Кіріспе

Филип Ривтің романдары сериясы. "The Mortal Engines Quartet" (АҚШ-та "Аштық қалалар хроникасы" деп белгілі), алайда 2024 жылдың басында Рив "Thunder City" деп аталатын, "The Mortal Engines" әлеміне арналған жеке алдымен жазылған романды шығаратынын хабарлады, ол сол жылдың соңында жарық көреді.

Атау

Атауы Уильям Шекспирдің "Отелло" пьесасының III актісінің III сахнасынан алынған ("Отелло: және сендер, жалпылама тіршілікке ие болған, дөңгелектеген құрылыстар, қаһарлы Юпитердің құдіретті дауысын шамадан тыс бейнелейтіндер" – 356/357 жолдар). Бұл муниципалды дарвинизмнің қоғамы тұрақты емес екенін, ал қалалардың машиналарын өлімге ұшырайтындығын көрсетеді.

Өлімге әкелетін қозғалтқыштар

Кітап Лондонның Traction City компаниясының Salthook деп аталатын шағын тау-кен қалашығын қуумен басталады. Лондонның "ішінде", қалалардың ресурстары үшін жоқ жерде, жас тарихшы-жасөспірім Том Натсворти Тарихшылар гильдиясының басшысы Таддеус Валентин мен оның қызы Кэтринді кездестіреді. Salthook-тың жасөспірім тұрғыны Хестер Шоу Валентайнды өлтіруге тырысады, бірақ шұңқыр арқылы қашып құтылады. Том Валентинге Хестердің есімін айтқаннан кейін, Валентин оны шұңқырға итеріп жібереді. Том мен Хестер Лондонның сыртында аңшылық алаңында қалпына келеді және қаланың іздерін қадағалайды. Екеуі Speedwell деген кішкентай қалаға барады, онда оларды құл ретінде сату үшін есірткіге салуға тырысады. Том мен Хестер қашып кетеді және пилот Анна Фангпен бірге оның дирижаблі Дженни Ханивермен әуежайдың бейтарап қаласына ұшады, онда оларға Шрайк шабуыл жасайды, Лондон мэрі Магнус Кром оларды өлтіріп, қайтарып алу үшін жіберген "Stalker" киборгы. Том мен Хестер ыстық ауа шарымен қашып кетті. Хестер бала кезінде Валентин оны жарақаттап, ата-анасын өлтіргенін, содан кейін Шрайк оны қамқорлыққа алғандығын айтады. Ата-анасының қаһарын өтеу үшін, Хестер Шрайктың өтінішіне қарамастан Лондонға сапар шегеді. Шрайк соңынан еріп, бірақ Кром оны тұтқынға алып, Лондон үшін тағы да көп Stalker-лер жасады. Шрайк екеуін тағы да кездестіреді, бірақ ол неге Хестердің өлуін қалайтынын түсіндірместен бұрын, оны екі қала қашқындап өтеді. Том мен Хестер Tunbridge Wheels атты қарақшылар қаласына кіре алады, ол кейін коралл рифтеріне апатқа ұшырап, суға батып кетеді. Тірі қалған қарақшылар бүлік шығарып, Том мен Хестерді өлтіруге тырысады, бірақ Шрайк араласып, қарақшыларды өлтіреді. Ол Кромның Хестерді Stalker ретінде қайта тірілтуге келіскенін түсіндіреді. Ол бұған келіседі, бірақ Том Шрайкты пышақпен соғып, оны тоқтатып, Хестерді құтқарады. Лондоннан Кром Валентинді "құпия тапсырма" бойынша жібереді. Әкесінен күдіктенген Кэтрин Лондондағы оқиғаларды инженер-жаттығушы Бевис Подтың көмегімен тергей бастайды. Олар Валентиннің MEDUSA деп аталатын көне қаруды құтқарып алғанын біледі, оны инженерлер гильдиясы Сент-Полс соборының ішінде қайта құрастырды. Содан кейін MEDUSA Лондонды қуумен келе жатқан әлдеқайда үлкен қаланы жою үшін қолданылады. Том мен Хестерді Фанг құтқарады, ол Anti Traction League агенті екені анықталады. Олар Лиганы қорғайтын Батмунк Гомпаның Қалқанды қабырғасына сапар шегеді. Фанг Лондонның MEDUSA-ны Қалқан қабырғасын жою үшін қолданады деп күдіктенді. Ол Лиганың губернаторы Ханды ескертіп, қаруды жою үшін Лондонды бомбалау керектігін талап етеді. Валентин Батмунх Гомпаға кіріп, Лиганың дирижабльдер флотын құртады, содан кейін Фангты дуэльде өлтіреді және өзінің дирижаблімен қашып кетеді. Том мен Хестер Лондонға Валентин мен MEDUSA-ны тоқтату үшін ұшып барады. Кром Лондонды Қалқан қабырғасына қарай жетелеп, оны MEDUSA-мен жойып, Лиганың қоныстарын жалмауға ниетті. Қарудың қирату күшімен қорқып, Кэтрин мен Бевис MEDUSA-ны жоюға ниетті. Олар ұсталып, Бевис инженерлермен атылады, бірақ олар тарихшылар гильдиясының көмегімен қашып құтылады. Кэтрин Бевиспен бірге оны тұтқынға алған адам ретінде маскараланған Сент-Полс соболына барады. Том мен Хестер келеді, ал Хестер Валентинге қарсы күресіп, ата-анасын кектеп алуға тырысады. Лондон үстіндегі дирижабль шайқасынан кейін Бевис қаза тауып, Кэтрин соборға жетеді. Ішкі бөлмеде Валентин Хестерді өлтірмекші болады, бірақ Кэтрин оған кедергі жасайды және өлімге душар болады. Ол клавиатураға құлап, MEDUSA-ның істен шығуына себеп болады. Кэтрин Валентин мен Хестер оны Томға көмек сұратып жеткізбей өлді. Хестер Томмен бірге дирижабльмен кетеді, ал Валентин Лондонда қалуға шешім қабылдайды. MEDUSA жарылмай қаланың көп бөлігін жойып, Валентинді өлтіреді. Хестер қайғыға батқан Томды жұбатады, олар Джени Ханиверде ұшып кетеді, олар жалғыз тірі қалғандар.

Жыртқыш алтын

Аэрагевенде Том мен Хестерге авантюрист және жазушы Нимрод Пеннироял қосылады. Көп ұзамай оларды Жасыл дауыл, Анти Тракция Лигасының фанатикалық тобы қуып жетеді. Олар қайтыс болған көшбасшысы Анна Фангтан ұрланған деп санайтын Дженни Ханиверді іздейді. Дирижабльдерден қашып құтылғанына қарамастан, Дженни Ханивер Мұзды дала үстінде зақымдалады. Оларды Анкоридж құтқарады – бір кезде гүлденген Тракция қаласы, оны Фрея Расмуссен басқарады. Ол Пеннироялды Солтүстік Америкаға саяхаттаған тәжірибесі бар деп есептейді, себебі қала сол жаққа бағытталған, сондықтан оны бас навигатор етіп тағайындайды. Хестер Томның Фреяға жақындауына қызғанады және қаладағы "көлеңкелерді" көріп алаңдайды. Ақырында ол Томның Фреяны сүйіп жатқанын көріп, Дженни Ханиверде қаладан кетеді. Хестер Анкориджтің бағытын Архангелдің Тракция қаласының "Аңшыларының" басшысы Пиотр Масгардқа сатады, ол әуе шабуылы арқылы қаланы басып алуды жоспарлап отыр. Төлем ретінде ол Томды қала тұтқындалғаннан кейін қайтаруды талап етеді. Содан кейін Хестерді Жасыл дауылдың хабаршысы ұрлап, Rogue's Roost-қа алып кетеді, онда Жасыл дауыл Анна Фангтың денесін Stalker-ге айналдырған. Сатья, Жасыл дауылдың қолбасшысы, Хестердің қатысуы Фангтың естеліктерін қайтаруға көмектеседі деп үміттенеді, бірақ қайта тірілген Фанг өзін де, Хестерді де танымайды. Сатья Хестердің әкесі Таддеус Валентин екенін айтады. Том Пеннироялдың Америкаға бармағанын, оның орнына Рейкьявик кітапханасынан алынған ескі картаға сүйенгенін түсінеді. Том сондай-ақ "көлеңкелердің" шындығы қаланың түбіне жабысқан паразиттік суасты қайығы сияқты жұмыс істейтін ұрылар екенін біледі, олар өздерін Жоғалған ұлдар деп атайды. Олардың құпиясы ашылғаннан кейін, олар Томды ұрлап, өздерінің Гримсбидегі суға батқан қаласына кетеді. Том Жоғалған ұл Каулмен дос болады, ол оған Гримсбиді "Ағасы" деп аталатын адам құрғанын айтады, ол Жоғалған ұлдарды үнемі қадағалап отырады. Гримсбиде Томның "Ағасы" оны Rogue's Roost-ты тонауға шақырады. Том базаға кіреді, бірақ көп ұзамай оны табады және Хестермен түрмесінде кездеседі. Томды өлтіру үшін жібергенін түсінген Каул операцияны саботаждап, Том мен Хестерді құтқарады. Дүрбелеңде Stalker Фанг қалған Жоғалған ұлдардың барлығын өлтіреді. Ол Том мен Хестерді қуып жетеді, бірақ Томды танығандай болғандықтан, оларды Дженни Ханиверде қашып кетуге рұхсат береді, содан кейін Сатьядан Жасыл дауылдың басшылығын өз қолына алады. Гримсбиде "Ағасы" Каулды сатқындық үшін қатты ұрады. Ол Фангтың Архангелде құл болғанын, бірақ оны сүйіспеншілікпен босатып жібергенін айтады. Ол оған сатқындық жасап, құлдықтан қашу үшін әуе кемесін жасап берді. "Ағасы" Фангты қайтарып алып, оны өз құлы ретінде қайта бағдарламалауды қалайды. Каулды басқа Жоғалған ұл Гаргл құтқарады, ол Каулға Рейкьявик картасын береді. Фрея Пеннироялдың құтқару туралы радиохабар таратқанын байқайды, ол Америкаға саяхаттағаны туралы жалған айтқанын мойындайды. Архангелдің қуып жететін Анкориджді Аңшылар басып алады, оны мұзда қорғай алмайды. Том мен Хестер қалаға оралады; Хестер тұрғындарын босатып, Масгард пен Аңшыларды өлтіреді, ал Том Пеннироялмен бетпе-бет келеді, ол оны кеудесіне атып жаралайды. Пеннироял Дженни Ханиверді ұрлап, қашып кетеді. Архангел әлі де Анкориджді қуып жетеді, бірақ жұқа мұзға түсіп, Анкоридж мұздың үстінде теңізге қарай иіліп кетеді. Каул Анкориджге Рейкьявик картасымен оралады және қаланы Пеннироялдың алаяқтығына қарамастан жалғастыруға көндіреді. Осы уақытта Пеннироял Аңшылық жерге қашып кетеді және Анкоридждегі уақытын өзінің батыр ретінде бейнелейтін кітап жазады, ал Архангел эвакуацияланады және ақырында мұхиттың түбіне батып кетеді. Азияда Жасыл дауыл, Stalker Фангтың басшылығымен, ескі Анти Тракция Лигасын құлатады. Анкоридж Солтүстік Америкаға жетеді және онда орналасуға жеткілікті көгал бар екенін анықтайды. Хестер қала қауіпсіз екенін білгеннен кейін тынышталады және жүкті екенін біледі.

Тозақ құрылғылары

Он алты жыл өткен соң, Винеландтағы Анкоридж қаласының көптеген тұрғындары жаңа өміріне қанағаттанды, Том мен Хестердің жасөспірім қызы Рен Натсуортитінен басқа. Бір түні ол үш Жоғалған ұлды – Ремораны, Балықшақты және олардың үлкен басшысы Гарглды кездестіреді. Олар Анкориджге 60 минуттық соғыстан қалған орбиталық қарулардың белсендіру кодтарын сақтаған артефакт – Қалайы кітапты іздеуге келді. Гаргл Ренді оларға қосылуға көндіреді. Гаргл Кітапты Сталкер Тенге сатпақ екенін білмей, Рен оны сарай кітапханасынан ұрлайды. Тем уақытта, Каул Том мен Хестерге Реннің жоғалып кеткенін хабарлайды. Рен қауіпте деп ойлаған Хестер Гаргл мен Ремораны атып өлтіреді. Көңілі қалып, Балықшақ Ренді Гримсбиге алып кетуді ниеттеніп ұрлайды, бірақ Брайтонның қайықтанды курортынан тартымды хабар алғаннан кейін жолын өзгертеді. Брайтонға келгеннен кейін екеуі құлдыққа түседі, ал хабар – алдау екені белгілі болады. Құл саудасы компаниясының иесі Набиско Скин Балықшақты сұраққа алады, ол Гримсбидің орналасқан жерін ашады, соның салдарынан Брайтон оны тереңдік зарядтарымен жояды. Рен Скинге оларды Нимрод Пеннирояльға, қазір Брайтонның мэріне беруге көндіреді, оны шантаждайды. Скин Ренді Брайтонның үстіндегі Пеннирояльдің жүзбелі сарайы – Cloud 9-ға алып барады. Том, Хестер, Каул және Фрея Ренді құтқару үшін Гримсбиге барады, бірақ қираған қалаға жеткенде, ағасынан Реннің Брайтонға бара жатқанын біледі. Ағасы өлтіріледі, Том мен Хестер Ренді іздеп кетеді, ал Каул мен Фрейя қалған Жоғалған ұлдармен бірге Анкориджге оралады. Фангтың бұйрығымен Жасыл Дауыл әскерлері шекараларын кеңейтіп, неміс тілді қалалардың одағы – Тракционштадтсгезельшафтпен соғыс бастайды. Осы уақытта, "Сталкер Шрайк" доктор Оэнон Зеромен қайта тіріледі. Шрайк Зероның Фангты құпия қарумен өлтіретінін айтқанын естиді; Шрайк оны өлтіруге дайындалады, бірақ оның бағдарламалануы оған сатқындық жасауға жол бермейді. Пеннирояльдің үйінде жұмыс істейтін Рен құл жолдастары Синтия Твитт пен Тео Нгонимен дос болады. Брайтонға келгеннен кейін Том Скинмен кездесіп, Реннің босатылуын келіседі, бірақ тұтқынға алынады. Скин Том мен Ренді пайдаланып, Пеннироялдың алдап жүргенін әшкерелеп, Қалайы кітапты ең көп баға бергенге сатуды жоспарлайды. Рен мен Тео Скин үшін Қалайы кітапты ұрлағанда, олар Cloud 9-дың құрғақ жерге тасталғанын біледі. Хестер Жоғалған бала құлдарын босатып, Скиннің адамдарын өлтіреді. Осы арада Балықшақ Томға Реннің Бұлт 9-да екенін айтады. Синтия, Жасыл Дауыл агенті екені анықталды, Ренге Қалайы кітап Жасыл Дауылға Тракционштадтсгезельшафтты жеңуге көмектесетінін түсіндіреді. Синтия Кітапты алып, Рен мен Теоны қарумен ұстайды, бірақ екеуін Пеннироял құтқарады. Скин Брайтоннан қашып құтылуға тырысқанда, ол Пеннироялды атып, Қалайы кітаптың әмиянін алады, бірақ оның дирижаблін аңшы құстар жояды. Рен мен Теоны Green Storm-ның екінші басшысы генерал Нага тұтқындап, Фангқа әкеледі, ол шынайы кітапты алып, кодтарды жаттап алады. Фангтың мыңдаған адамды өлтіретінін білген Зеро Шрайкке Фангты өлтіруді бұйырады. Шрайк Фангты жойып, оның сынған бөлшектерін Африка жағалауында шашыратады. Тоғызыншы бұлт жануды және төмендеуді бастайды. Том мен Хестер Дженни Ханиверді тауып алады, ал Рен мен Тео жараланған Пеннирояльмен қашып кетеді. Нага Green Storm-ды қолға алып, Cloud 9-дан Zero және басқа жолаушылармен кетеді. Пеннироял Ренге Хестер Анкориджді Аркангелге сатқанын шындықпен айтады, бірақ ол оған сенбейді. Хестер өзінің сатқындығы құпия болып қалатынына көз жеткізу үшін Пеннироялды өлтіруге тырысады, бірақ Рен Томға оны тоқтатуды айтады. Хестер үмітсіз күйі Cloud 9 апатына қашып кетеді және Шрайкпен қайта қосылады. Том, Рен, Тео және Пеннироял Джени Ханивермен қашып кетеді, бұлт 9 Африка жағалауына құлап түседі. Қасқыр қалалары келген кезде Шрайк Хестердің есінен таныған денесін жақын маңдағы Сахара шөліне алып кетеді. Балықшақ, сондай-ақ шөлге қашып кетеді, оны қайта құруды сұрайтын, оны қайта құруды сұрайтын, оны қайта құруды сұрайтын, оны қайта құруды сұрайтын, оны қайта құруды сұрайтын.

Қараңғы жазық

Алты айдан кейін, Жасыл дауылдың басшысы генерал Нага, Тракшенстадтсхельшафтпен бітім жасап, бейбітшілік дәуірін бастады. Загваға оралған Тео Нгони, доктор Оэнона Зероға жасалған қастандыққа тосқауыл қойды. Зеро, Теомен бірге, Ренмен қайта қосылу үмітімен, жасырын саудалық дирижабльмен кетіп қалды. Жолда, Жасыл дауылдың тыңшысы Синтия Твайт, Зероны өлтіруге тырысып, дирижабльді құлатып, қашып үлкерді. Зеро мен Тео апаттан аман қалды, бірақ Зероны әуе саудагері Напстер Варли тұтқынға алды. Темірқасықта, Теоны Хестер Шоу мен Стакер Шрайк құтқарып, Шрайктің бағдарламалық "қорғанысын" қалпына келтіру үшін Зероны табуға бел буды. Синтия, Тяньцзиньдегі Наганың базасына жетіп, Зероның қаза болғаны туралы жалғандығын айтты. Перипатетиаполистің Тракция қаласында Том Натсворти өмірінің қысқа ғана болғанын білді. Том мен Рен, Тракшенстадтсхельшафт қаласы Мурнауға сапар шегіп, онда Харроубарроудың қазбалы Тракция қаласының командирі Вольф фон Кобольдпен кездесті. Үшеуі Лондонның қираған орындарына экспедиция жасап, MEDUSA-дан аман қалғандардың сол жерде қоғамды қайта құрғанын, соның ішінде магниттік левитация арқылы жерден жоғары көтерілетін "Жаңа Лондон" атты жаңа Тракциялық қаланы тапты. Вольф, Харроубарроуды жаңарту үшін Жаңа Лондонның технологиясын қолға түсіруді көздеп, қашып кетті. Осы арада, Каирдегі бұрынғы Жоғалған бала Фишкейк, Тоққышты ішінара қайта құрастырды, бірақ ол жиі істен шығып, Анна мен Тоққыш кейпінің арасында ауысып тұрады. Фанг, ОДИН орбиталық қаруын қайта іске қосуды жоспарлап, Фишкейкті бұрынғы үйіне, Эрдене Тежге алып келіп, ОДИН-ге бұйрықтарды жіберу құрылысын құрастыра бастады. Напстер Варли, Зероны Тракшенстадтсхельшафт шенеуніктеріне сату үшін Airhaven-ге келді. Хестер, Тео және Шрайк та келді, газет оны алаяқ деп жариялағаннан кейін, ұятқа қалған және қарызға батқан Пеннироялдың Airhaven-де жасырынып отырғанын анықтады. Абыройын қайтару үшін Пеннироял Манчестерден ер адамдарды жинап, Зеро үшін шайқас бастады. Шрайк, Хестер мен Зероға Көлеңкелік аспектіде қашуға көмектесті, сонда Пеннироял да кездейсоқ түсіп қалды. Жасыл дауыл мен Тракшенстадтсхельшафт арасындағы соғыс күшейгенде, Тео, Ренмен қайта қосылу үшін Жаңа Лондонға жеке сапар шекті. Фанг, Манчестер мен Тяньцзиньді қоса алғанда, басқа қалаларға ОДИН-ді атып жіберді; Нага аман қалды, бірақ Синтия дереу қаза тапты. Жаңа Лондон ОДИН-ді алыстан көріп, оның Жасыл дауылдың супер қаруы деп қорқады. Вольф, Манчестердің қирағанын естігенмен, Лондонға қарай Харроубарроумен жолын жалғастырды. Содан кейін Фанг, ОДИН-мен Жан Шан жанартауын нысанаға алып, алып жарылыс тудырды. Шрайк, бұл қиратудың Фангтың жұмысы екенін түсінді, сондықтан Том, Хестер және Шрайк, Джени Ханивермен Эрдене Тежге ұшты. Рен мен Тео, Харроубарроудың Жаңа Лондонды жалмауға жақындап келе жатқанын естіді. Жасыл дауыл келді және шабуыл жасады; Нага өзінің қатесін түсініп, Жаңа Лондонды қорғады, өзінің дирижаблін тікелей Харроубарроуға бағыттап, қаланы жойды және Жаңа Лондонның қашуына мүмкіндік берді. Қалаушы құстар Джени Ханиверге шабуыл жасады; Шрайк құлап түсті, ал дирижабль Фангтың ескі үйіне жақын жерге құлады, онда Хестер мен Том Пеннироялдың қолын байлап тастады. Томның жүрегі ауырлап, құлап түсті. Тоққыш Томды үйіне алып кірді. Ол ОДИН-ге Жердің айналасындағы жанартауларды нысанаға алуға бұйрық бермекші екенін түсіндірді, олар жарылып, жанартаулық қысты бастайды; бұл адамзатты өлтіреді, бірақ "дүниеді қайтадан жасыл етеді". Пеннироял кенеттен кіріп, Фангты өлтірді, ол ОДИН таратушысына құлады. Хестер Томды сыртқа шығарып жатқанда, олар аспанда жылтырап тұрған жұлдызды көріп, ОДИН өзін-өзі жойғанын түсінді. Пеннироял мен Фишкейк ұрланған дирижабльмен қашып бара жатқанда, Хестер Томның өліміне қайғырып, аз уақыттан кейін өзін-өзі өлтірді. Құлаудан аман қалған Шрайк, Эрдене Тежге келді және Фангтың миының ескі бөлігінен естеліктерді жүктеді. Том мен Хестердің денелерін тапқаннан кейін Шрайк тоқтады және олардың денелері жылдар бойы шірігенін бақылады. Ол болашақтағы ғасырларда оянды және оны ескі ғибадатхана мүсіні деп санайтын ауыл тұрғындарымен кездесті. Ауыл тұрғындары оның не үшін келгенін сұрағанда, Шрайк өзінің "Еске алу машинасы" екенін айтты және өз оқиғасымен бөлісті.

Кейіпкерлер

Кітаптардағы бірнеше адамның есімі Рив тұратын Девон жерлерінің аттарымен аталған, соның ішінде Чадли, Тамертон Фолиот және Плим өзені. Төрттікте Мисс Плим мен Чадли Померой екеуі де Тарихшылар гильдиясында, ал Тамартон Фолиот "Альтернативті" Тарихшы. Шрайк пен Смью екеуінің де есімдері құстардан, ал Пеннироял гүлден алынған. Көптеген кейіпкерлердің есімі ежелгі (кітаптардағы) брендтерден алынған: Windolene Pye, Daz Gravy, Nutella Eisberg, Napster Varley және Nabisco Shkin мысалы. Филип Ривтің достары кейде кітаптарда кейіпкер ретінде аталады; мысалы, 'Поскитт' құдай ретінде кіреді, бұл Кияртан Поскиттке, Ривтің досы және бұрын суреттеген кітаптарының авторына айқын сілтеме жасайды. Хестер Шоу – жабайы 15 жастағы қыз. Оның шашы қола түсті, ал көзі сұр. Том Натсуорти – сериалдың басында Тарихшының шәкірті болған 15 жастағы ұл, кейіннен әлем бойынша түрлі оқиғаларға тап болады. Том Тарихшылардың басшысы Валентинге қатты құрметтейді және зор қызығушылық танытады. Рен Натсуорти – Том мен Хестердің қызы, үйінен ұрланып, нәтижесінде ата-анасы сияқты оқиғалардың ішіне тартылады. Тео Нгони – үйінен қашып, Жасыл дауылға қосылған африкалық ұшқыш, кейіннен Ренге жақын болады. Бұрынғы Green Storm құмырасының ұшқышы, қазір Брайттон кемесінде құл болып, кейіннен Infernal Devices соңында Ренмен бірге қашып кетеді. Олар төрттік соңында үйленеді. Нимрод Борегард Пеннирояль – шын мәнінде алаяқ болған, өзін Тарихшы деп таныстырған жазушы. Ол өзімшіл, нарциссистік және қорқақ, бірақ қауіпті жағдайлардан аман қалуға қабілетті және көбінесе Натсуорти отбасымен оқиғаларға қатысады. "Қараңғы жазық" оқиғасынан аман қалғаннан кейін Пеннирояль болған оқиғалар туралы шыншыл кітап жазады, бірақ оның бұрынғы алаяқтық әрекеттері ашылғандықтан, оны мойындамайды. Анна Фанг – азиялық ұшқыш және "Дженни Ханивердің" бұрынғы иесі, сонымен қатар "Анти Тракцион Лигасының" жетекші агенті. Ол Mortal Engines соңында қаза табады, бірақ Лиганың билеушілерін құлатып, өзін әскери диктатор ретінде орнататын Сталкер Фанг ретінде қайта тіріледі. Таддей Валентин – жас Тарихшылардың жиі құрметтейтін, әдемі және сұлу Тарихшы, бірақ оның көпшілікке жария етілмейтін жағында Лондонның агенті ретінде кісі өлтіру мен ұрлық бар. Ол MEDUSA Лондонды жойғанда қаза табады. Шын мәнінде, ол Хестердің биологиялық әкесі. Шрайк (Америкалық басылымдарда Грайк) – ата-анасы өлтірілгеннен кейін Хестерді өсірген ежелгі Сталкер. Кэтрин Валентин – Таддеус Валентиннің қызы, ол әкесінің қараңғы құпиясын ашқаннан кейін, Бевис Под пен Тарихшылар гильдиясының көмегімен оны тоқтатуға тырысады. Ол MEDUSA мен Лондонды жоймас бұрын, Таддеус оны кездейсоқ өлтіреді.

Орнату

Сериал мыңдаған жылдар өткен соң, Жер "Алпыс минуттық соғыс" деп аталатын қырыпқарау соғысынан кейін шөлге айналған "Тракция дәуірі" деп аталатын заманда өтеді. Ұлттар Анти Тракция Лигасының территориясынан басқа жерде жоқ, ал Тракция қалалары – көбінесе гусеницалық шассиге орнатылған жылжымалы қалалар – ресурстар үшін бір-бірін алып механикалық жақтарымен бөлшектеп, қатал тәуелсіз қала-мемлекеттер болып табылады. Сауда көбінесе дирижабльдер арқылы немесе шамамен бірдей мөлшердегі жылжымалы қалалар арасында жүзеге асырылады (сол себепті олар бір-бірін жемейді). Ескі технология (Тракция дәуірінен бұрынғы технология, оның ішінде 21-ғасырдан қалғандары) – ең ізделісті тауар.

Орналасқан жерлер

Ұлы аңшылық аймағы – Еуропа мен Солтүстік Азиядан тұрады және Тракциялық қалалардың иелігі болып табылады. Бұл қалалардың үздірсіз қозғалысынан барлық өсімдіктер жойылған лайлы дала. Қала тұрғындары бұл жерді "Шет ел" деп атайды. Мұзды кеңістіктер – Арктиканың жаңа атауы, онда Тракциялық қалалар мұз үстінде сырғанау үшін темір шаналарды пайдаланады. Кейбір жерлерде мұз жұқа болып, қалалар мұхитқа құлау қаупіне тап болады. Африка – Африка Сахара шөлімен, Тракциялық қалалардың билігінде, және оңтүстік аймақтармен, Анти-Тракционистердің билігінде бөлінген. Континенттің оңтүстік аймақтарында Загва және Тибеци қалалары, сондай-ақ Ай таулары деп аталатын жоғары таулы аймақ орналасқан. Өлі континент – Солтүстік Америка, алпыс минуттық соғыс кезінде радиациялық қалдыққа айналды деген болжам бар. "Жаутаңның алтынында" бұл континент мүлдем өлі емес екені дәлелденді; солтүстікте алпыс минуттық соғыстан аман қалған жануарлары бар ормандар табылды. Азия – Анти-Тракция лигасының бекінісі. Шығыс Қытай соғыс кезінде жойылған сияқты, ал Гималай таулары Анти-Тракционисттік өркениеттің орталығы болып табылады, онда таулар жылжымалы қалалардың жақындауына мүмкіндік бермейді. Нуэво Майя – Оңтүстік Американың жаңа атауы, соғыс кезінде "баяу бомбалар" Орталық Американы жойғанда Солтүстік Америкадан бөлінген. Анд тауларында тұрақты елді мекендер орналасқан, ал жазықтар зигкурат тәрізді Тракциялық қалалармен толтырылған. Басты кейіпкерлер Том мен Хестер алғашқы екі кітаптың арасында Нуэво Майяға сапар жасайды, бірақ бұл жер кітаптардың мәтінінде ешқашан сипатталмайды. Антарктида – Бір рет ғана айтылады және мұнай өндірумен айналысатын Тракциялық қалалардың иелігінде болып көрінеді. Том мен Хестер алғашқы екі кітаптың арасында Антарктидаға сапар жасайды, бірақ ол кітаптардың мәтінінде сипатталмайды. Винеландтағы Анкоридж – Арктикалық шөлді аралауды тоқтатып, Винеландтағы (Солтүстік Америкадағы) сирек кездесетін жасыл және таза жерге қоныстанған Анкоридж Тракциялық қаласының тұрақты және қозғалмайтын нұсқасы. Анкоридж Тракциялық қала болған кезде ол жаутаңдық емес, басқа қалалармен сауда жасау арқылы байлыққа ие болуды таңдады.

Тракциялық қалалар

Кейбір Тракциялық қалалардың бүгінгі күндегі атаулары бар, бірақ Airhaven және Motoropolis сияқты кейбіреулері ойлап табылды. Барлық Тракциялық қалалар бірнеше "деңгейден" тұрады, олар үлкен корпусқа бекітілген, ішінде қозғалтқыш бөлмелері, қойма ангарлары және жаулап алынған қалалардың бөлшектері түсетін үлкен "ішек" орналасқан. Бүйірлерінде зор іздер немесе дөңгелектер болады; ал қаусылдарында кішкентай қалаларды жаулауға арналған алып гидравликалық "жақтар" орналасқан. Сериядағы аталған Тракциялық қалалардың ішінде:

MEDUSA және ODIN

MEDUSA – ежелгі супер қару, 60 минуттық соғыстың қалдығы. Ол серияның алғашқы кітабының маңызды бөлігі болып табылады, себебі Лондон тарихшылары қарудың жоспарларын тапқаннан кейін, ол Лондонның Сент-Пол соборында қайта құрастырылып, қаланың жауларына қарсы қолданылады. Бұл қарудың оқ ату басынан энергия сәулесі шығатыны айтылады. Кейбір адамдар қаруға наразылық білдіріп, оны пайдасыз деп атады, себебі MEDUSA нысананы жойғаннан кейін ештеңе құтқаруға болмайды. ODIN (Орбиталық қорғаныс инициативасы) – Infernal Devices және A Darkling Plain туындыларында кездесетін орбиталық спутниктік қару. 60 минуттық соғыстың қуатты қалдығы саналатын ол, Америка империясы мен Ұлы Қытай арасындағы қарулану жарысының аясында салынған. ODIN және MEDUSA – серия оқиғаларына дейін сақталған жалғыз супер қарулар, бірақ Diamond Bat, Jinju 14 және Nine Sisters сияқты басқа орбиталық супер қарулар туралы да бірнеше сілтемелер бар. Бұл басқа орбиталық қарулар уақыт өте келе ыдырап, аспаннан құлап түскен деген болжам бар. ODIN, MEDUSA-дан күштірек және Жер бетіндегі кез келген нысананы жоя алады. Бұл американдық спутник, себебі спутникті басқару коды американдық суасты қайығынан алынған, ал ол қайта оянғаннан кейін, қорғау үшін орбитаға орналастырылған американдық қалаларды іздейді. ODIN – кішкентай ядролық бомбаны бағытталған күйдіретін сәулеге айналдыратын энергиялық қару (Стратегиялық қорғаныс инициативасының Экскалибур жобасына ұқсас қару концепциясы). Ол қалаларды (көшпелі және стационарлық) жоюға және жанартауларды атқызуға қабілетті. Оның сәулесі өте алыстан көрінеді және Stalker-лардың механикалық санасына кедергі келтіреді. Тек Шрайктің Ескі Технологиялық Stalker миы ғана оған төтеп бере алады, бірақ ол құрысу сияқты күйге түседі, және доктор Оэнон Зеро оны құтқарады делінеді. Анна Фангқа әсер етпейді. Басқа Stalker-лар барлық күштерін жояды. "Тін кітабы" – түпнұсқа Анкоридждің босқындары суасты қайығы арқылы тапқан АҚШ әскери құжатынан көшірілген. Бұл ODIN-ді басқаруға арналған код кітабы. Оны Жоғалған ұлдар, кейін Брайтон ұрлап алады. Содан кейін ол Stalker Fang-тың қолына түседі, ол оның мазмұнын жаттап алып, оны 9-шы бұлтта жоюға тастап кетеді. Кітап өртеніп кетеді. A Darkling Plain туындысында Fishcake-тың Анна Фангті қайта құрастыруынан кейін, ол екі тұлғаға ие болады; ODIN-мен байланыс орнату үшін транслятор құрылғаннан кейін, оның Stalker alter ego соңғы сахнаға дейін бақылауды өз қолына алады, онда Томның қарсыласуы Аннаны қайтадан оятып, ODIN-ге өзіне-өзіне бағытталған сәулелі қаруын қолдануға бұйырады, осылайша оны толығымен жояды. Өте қуатты қару-жарағынан басқа, ODIN интеллекциялық белгілерді де көрсетеді. Оянғаннан кейін ол өзінің жаңа орнын анықтап, ескі иелерін іздейді және соңғы оянудан бері географиядағы үлкен өзгерістерді байқайды. Сондай-ақ, ол Жердегі адамның бетін анықтай алады, сурет сапасы нашар болса да, оны тануға болады. Ол бүкіл әлем бойынша нысаналарды анықтағанда орбитасын өзгерте алады. Бұл, сондай-ақ Old Tech (және Шрайк) арасында табылған Stalker санасы, роботтардың 60 минуттық соғыстың кезінде санаға ие болғанын көрсетеді.

Қызылша ұсақ-түйек сериясы

Fever Crumb сериясы – Квартетте суреттелген оқиғалардан ғасырлар немесе мыңжылдықтар бұрын өтетін романдардың екінші сериясы. Басты кейіпкер – Fever Crumb, Лондон инженері, ол Scriven-нің, мутанттардан тараған адам нәсілінің ұрпағы. Бұл серияда сондай-ақ Шрайк кейіпкері енгізіліп, ол Сталкер болмас бұрын оның тегі туралы мәліметтер берілді. Fever Crumb сериясы Mortal Engines Quartet-те көрсетілмеген көптеген жерлерді де қамтиды.

Тракциялық кодекс

Филип Рив пен Джереми Левет жазған, Mortal Engines әлемінде орналасқан ойдан шығарылған анықтамалық кітап – Traction Codex. Traction Codex тек цифрлық форматта жарияланды, себебі бастапқыда ол Mortal Engines Quartet цифрлық нұсқасында ғана қолжетімді болды. Кейіннен бұл кітап жеке электрондық кітап ретінде де жарық көрді. Рив оны қосымша суреттер мен ақпараттармен бірге қағаз кітап түрінде басып шығаруды қалаған еді. Бұл тілек 2018 жылдың қараша айында "The Illustrated World of Mortal Engines" атты кітаптың жарық көруімен орындалды.

Тракциялық қала

Тракцион Сити – 2011 жылғы Дүниежүзілік кітап күніне жазылған қысқа әңгіме. Онда Лондонның төменгі деңгейлерінде қызмет ететін полицейдің, бір қысымшылдықты іздеп табуға жасаған әрекеттері баяндалады. Жас Анна Фанг өзінің балалық шағын зерттейді. Бұл әңгіме кейін "Түнгі ұшулар" жинағындағы "Тракцион Сити Блюз" деген қысқа әңгіме ретінде жаңадан жазылды.

Қыстың ортасында

"Сұмдық қыс" Филип Рив пен Сара МакИнтайрдың онлайн жазған қысқа әңгімесі. Бұл әңгіме жас Хестер Шоу мен Шрайктің Твин қаласымен бірге саяхатын баяндайды.

Түнгі ұшулар

Night Flights (2018) – Анна Фангтың басынан өткен оқиғалар туралы үш қысқа әңгімеден тұратын әңгімелер жинағы. Оған «Мұзды жүрек», «Трактор қаласы көгілдірі» және «Теңіздің тістері» атты үш әңгіме кіреді.

Өлімге әкелетін машиналардың бейнеленген әлемі

"Тракциялық Кодекс" кітабын толықтыратын және "Тракциялық дәуір" әлемін кеңейте зерттейтін "Mortal Engines суреттелген әлемі" (2018) – нұсқаулық. Филип Рив пен Джереми Леветт жазған, Джейми Грегори дизайнымен жасалған бұл кітапта әртүрлі суретшілердің суреттері жинақталған. Ян МакКуе мен Дэвид Уайт "Mortal Engines" сериясының мұқабаларын да жасаған. Кітапта Әмір Занд, Роб Турпин, Адель Фахкри және Филип Варбановтың суреттерімен қатар, Лоутуфф салған және Максим Плассе суреттеген карталар да бар.

Фильм

2009 жылы "Сақиналардың иесі" трилогиясының режиссері Питер Джексон фильмге бейімдеу жасауға қызығушылық танытты. Ол ақырында "Квартет" кітабының алғашқы кітабын өндіріп, сценарийін жазуға бірлесіп қатысты. Фильмді Кристиан Риверс түсірді. Фильм "Өлім машинасы" романы негізінде жасалған, ал Фран Уолш, Филиппа Бойенс және Питер Джексон оны экранға бейімдеді, бірақ оның кино әлемі кітаптардан ерекшеленеді. Басты рөлдерді Хьюго Уивинг, Хера Хилмар, Роберт Шихан, Джиха, Ронан Рафтери, Лейла Джордж, Патрик Малахайд және Стивен Ланг сомдады. Фильм 2018 жылдың 6 желтоқсанында кинотеатрларда көрсетілді, көбінесе жағымсыз пікірлер алды және коммерциялық құлдырауға ұшырады. 2020 жылдың 18 қарашасында "Өлім машинасы" теледидарға қайта түсіріле ме деген сұраққа Рив: "Жақсы болар еді, бірақ бұл үмітсіз көрінеді" деп жауап берді.

Бейне ойындар

2018 жылдың 30 қазанында Polygon басылымына берген сұхбатында продюсер Питер Джексон 2018 жылғы «Mortal Engines» фильміне арналған ойынның жоқтығын түсіндірді. Ол, егер бұл фильмнің жалғасы түсірілетіндей жетістікке жететін болса, одан кейін міндетті түрде бейне ойын шығарылатынын айтты.

Әсерлер

Рив Mortal Engines Quartet-ке Жұлдыздар соғысы мен Сақиналардың Иесі зор ықпал еткенін айтты.

Мұра

Сыншылар 2019 жылғы Amazon Prime Video телесериалы «Carnival Row»-ға, басқа да әсерлермен қатар, «Mortal Engines» романдарының сериясының ықпал еткенін болжады.