Кіріспе

Американдық жазушы, педагог, философ және өнер сыншысы Гарольд Розенберг (2 ақпан 1906 – 11 шілде 1978) – американдық жазушы, педагог, философ және өнер сыншысы. Ол 1952 жылы «Action Painting» терминін қалыптастырды, бұл кейін абстрактты экспрессионизм деп белгілі болды. Розенберг ең көп өнер сыншылығымен танымал. 1962 жылдан қайтыс болғанға дейін «The New Yorker» журналының өнер сыншысы қызметін атқарды.

Өмірбаян

Гарольд Розенберг 1906 жылдың 2 ақпанында Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келген. 1923-1924 жылдары Нью-Йорк қалалық колледжінде оқығаннан кейін, 1927 жылы Бруклин құқық мектебінен (бұрынғы Сент-Лоуренс университетінің бөлімшесі) заңгерлік диплом алды. Кейін ол өзінің "Нью-Йорк қалалық кітапханасының баспалдақтарында білім алғанын" жиі айтқан. Диплом алғаннан кейін көп ұзамай остеомиелитке шалдыққаннан кейін Розенберг богемалық өмір салтын қабылдады; бұл ауру оның өмірінің соңына дейін таяққа тәуелді болуына себеп болды.

Мансап

1930 жылдары Розенберг марксизмді қабылдап, "Partisan Review", "The New Masses", "Poetry and Art Front" сияқты басылымдарға материалдар жазды, соңғысын қысқа мерзімге редакциялады. Екінші дүниежүзілік соғыстың басым бөлігінде ол Соғыс ақпараттық басқармасының ішкі радио бюросының бас орынбасары болды және 1945-1946 жылдары Қаржы министрлігінің кеңесшісі қызметін атқарды. Розенберг, бұқаралық ақпарат құралдары өндірушілерінің психологиялық манипуляция құралдары арқылы нағыз өмірлік тәжірибені коммерцияландыру әрекеттерін сынады. Ол, массалық мәдениеттің адамның қажеттіліктерінің күрделілігін біріктіру және бақылауға ұмтылуын сарказммен сипаттады: Адамдардағы ортақтықтың қаншалықты дәл элементін сезім арқылы немесе зерттеу жолымен ұғынса, массалық мәдениетті жасаушы соғұрлым сәтті болады. Шын мәнінде, ол адамдардың ұқсас екендігіне соншалықты берілгендіктен, тіпті әркімнің бір-бірімен толықтай бірдей болатын адамның ортақ нүктесі бар деп ойлауы мүмкін, және егер ол сол психикалық мақсатқа жетсе, ол бүкіл адамзатты бірден қозғалта алады.

"Әр құс үшін бір құс"

Розенберг "Әр құс үшін құс" атты үш тармақтан тұратын, он үш жолдан құралған, зорлық-зомбылыққа толы бейнелі қысқа өлең жазды. Бұл өлең абстрактты экспрессионист суретші Роберт Матервеллдің ерте туындысымен байланысты болғандықтан маңызды болды, ол кейіннен суретшінің ең ұзақ және танымал туындыларының бірі – Испания Республикасына арналған Элегияларға шабыт берді. 1947–1948 жылдары Розенберг Матервелл және басқалармен бірлесіп "Мүмкіндіктер" атты өнер туралы шолуды жариялады. Сол жылы Матервелл Розенбергтің өлеңін қосатын сурет жасады, ол шолудың екінші санында жариялануы тиіс болды. Суреттің жоғарғы жартысы өлеңнің соңғы үш жолының қолмен жазылған, стильденген нұсқасы болды, ал төменгі жартысы – ақ фонда дөңгелек және тікбұрышты қара пішіндерден тұратын визуалды элемент. Бұл сурет өлеңнің зорлық-зомбылығын абстрактілі, тура емес жолмен "көрнекілеуге" арналған; сондықтан Матервелл "жарықтандыру" терминін артық көрді. "Мүмкіндіктердің" екінші саны жарық көрмеді, ал Матервелл суретті сақтауға қойды. Ол оны шамамен бір жылдан кейін қайта тапты.

Клемент Гринберг пен Лео Штайнбергпен бірге ол Том Вольфтың 1975 жылғы "Бейнеленген сөз" кітабындағы "Мәдениет қаласының" үш тұлғасының бірі ретінде танылды, олардың сындық пікірлері қазіргі заманғы өнер әлеміне зор ықпал еткендіктен осылай аталды. Саул Беллоу өзінің "Сенің күнің қалай өтті?" атты әңгімесінде Розенбергтің ойдан шығарылған портретін жазды. Ол сыншы, эссеші, тілші және романист Рената Адлердің ұстазы болды. 1987 жылы Алан М. Вальд өзінің "Нью-Йорк зиялылары" кітабындағы "Саяси ұмытылу" атты кіріспе тарауының басында Розенбергтің 1965 жылғы "Жабайы даладағы өлім" сөздерін келтіреді.