Кіріспе
1376 жылы Николас Эймерихтің кітабы
"Директориум инквизиториум" – Николас Эймерихтің латын тілінде жазылған, шамамен 800 беттен тұратын ең белгілі және маңызды еңбегі, оны ол 1376 жылы жазған. Эймерих бұрын, мүмкін 1359 жылы, сиқыр туралы трактат жазған, оны "Директориум инквизиториум" кітабына кеңінен өңдеп қосты. Кітапты дайындау кезінде Эймерих бұрын айыпталып сотталған сиқыршылардан тәркіленген көптеген сиқырлық мәтіндерді пайдаланды. Бұл кітапты "альбиген" аймағындағы бір жарым ғасырлық ресми инквизицияның саралануы ретінде де қарастыруға болады.
The Directorium Inquisitorum is Nicholas Eymerich's most prominent and enduring work, written in Latin and consisting of approximately 800 pages, which he had composed as early as 1376. Eymerich had written an earlier treatise on sorcery, perhaps as early as 1359, which he extensively reworked into the Directorium Inqusitorum. In compiling the book, Eymerich used many of the magic texts he had previously confiscated from accused sorcerers. It can also be considered as an assessment of a century and a half of official Inquisition in the "albigensian" country.
Мақсаты
Доминикандық монах Николай Эймерих 1357 жылы Арагонның бас инквизиторы болып тағайындалды. Ол күшін көптеген жағдайларда дін қызметкерлерінің қателіктерін анықтауға жұмсағандықтан, тергеулеріне сот, курия немесе папа тарапынан жиі кедергі келтірілді. 1360 жылы Перпиньян қаласында өткен бас шаптерде Арагон патшасы Пётр IV оны қызметтен шеттетуге бұйрық берді. Бірақ 1362 жылы Арагондағы доминикандықтардың бас викарі болып сайланудың орнына, Эймерих қайтадан бас инквизитор болып тағайындалды. Арагон патшасы Пётр IV бір кезде Эймерихтің инквизиторлық қызметін атқаруына бөгет қойды. Соңында 1376 жылы ол оны патшалықтан қуды, ал Эймерих Авиньондағы папа Григорий XI-нің паптық ордасына қашты. Сол жерде ол "Inquisitorum Directorium" (Инквизиторлар директориясы) атты еңбегін жазды. 1578 жылы испан канонисті Франсис Пенья оны одан әрі толықтырды. Карен Салливан айтқанынша, олар айыпталушыны "Құдаймен бірігуді немесе одан мәңгілікке бөлінуді өзі шешетін жан" деп қарастырған. Эймерих бұрынғы Бернард Гуидің "Liber sententiarum" (Пікірлер кітабы) және басқа да инквизициялық трактаттарымен таныс болған сияқты. Бұл кітап инквизиторларға нұсқаулық ретінде пайдаланылды және тергеуді қалай жүргізу керектігі туралы нақты кеңестер берді. Сондай-ақ, ол күдікті еретиктердің жасыру үшін қолданатын әртүрлі амалдарды, мысалы, екіұштылықты немесе ақылсыздыққа берілгендік сияқты тәсілдерді сипаттады. Бастапқы инквизиторлар үшін маңызды емес болған сиқыршылық кейінгі басылымдарда маңыздырақ атанды. Сиқыр туралы айтатын болсақ, онда түрлі болжау тәсілдері мен техникалары қарастырылады және ереске жататын және ереске жатпайтын амалдар арасында айырма жасалады. Ол Рим папасы V Иннокентийдің сөздерін келтіреді, онда жыннан көмек алу үшін адам жынмен бір түрлі келісімге түсуі керек делінеді. Эймерих осы қағиданы кеңейте отырып, жынмен кез келген келісімнің ереске жататынын дәлелдейді. Эймерих жын-шайтанды шақырудың барлық түрлерін ереске жатты деп айыптаған алғашқылардың бірі болды. Бұрынғысы, тіпті әулие де Әулие Теофилдің мысалында көрсетілгендей, діни лауазым алу үшін жынмен келісім жасаса болады деп есептелген. Басқа сиқырлы тәжірибелерді сипаттаумен қатар, Эймерих жасырын сұрақтар арқылы мойындау алудың тәсілдерін де сипаттады, оған қарапайым психологиялық манипуляциялармен қатар, тікелей азаптау да кірді. Азаптау туралы Эймерих "Quaestiones sunt fallaces et inefficaces" дегенді айтқан, яғни "Азаптау алдамалы және нәтижесіз". Бірақ Эймерих шіркеудің бір адамды екі рет азаптауға тыйым салған ережесін бұзған алғашқы инквизитор болды. Ол бұл директиваны өте еркін түсіндіріп, ереске жататын әрбір айып үшін азаптаудың жеке жағдайын рұқсат етті.
Мұра
Инквизиция директориясы Испан инквизициясы үшін процедураның шешуші нұсқаулығы болды және 17 ғасырға дейін солай болды. Ол көптеген басылымдардан өтті, оның ішінде 1503 жылы Барселонада және 1578 жылы Римде басылды. "Directorium Inquisitorum" жақсы белгілі "Malleus Maleficarum" алдындағы маңызды туындылардың бірі болды.