Кіріспе
Мысыр патшасы Ханеферре Собекотеп IV – Мысырдың 13-ші әулетінің (б.з.д. 1803 жыл шамасында – б.з.д. 1649 жыл шамасында) ең күшті патшаларының бірі, кем дегенде сегіз жыл патшалық құрған. Оның бауырлары Неферхотеп I және Сихатхор одан бұрын таққа отырған, соңғысы бірнеше ай ғана бірлесіп билеген. Собекотеп Карнақтағы Амон храмынан табылған стелада өзінің Фивада туғанын мәлімдейді. Патшаның шамамен 10 жыл билік құрғанына сенімді. Ол стелалар, мүсіндер, көптеген мөрлер және басқа да ұсақ заттарды қоса алғанда, салыстырмалы түрде көптеген ескерткіштермен белгілі. Абидос және Карнақтағы құрылыс жұмыстары туралы мәліметтер бар.
Khaneferre Sobekhotep IV was one of the more powerful Egyptian kings of the 13th Dynasty (c. 1803 BC to c. 1649 BC), who reigned at least eight years. His brothers, Neferhotep I and Sihathor, were his predecessors on the throne, the latter having only ruled as coregent for a few months. Sobekhotep states on a stela found in the Amun temple at Karnak that he was born in Thebes. The king is believed to have reigned for around 10 years. He is known by a relatively high number of monuments, including stelae, statues, many seals and other minor objects. There are attestations for building works at Abydos and Karnak.
Отбасы
Собехотеп «құдайдың әкесі» Хаанхеф пен «патшаның анасы» Кемидің ұлы болды. Оның әкесінің әкесі қалалық полктің әскері Нехи болды. Оның әжесі Сенебтисы аталды. Собехотептің бірнеше әйелі болған болуы мүмкін, олардың тек біреуі ғана белгілі, ол – «патшаның әйелі» Тян. Бірнеше баласы белгілі. Олар – Аменхотеп пен Небетиунет, екеуінің де анасы Тян. Тағы үш патша ұлы бар: Собехотеп Миу, Собехотеп Джаджа және Хаанхеф Айхернофрет. Олардың анасы қазіргі қолжазбаларда көрсетілмеген.
Патшалық соты
Патшалық сарай Неферхотеп I-ге бір замандас дереккөздерден де жақсы белгілі, бұл Собехотеп IV өзінің ағасының саясатын басқаруда жалғастырғанына куәлік етеді. Визир Неферкаре Имеру болды. Қазынашы Сенеби есімді, ал жоғары басқарушы Небанкх болды.
Патшалық қызмет
Карнакта табылған патшаның стеласы Амон Ра ғибадатханасына жасалған сыйлықтар туралы хабарлайды. Карнакта патшаның аты жазылған екі есік қаптамасы табылды, бұл біршама құрылыс жұмыстарын куәландырады. Сондай-ақ, Карнактан алынған патша Ментухотеп II-нің мүсінінде қайта жаңарту жазуы бар. Абидостан жергілікті ғибадатханадағы құрылыс қызметін растайтын бірнеше жазулы тас блоктары белгілі. Әмірші Неферкаре Имеру Карнакта табылған өз мүсіні туралы (Париж, Лувр A 125) патша үшін канал және «миллион жылдық үй» салғанын хабарлайды. Әміршінің мүсіні Карнакта табылды және бұл ғимараттардың сол жерде салынғанын көрсетеді. 6-шы жылға Мысырдың ең оңтүстігіндегі Вади-эль-Худидегі аметист кеніндегі экспедиция жасағаны куәландырылған. Бұл экспедиция Вади-эль-Худиде орнатылған төрт стела арқылы расталған. Вади-Хаммаматтан патшаның билік еткенінің тоғызыншы жылына жатқан стела табылды. Ол, мүмкін, Абидосқа жерленген, онда фараон Собекотептің аты жазылған үлкен қабір (салыстырыңыз: S10) Пенсильвания университетінің Йозеф В. Вегнері 12-ші династияның Сенусрет III-нің жерлеу кешенінің жанында тапқан. Бастапқыда фараон Сехемре Хутави Собекотеп I-ге жатқызылғанмен, қабірдің стилі Собекотеп IV тұсында салынғанын көрсетеді.
Собехотеп IV-тің екіге бөлінген Мысырды билеуі
IV Собекотеп XIII династияның ең күшті билеушілерінің бірі болған және оның Мемфис, Орта Египет және Фиваны басқаруы тарихи жазбалармен жақсы расталған, бірақ ол біріккен Мысырды басқарған жоқ деп есептеледі. Египеттанушы Ким Рихолттың айтуынша, сол кезде Нилдің шығыс дельтасын 14-ші династия бақылап тұрған. Басқаша айтқанда, Н. Молер мен Г. Маруард шығыс дельтасы 15-ші династияның гиксос патшасы Хянның Собекотеп IV билік кезінде бақылауында болғанын айтады. Олардың жақында жарияланған мақаласында ұсынылған аргументі, Жоғарғы Египеттегі Tell Edfu қаласындағы маңызды ерте 12-ші династия (Орталық патшалық) әкімшілік ғимаратының табылуына негізделген. Бұл ғимарат Екінші аралық кезеңнің басынан бастап 17-ші династия кезінде қолданыстан шыққанға дейін үздіксіз пайдаланылып келді. 2010 және 2011 жылдары египеттанушылардың бұрынғы 12-ші династия ғимаратының қалдықтарын зерттеу жұмыстары, 13-ші династия кезінде де пайдаланылып келгенін көрсетті. Бұл зерттеулер нәтижесінде үлкен қосымша зал ашылды. Молер, Маруар және Айерс жазғандай: "Бұл табыстар қауіпсіз және бекітілген археологиялық контекстен алынған және Орталық патшалықтың соңы мен Екінші аралық кезеңнің басындағы мәдени және хронологиялық эволюция туралы жаңа сұрақтар тудырады". Олар, біріншіден, Хяннің гиксостардың ертерек патшаларының бірі болғанын және оның орнын гиксо патшалығының екінші соңғы патшасы Апофис алмастырмаған болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Екіншіден, Хян солтүстік Египеттің бір бөлігін Собекотеп IV Египеттің қалған бөлігін 13-ші династияның фараоны ретінде басқарған кезде бақылап тұрғандықтан, 15-ші (гиксо) династия 13-ші династияның орта кезеңінде-ақ болған деп санайды. Алайда Роберт Портер бұл талдау мен одан алынған қорытындыларға күмән келтіреді, ол Хянның Собекотеп IV-тен әлдеқайда кейін билік құрғанын айтады. Портер фараонның мөрлері оның өлімінен кейін де ұзақ уақыт бойы қолданылғанын атап өтті, сонымен қатар Собекотеп IV-нің әлдеқайда кейін билік құрғанын және Он үшінші династияның басында бұрын ойланғаннан әлдеқайда ұзақ болғанын болжайды. Рихольттің Екінші аралық кезеңнің хронологиясында Хян мен Собекотеп IV арасында шамамен 100 жыл айырма бар. Александр Ильин Томич мөр басылған жерлер табылған қыш ыдыстарды мұқият қарап, оларды Элефантинадағы қыш ыдыстармен салыстырады, онда табылған қыш ыдыстардың бірі Екінші аралық кезеңнің біршама кейінгі кезеңіне жатады. Илин Томич Хян мен Собекотеп IV-нің бір уақытта билік құрғанына сенуге негіз жоқ деп қорытындылады, себебі мөр басылған жерлер Собекотеп IV-тен кейінгі деңгейде табылған. Қай теория дұрыс болса да, Собекотеп IV билік кезінде 14-ші немесе 15-ші династиялар дельтаны бақылауға алған.
relies on the discovery of an important early 12th dynasty (Middle Kingdom) administrative building in Tell Edfu, Upper Egypt, which was continuously in use from the early Second Intermediate Period until it fell out of use during the 17th dynasty, when its remains were sealed up by a large silo court. Fieldwork by Egyptologists in 2010 and 2011 into the remains of the former 12th Dynasty building, which was still in use at the time of the 13th dynasty, led to the discovery of a large adjoining hall which proved to contain 41 sealings showing the cartouche of the Hyksos ruler Khyan together with nine sealings naming the 13th dynasty king Sobekhotep IV. As Moeller, Marouard and Ayers write: "These finds come from a secure and sealed archaeological context and open up new questions about the cultural and chronological evolution of the late Middle Kingdom and early Second Intermediate Period." They conclude, first, that Khyan was actually one of the earlier Hyksos kings and may not have been succeeded by Apophis—who was the second last king of the Hyksos kingdom—and, second, that the 15th (Hyksos) Dynasty was already in existence by the mid 13th Dynasty period since Khyan controlled a part of northern Egypt at the same time as Sobekhotep IV ruled the rest of Egypt as a pharaoh of the 13th dynasty. This analysis and the conclusions drawn from it are questioned by Robert Porter, however, who argues that Khyan ruled much later than Sobekhotep IV. Porter notes that the seals of a pharaoh were used even long after his death, but also wonders whether Sobekhotep IV reigned much later and whether the early Thirteenth Dynasty was much longer than previously thought. In Ryholt's chronology of the Second Intermediate Period, Khyan and Sobekhotep IV are separated by c. 100 years. Alexander Ilin Tomich had a further close look at the pottery associated with the finds of seal impressions and draws parallels to Elephantine where one of the pottery forms of the find appears in a rather late Second Intermediate Period context. Ilin Tomich concludes that there is no reason to believe that Khyan and Sobekhotep IV reigned at the same time. The level in which the seal impressions were found is later than Sobekhotep IV. Regardless of which theory is true, either the 14th dynasty or the 15th dynasty already controlled the Delta by the time of Sobekhotep IV.