Кіріспе

Диомедейлер тұқымдасына жататын теңіз құсы

Көк шөп альбатросы (Phoebetria fusca), теңізшілер арасында "квейкер" деп те белгілі, Диомедейлер тұқымдасына жататын теңіз құсының бір түрі. Орташа мөлшерлі альбатрос, қара қоңыр немесе күйдірілген қара түсті болады. Оны Оңтүстік Атлант мұхитында, Оңтүстік Үнді мұхитында және Оңтүстік мұхитында кездестіруге болады. Бұл құс кальмар, балық және өліктермен қоректенеді. Басқа альбатростар сияқты, бұл құстар да өмір бойы жұптасып, әр маусымда бір және соңғы көбею орындарына оралады. Бір жұп әр екі жылда Оңтүстік Атлант мұхитындағы және Оңтүстік Үнді мұхитындағы аралдарда жұптасады. Бұл құс жоғалу қаупі төнген түр және оны сақтау жөніндегі жұмыстар жүргізілуде.

Таксономия

Түсті альбатрос Phoebetria туысына жатады, оның екі түрі бар: P. palpebrata (Фостер, 1785) және P. fusca (Хилсенберг, 1822). Екі түр жеке-жеке ашылған, бірақ 1913 жылға дейін бір туысқа жатқызылмаған, бұл кейін цитохром b генінің тізбектелуімен расталды. Түсті альбатростар Diomedeidae тұқымдасына жатады, ол альбатростар мен моллимауктарды қамтиды. Diomedeidae тұқымдасының ішінде түсті альбатрос Phoebetria туысына жатады, бұл тұқымдасқа кіретін төрт туыстың бірі. Diomedeidae Procellariiformes қатарының бір бөлігі болып табылады, оларға түтік мұрынды теңіз құстары, оның ішінде кеуделер, фулмарлар, петрелдер және әрине альбатростар жатады.

Сипаттама

Қарақоңыр албатрос – орташа өлшемді албатрос, бастан құйрығына дейінгі ұзындығы шамамен, ал қанаттарының аралығы болса. Ересектердің орташа дене салмағы шамамен 2,5 кг (5,5 фунт), еркектер әйелдерге қарағанда ауыррақ болады. Қауырсынының түсі жеке албатросқа байланысты қара қоңырдан қараға дейін өзгереді, бірақ бас және кейде құйрығы денесінің қалған бөлігінен көбінесе қараңғырақ болады. Көздің ішкі бұрышын қоспағанда, дерлік барлық жағынан ақ сақина байқалады. Төменгі жақ сүйегінде, әйтпесе жылтыр қара түсті болатын, сарыдан қызғылт сарыға дейін түсті жолақ бар. Жас немесе жетілмеген қарақоңыр албатростар қауырсындарынан айырылғаннан кейін бір-біріне өте ұқсайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Саз альбатросы Оңтүстік Атлант мұхитында, Оңтүстік Үнді мұхитында және Австралия мен Оңтүстік Америка арасындағы Оңтүстік мұхитта кездеседі, бірақ Австралия мен Оңтүстік Америка арасындағы Оңтүстік Тынық мұхитында тіркелмеген. Оның солтүстік және оңтүстік шектері шамамен 20° оңтүстік ендік және 65° оңтүстік ендік, ал шығыс және батыс шектері шамамен 160° шығыс бойлық және 75° батыс бойлық. Бұл альбатрос Атлант мұхитының оңтүстігіндегі аралдарда (Гуф аралы мен Тристан-да-Кунья тобы) және Үнді мұхитының оңтүстігіндегі аралдарда (Принц-Эдуард аралы, Марион аралы, Крозет аралдары, Амстердам аралы және Кергелен аралдары) ұялайды.

Егемендік және экология

Қара альбатрос – өмірінің көп бөлігін теңіз үстінде өткізетін теңіз құсы. Ол көбейе бастағанда құрлыққа оралып, өмір бойы сонда көбейеді. Төменде қара альбатростың тамақтану және көбею әдеттері туралы толық мәлімет берілген.

Тамақтандыру

Қарақоңыр албатрос көбінесе бетінен тамақ іздеу арқылы қоректенеді, бұл әдіс суға аз немесе ешқандай батпауды қажет етеді.

Көбею

Саз альбатросы екі жылда бір рет көбейеді, яғни олар екі жыл сайын жұптасады, егер жұп балапанды сәтті өсіре алмаса, келесі жылы қайтадан тырысады. Бұл осылай болуына себебі, жұптасу маусымы бір жылдың маусымынан келесі жылдың мамырына дейін созылады және басқа альбатростардан айырмасы, олар қосымша жұмыртқа салуға қатыспайды. Соңғы үш буын ішінде (шамамен 90 жыл) популяциясының жалпы саны 60%-ға төмендеді, бірақ соңғы кезде бұл көрсеткіш баяулап барады. Саз альбатросына адамның қызметінен туындаған қауіптер, мысалы, ластану және ұзын желілі балық аулау сияқты факторлар төндіреді. Барлық теңіз құстары мен теңіз жануарлары сияқты, саз альбатросы да пластик, май және химиялық заттардың ластануынан зардап шегеді.