады, бұл тілдік сәйкестік пен байланыстың күрделі тарихын көрсетеді. Дегенмен, соңғы кезде Бленч Каду тілінің Нило-Сахара тілдеріне жататындығына көз жеткізді, оның ең жақын туысы – Шығыс Судан тілдері. Нилот, Сурмик және Кулиак тілдері сияқты, Каду тілдерінде де сөздер етістікпен басталады. Алайда, Нұба таулары, Дарфур және Судан-Эфиопия шекаралық аймағындағы көптеген басқа тілдерде сөздер етістікпен аяқталады.

Жіктеу

Hall & Hall (2004), Schadeberg (1987) негізінде тілдерді былай жіктеді. Дафалла (2000) Кадугли, Камда, Канга, Катча, Кейга, Куфа, Мири, Шороро Курси және Тулиши тілдеріндегі 179 туыс сөзді салыстырады. Дафалланың (2000) нәтижелері Шадебергтің (1989) нәтижелерімен саякес келеді.

Ескертпелер мен сілтемелер

Дафалла, Рихаб Яхия. 2000 жыл. Нұба тауларындағы Катча Кадугли тілдері тобының фонеологиялық салыстырмалы зерттеуі. М. А. Диссертациясы, Хартум университеті. Шадберг, Тило С. 1981. "Кадугли тілдері тобының жіктелуі". Нило-Сахара, Т. С. Шадберг және М. Лайонел Бендер редактерлігімен, 291–305 бб. Дордрехт: Foris Publications.