Кіріспе

Массачусетс штатының Холиоке қаласының солтүстік-батысына қарай 7 шақырым жерде, Коннектикут өзенінің батыс жағалауында орналасқан, тік және құнарлы трап тауларынан тұратын Том тауы, Массачусетс штатындағы Коннектикут өзені аңғарындағы тау. Бұл тау – Том тау жотасының ең оңтүстік және ең биік нүктесі, сондай-ақ 161 км (100 миль) ұзын Метакомет жотасының ең биік трап тау шыңы. Тау – танымал демалыс орны, оның оңтүстік және батыс жағынан көрінетін тік жартастары мен тас бөктерлері, Коннектикут өзені аңғарынан 335 метрге (1100 фут) көтерілуі, сирек кездесетін өсімдік түрлері мен ерекше микроклиматтық экожүйелерімен әйгілі. Easthampton және Holyoke қалаларында орналасқан Том тауының үстінен 177 км (110 миль) сапалы Metacomet Monadnock жолы өтеді. Бұл тау үш Спрингфилд-Холиоке телеарнасының (WGBY, WGGB және WSHM LD) және WHYN FM және WWEI радиостанцияларының хабар тарату орны болып табылады. "Том тауы" атауы кейде бүкіл Том тау жотасын сипаттау үшін қолданылады. 1897 жылы Холиок көлік компаниясы Том тауы теміржолын және таудың шығыс жағында орналасқан "Тау паркі" деп аталған троллейбус паркін, содан кейін ойын-сауық паркін салуға кірісті. Жоба бірнеше рет қожайындары ауысып, 1988 жылы жабылды. Ірі ойын-сауық парктерінің бәсекелестігінен кейін, жергілікті тұрғындардың арасында "Таудың патшайымы" деп лақап алған бұл парк бизнесінен айырылды. 1897 жылы Том тауының жартастарында саммит үйі салынды, бірақ үш жылдан кейін өртенді. Кейін қайта салынған екінші үй де 1929 жылы, су жүйесіндегі бірқатар ақауларға байланысты өртенді. Алғашқы іргетас қайта пайдаланылмады, бірақ бірнеше күннен кейін оның жанында мейрамхана мен сувенирлік дүкен орналасқан, арзан және кішкентай металл конструкция салуға шешім қабылданды. Бірақ, оның құрылысы мен сәнінің қарапайымдығынан ол танымал болған жоқ. Жергілікті тұрғын Кэтрин Рут: "Жел ғимараттың ішінде дауылдайды, ол үнемі дірілдейтін" деді. Ақырында, 1939 жылы теміржолмен бірге бұл үй де бөлшектелді. Ескі саммит үйінің іргетасының қираған қалдықтары бүгінге дейін тау беткейінде көрініп тұр. 1933 жылы Азаматтық консервациялық корпус резервациялық құрылыстар мен парк жолдарының құрылысына көмектесті, олардың жұмысы да бүгінге дейін сақталған. Солтүстік Жаңа Англияның 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы орман шаруашылығының және өзен арқылы ағаш тасымалдаудың гүлденген кезеңінде, көктемгі су тасқыны, алыс жоғарғы салалардағы бөгеттермен күшейтілді, Коннектикут өзенінің бойындағы диірмендерге ағаштарды жеткізді. Том тауындағы тасқа тірелген жерлерде өзеннің ағысы тоқтатылды. Көптеген орман шаруашылығы жұмыскерлері үшін, "өзен шошқалары" деп аталған мамандар үшін, Том тауындағы ағаш тасымалдаудың аяқталуы олардың келесі күзде орманға қайта оралуға дейін жұмысының аяқталуын білдірді. 1946 жылдың 9 шілдесінде әскери көлік ретінде пайдаланылған АҚШ Әскери-әуе күштерінің B-17G "Ұшқыш бекінісі" таудың солтүстік беткейіне соқты. Борттағы 25 адамның барлығы үлкен жарылыстан бірден қаза тапты. Олардың кейбіреулері Екінші дүниежүзілік соғыста Еуропада жұмыс істеген АҚШ әскерилерінің денсаулық сақтау қызметкерлері болды. 16 адам Гренландиядан оралған АҚШ жағалау күзетшілерінің қызметкерлері еді. Ұшақтың кішкентай бөліктері әлі күнге дейін тау беткейінде жатыр, ал бұл жерге саммиттегі антенналарға жету үшін бұрынғы фуникулерлік теміржолдың үстінен салынған жолмен жетуге болады. 1996 жылдың 6 шілдесінде ашылған ескерткіш әрдайым жарықтандырылып тұрады.

Геология және экология

Том тауы, Метакомет қырқасының көп бөлігі сияқты, базальттен, сонымен қатар трапрок деп аталатын, жанартаулық тас түзілген. Тау Триас кезеңінің соңында Солтүстік Америка құрлығының Африка және Еуразиядан айрылуы нәтижесінде пайда болды. Лава жарықтан шығып, жүздеген фут қалыңдықтағы қабаттарға қатая бастады. Кейіннен болған жарықтар мен жер сілкінісі осы қабаттарды көлденеңге бұрып, Том тауының әсерлі жартастарын және қырларын құрады. Ыстық, құрғақ жоғарғы беткейлер, салқын, ылғалды шатқалдар және минералға толы базальт тас бөлшектері таудағы микроклиматтық экожүйелердің бірегей үйлесімін құрады, бұл Массачусетс штатында сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар түрлерін қамтамасыз етеді. Том тауы әуесқой радиода SOTA W1/MB 006 ретінде тіркелген.

Қорғау

Том тауының көп бөлігі Массачусетс штатының Том тауы мемлекеттік қорығының, қорғау келісімінің немесе су қорғау жерінің құрамында сақталған. Тау 1962-1998 жылдар аралығында жұмыс істеген Том тауы шаңғы курортының да үйі болды; шаңғы курорты жабық болғанымен, оның еңістері әлі де тау шаңғысы үшін қолданылады, ал тоқтатылған шаңғы курорты бірнеше коммерциялық емес ұйымдар мен Массачусетс штатының біріккен күш-жігерімен сақталды. Бұл ұйымдар шаңғы курортын қайта ашуды жоспарламайды.

Мәдени сілтемелер

Том тауы Генри Джеймстің 1875 жылғы «Родерик Хадсон» романының IX тарауында есімдік кейіпкердің айтуында кездеседі. Том тауы доктор Сьюстің Уивильді көріп тұратын тауды ойлап табуына себеп болуы мүмкін, бірақ бұл мәлімдеме даулы. 1865 жылы британдық суретші Томас Чарльз Фаррер Том тауының суретін салды. Фаррер суретіне Одақ армиясының киімін киген адамды бейнелеп, Америка Азамат соғысының аяқталуын білдіреді.