Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ыбырай хан (1479 немесе 1486 жылы қайтыс болған) – 1467 жылдан бастап Қазан ханы болды. Ол Мәхмұдтың ұлы еді. Хәлилдің қайтысынан кейін таққа отырды және Нұр Сұлтанға үйленді. 1467–1469 және 1478 жылдары Мәскеуге қарсы соғыстарға қатысты. Иван III-мен шарт жасасқаннан кейін, хандықта тұтқында болған барлық орыс әскерлері босатылды. Ол Мәскеудің ішкі саясатына араласпау саясатын қолдады.
Ibrahim khan (died 1479 or 1486) was the Khan of Kazan from 1467. He was the son of Mäxmüd. He was crowned after Xälil's death and was married to Nur Sultan. In 1467–1469 and 1478, he participated in wars against Muscovy. After concluding a treaty with Ivan III, all Russian prisoners of war held by the Khanate were released. He supported a policy of non intervention into Muscovy's politics.
Мәскеумен соғыстар
1467 жылы Иван III Қазан хандығына қарсы соғыс бастады. Күзде ол Ибраһимның інісі Оғлан Қасымды, Қазан ақсүйектерінің біразы қолдаған үміткер ретінде жіберді. Ибраһим Идель (Волга) өзеніндегі шайқаста көптеген мәскеулік әскерді талқандады. Оппозицияның басшысы – мирза Габгүл Мумин болды. Ресейлік жорық сәтсіз аяқталды, орыс әскері татарлармен шайқасу үшін Волгадан өтпеуге шешім қабылдады. Осыған жауап ретінде Ибраһим хан қыста жаудың шекаралық аймақтарына драгун жасағын жіберіп, Галич Мерской маңындағы жерлерді тонады. 1468 жылы Иван III Нижний Новгородқа, Муромға, Костромаға, Галичке күшті гарнизон жіберіп, хандық аумағында әскери қимылдарды бастады. Бұл науқан Қазанды үлкен соғысқа итермелеу мақсатымен қарапайым халыққа қарсы зорлық-зомбылықпен жүргізілді. Ибраһим өз әскерін екі бағытта жіберді: Галич және Нижний Новгород-Муром бағыттары. Бірінші бағытта хандық әскеріне сәттілік оралады. Татарлар Кичменг қаласын басып алды және Костроманың екі уезіне енді. Екінші бағытта орыстар Хаджи Берди әскерін жеңіп, татарлардың жолын тоқтатты. Мәскеу Хлыновтан үшінші майдан ашты. Ушкуйниктер Вяткадан Камаға қайықпен жүріп, хандықтың ішкі аймақтарын (желі артында) тонауға кірісті. Осыған жауап ретінде татарлар Вятка жерінің астанасы Хлыновты басып алды.
In 1467, Ivan III began to wage war against the Kazan Khanate. In the fall, he sent as a pretender Oglan Kasim, Ibrahim's uncle, who was supported by some of the Kazan nobility. Ibrahim destroyed numerous Muscovite forces in the battle on the Idel (Volga). At the head of opposition was mirza Gabgul Mumin. The Russian campaign ended unsuccessfully, with the Russian army deciding to not cross the Volga to engage in combat with the Tatars. In response to this Ibrahim khan in winter made a dragoon to the border areas of the enemy and plundered the environs of Galich Merskoy. In 1468, Ivan III sent strong garrisons to Nizhniy Novgorod, Murom, Kostroma, Galich and began military action on the territory of Khanate. This campaign accompanied by extreme violence against ordinary people with the purpose of provoking Kazan into a big war. Ibrahim sent its armies by two directions: Galich and Nizhniy Novgorod Muromsk. On the first way, the Khanate's army was contributed by success. Tatars captured the Kichmeng town and two volosts of Kostroma were occupied. On the second way Russians stopped Tatars defeating Khadzhi Berdy's troop. Muscovy opened a third front from Khlynov. The ushkuyniks went by boats to Kama from Vyatka and began robbing the hinterland of the Khanate (deep behind the lines). In response to this Tatars sent troops that captured the capital of Vyatka Land, Khlynov.