Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі

Xerophyllum tenax – жүгері гүлділер тұқымдасына жататын Солтүстік Америка өсімдігі. Ол бірнеше халықтық атаумен белгілі, олардың ішінде аю шабы, сабын шабы, квип-квип және үнді себет шабы.

Сипаттама

Xerophyllum tenax - биіктігі 50 см-дей болатын көп жылдық шөп. Ол жер бетінен шығатын кішкентай сабақтан жапырақтарымен оралып, шоғырланып өседі. Жапырақтары ұзын және кең, тісті жиектері бар, күлгін жасыл түсті. Сабақтың ұшынан тік шабақ сияқты биік гүлшоғыры шығады, онда тығыз орналасқан, сәл хош иісті ақ гүлдер болады. Гүлдердің алты тостаған жапырақшасы және алты аталығы бар. Өсімдік кішкентай, қоңыр түсті тұқымдарды өндіреді, олар 12-16 апта суыққа тозғаннан кейін өне бастайды. Жергілікті жағдайлар мен қоршаған ортаға байланысты, өсімдіктер әр жыл сайын немесе он жылда бір рет гүлдеуі мүмкін, бірақ жеке өсімдіктің қатарынан екі рет гүлдеуі сирек кездеседі.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Өсімдік негізінен Солтүстік Американың батысында, Британ Колумбиясынан оңтүстікке Калифорнияға және шығысқа Вайомингке дейін, субальпілік шалғындарда және жағалау тауларында кездеседі. Сондай-ақ, Калифорния жағалауының тұманды аймақтарында, Монтерей округіне дейін төменгі жазықтарда өседі. Ол Олимпиада түбегінде, Каскад тауларында, Солтүстік Сьерра-Невада және Роки тауларында кең таралған.

Экология

X. tenax - өзінің туған аймақтарының өрт экологиясының маңызды бөлігі болып табылады. Оның тамырсабалары өрттен аман қалады, ол жер бетінен өлген және қураған өсімдік қалдықтарын тазартады. Өсімдік мерзімік кеуектенген кезде жақсы өседі және көбінесе күйген жерлерде бірінші болып өне бастайды. Еліктер мен бұғылар гүлді және өсімдіктің басқа да бөліктерін жейді. Аюлар жапырақтардың жұмсақ тамырларын жейді.

Қолданылуы

Талшықты жапырақтары құрғағанда ақ түске айналады, олар қатты, берік, оңай боялады және су өткізбейтін тығыз тоқыма жасауға ыңғайлы. Американың жергілікті тұрғындары осы өсімдіктен себеттер тоқыған, сондай-ақ пісірілген бұршақтарын да жеген, олар дәмді болады.

Мәдениетте

Бұл - аю шалғысы әр жеті жылда гүлдейді деген кең таралған қате түсінік.