Кіріспе
Массачусетс штатының Холиоке қаласының солтүстік-батысына қарай 7 шақырым жерде, Коннектикут өзенінің батыс жағалауында орналасқан, тік және құнарлы трап тауларынан тұратын Том тауы, Массачусетс штатындағы Коннектикут өзені аңғарындағы тау. Бұл тау – Том тау жотасының ең оңтүстік және ең биік нүктесі, сондай-ақ 161 км (100 миль) ұзын Метакомет жотасының ең биік трап тау шыңы. Тау – танымал демалыс орны, оның оңтүстік және батыс жағынан көрінетін тік жартастары мен тас бөктерлері, Коннектикут өзені аңғарынан 335 метрге (1100 фут) көтерілуі, сирек кездесетін өсімдік түрлері мен ерекше микроклиматтық экожүйелерімен әйгілі. Easthampton және Holyoke қалаларында орналасқан Том тауының үстінен 177 км (110 миль) сапалы Metacomet Monadnock жолы өтеді. Бұл тау үш Спрингфилд-Холиоке телеарнасының (WGBY, WGGB және WSHM LD) және WHYN FM және WWEI радиостанцияларының хабар тарату орны болып табылады. "Том тауы" атауы кейде бүкіл Том тау жотасын сипаттау үшін қолданылады. 1897 жылы Холиок көлік компаниясы Том тауы теміржолын және таудың шығыс жағында орналасқан "Тау паркі" деп аталған троллейбус паркін, содан кейін ойын-сауық паркін салуға кірісті. Жоба бірнеше рет қожайындары ауысып, 1988 жылы жабылды. Ірі ойын-сауық парктерінің бәсекелестігінен кейін, жергілікті тұрғындардың арасында "Таудың патшайымы" деп лақап алған бұл парк бизнесінен айырылды. 1897 жылы Том тауының жартастарында саммит үйі салынды, бірақ үш жылдан кейін өртенді. Кейін қайта салынған екінші үй де 1929 жылы, су жүйесіндегі бірқатар ақауларға байланысты өртенді. Алғашқы іргетас қайта пайдаланылмады, бірақ бірнеше күннен кейін оның жанында мейрамхана мен сувенирлік дүкен орналасқан, арзан және кішкентай металл конструкция салуға шешім қабылданды. Бірақ, оның құрылысы мен сәнінің қарапайымдығынан ол танымал болған жоқ. Жергілікті тұрғын Кэтрин Рут: "Жел ғимараттың ішінде дауылдайды, ол үнемі дірілдейтін" деді. Ақырында, 1939 жылы теміржолмен бірге бұл үй де бөлшектелді. Ескі саммит үйінің іргетасының қираған қалдықтары бүгінге дейін тау беткейінде көрініп тұр. 1933 жылы Азаматтық консервациялық корпус резервациялық құрылыстар мен парк жолдарының құрылысына көмектесті, олардың жұмысы да бүгінге дейін сақталған. Солтүстік Жаңа Англияның 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы орман шаруашылығының және өзен арқылы ағаш тасымалдаудың гүлденген кезеңінде, көктемгі су тасқыны, алыс жоғарғы салалардағы бөгеттермен күшейтілді, Коннектикут өзенінің бойындағы диірмендерге ағаштарды жеткізді. Том тауындағы тасқа тірелген жерлерде өзеннің ағысы тоқтатылды. Көптеген орман шаруашылығы жұмыскерлері үшін, "өзен шошқалары" деп аталған мамандар үшін, Том тауындағы ағаш тасымалдаудың аяқталуы олардың келесі күзде орманға қайта оралуға дейін жұмысының аяқталуын білдірді. 1946 жылдың 9 шілдесінде әскери көлік ретінде пайдаланылған АҚШ Әскери-әуе күштерінің B-17G "Ұшқыш бекінісі" таудың солтүстік беткейіне соқты. Борттағы 25 адамның барлығы үлкен жарылыстан бірден қаза тапты. Олардың кейбіреулері Екінші дүниежүзілік соғыста Еуропада жұмыс істеген АҚШ әскерилерінің денсаулық сақтау қызметкерлері болды. 16 адам Гренландиядан оралған АҚШ жағалау күзетшілерінің қызметкерлері еді. Ұшақтың кішкентай бөліктері әлі күнге дейін тау беткейінде жатыр, ал бұл жерге саммиттегі антенналарға жету үшін бұрынғы фуникулерлік теміржолдың үстінен салынған жолмен жетуге болады. 1996 жылдың 6 шілдесінде ашылған ескерткіш әрдайым жарықтандырылып тұрады.
Mount Tom of the Connecticut River Valley, Massachusetts
Mount Tom, 1202 feet (366 m), is a steep, rugged traprock mountain peak on the west bank of the Connecticut River 4.5 miles (7 km) northwest of downtown Holyoke, Massachusetts. The mountain is the southernmost and highest peak of the Mount Tom Range and the highest traprock peak of the 100 mile (161 km) long Metacomet Ridge. A popular outdoor recreation resource, the mountain is known for its continuous line of cliffs and talus slopes visible from the south and west, its dramatic 1100 feet (335 m) rise over the surrounding Connecticut River Valley, and its rare plant communities and microclimate ecosystems. Located in Easthampton and Holyoke, Mount Tom is traversed by the 110 mile (177 km) Metacomet Monadnock Trail and is the transmitter location for three Springfield–Holyoke television stations: WGBY, WGGB, and WSHM LD, and for radio stations WHYN FM and WWEI. The name "Mount Tom" is sometimes used to describe the entire Mount Tom Range. In 1897 the Holyoke Street Railway Company began constructing the Mount Tom Railroad, as well as what would become known as "Mountain Park", a trolley park and later an amusement park on the east side of the mountain. The project changed hands several times until its closure in 1988 when competition from larger amusement parks gradually sapped business away from what had become affectionately known by local residents as "The Queen of the Mountain". The Mount Tom Summit House was also constructed on the cliffs of Mount Tom in 1897, but it burned three years later. Subsequently rebuilt, the second house also burned in 1929, in part due to a series of failures in its water systems. The original foundation was not used again, however days later it was decided a much cheaper and smaller sheet metal structure would be built adjacent to it, housing a restaurant and souvenir stand. Because of its construction and lack of grandeur however, it remained unpopular, with one local patron, Katherine Root, remarking "the wind sounded like thunder when it roared through the building and it rattled constantly"; it was ultimately dismantled a year after the railroad, in 1939. The ruins of the old summit house foundations remain prominent structures, visible on the mountainside today. In 1933 the Civilian Conservation Corps assisted with the construction of reservation structures and park roads; their work also remains visible today. During the heyday of northern New England's logging and river drives during the late 19th and early 20th centuries, the spring freshet, augmented by impoundments called drive dams or squirt dams on far flung upper tributaries, carried logs rolled into rivers and lakes far down the Connecticut River to mills at falls where the river was pinched by bedrock at Mount Tom. For many logging company workers, the specialists called river hogs, the end of the drive at Mount Tom spelled the end of their employment until they joined crews going into the woods the next fall. On July 9, 1946, a US Army Air Force B 17G Flying Fortress, in use as a military transport, hit the northern flank of the mountain. All 25 on board died instantly in a large fireball. Some of the men were Public Health employees of the US military who had worked in Europe in World War II. Sixteen were U. S. Coast Guardsmen returning from duty in Greenland. Tiny pieces of the plane are still on the mountainside, and the site is accessible on a road built over the former funicular railway to access antennae at the summit. A memorial site, dedicated 6 July 1996, is at the location and is lit at all times.
Геология және экология
Том тауы, Метакомет қырқасының көп бөлігі сияқты, базальттен, сонымен қатар трапрок деп аталатын, жанартаулық тас түзілген. Тау Триас кезеңінің соңында Солтүстік Америка құрлығының Африка және Еуразиядан айрылуы нәтижесінде пайда болды. Лава жарықтан шығып, жүздеген фут қалыңдықтағы қабаттарға қатая бастады. Кейіннен болған жарықтар мен жер сілкінісі осы қабаттарды көлденеңге бұрып, Том тауының әсерлі жартастарын және қырларын құрады. Ыстық, құрғақ жоғарғы беткейлер, салқын, ылғалды шатқалдар және минералға толы базальт тас бөлшектері таудағы микроклиматтық экожүйелердің бірегей үйлесімін құрады, бұл Массачусетс штатында сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар түрлерін қамтамасыз етеді. Том тауы әуесқой радиода SOTA W1/MB 006 ретінде тіркелген.
Қорғау
Том тауының көп бөлігі Массачусетс штатының Том тауы мемлекеттік қорығының, қорғау келісімінің немесе су қорғау жерінің құрамында сақталған. Тау 1962-1998 жылдар аралығында жұмыс істеген Том тауы шаңғы курортының да үйі болды; шаңғы курорты жабық болғанымен, оның еңістері әлі де тау шаңғысы үшін қолданылады, ал тоқтатылған шаңғы курорты бірнеше коммерциялық емес ұйымдар мен Массачусетс штатының біріккен күш-жігерімен сақталды. Бұл ұйымдар шаңғы курортын қайта ашуды жоспарламайды.
Мәдени сілтемелер
Том тауы Генри Джеймстің 1875 жылғы «Родерик Хадсон» романының IX тарауында есімдік кейіпкердің айтуында кездеседі. Том тауы доктор Сьюстің Уивильді көріп тұратын тауды ойлап табуына себеп болуы мүмкін, бірақ бұл мәлімдеме даулы. 1865 жылы британдық суретші Томас Чарльз Фаррер Том тауының суретін салды. Фаррер суретіне Одақ армиясының киімін киген адамды бейнелеп, Америка Азамат соғысының аяқталуын білдіреді.