Гвинея-Бисаудағы «Әлеуметтік Жаңару Партиясы» (PRS) – жетекші оппозициялық партия. Тарихы, негізін қалаушы Кұмба Иала және сайлау нәтижелері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвинея-Бисаудағы саяси партия. Әлеуметтік жаңарту партиясы (Partido da Renovação Social, PRS) – Гвинея-Бисаудағы саяси партия. Ол елдің маңызды партияларының бірі және қазіргі таңда негізгі оппозициялық партия.
Political party in Guinea Bissau
The Party for Social Renewal (Partido da Renovação Social, PRS) is a political party in Guinea Bissau. It is one of the country's leading parties and is currently the main opposition party.
1990 жылдар
Гвинея-Бисауға көп партиялы демократия 1991 жылғы мамыр айында Гвинея және Кабо-Верде тәуелсіздігі үшін Африка партиясы (PAIGC) арқылы енгізілді, ал PRS 1992 жылғы 14 қаңтарда бұрынғы PAIGC мүшесі Кумба Иала құрды. Иала 1994 жылғы жалпы сайлауда партияның президенттікке үміткері болды. Ол 3 шілдеде өткен бірінші турда 22% дауыс алып, екінші турға өтті. Басқа оппозициялық партиялар оны қолдап біріксе де, ол қазіргі президент Жоао Бернардо Виейрадан 52%–48% есебімен шамалы айырмамен жеңілді. 1999 жылғы 7 мамырда Виейра биліктен алынғаннан кейін, Малам Бакай Санха басқаратын өтпелі үкімет жаңа сайлау ұйымдастырды. Иала PRS атынан президенттікке екінші рет түсіп, бірінші турда көшбасшы болып шықты. Екінші турда ол Санханы 72%–28% есебімен жеңіп, елдің PAIGC-дан басқа алғашқы президенті атанды. PRS сондай-ақ Ұлттық халық жиналысындағы ең ірі партия болып қалыптасты, 102 орынның 38-ін жеңіп алды, ал PAIGC Гвинея-Бисау Бафата қозғалысының қарсылығына ұшырады.
Multi party democracy was introduced to Guinea Bissau by the ruling African Party for the Independence of Guinea and Cape Verde (PAIGC) in May 1991, and the PRS was established on 14 January 1992 by Kumba Ialá, a former PAIGC member. Ialá was the party's presidential candidate in the 1994 general elections. He received 22% of the vote in the first round on 3 July, progressing to the run off. Although the other opposition parties united behind him he lost to incumbent President João Bernardo Vieira by the narrow margin of 52%–48%. After Vieira was deposed on 7 May 1999, the transition government under Malam Bacai Sanhá arranged new elections. Ialá ran as the PRS candidate for president for a second time, emerging as the leading candidate in the first round. In the second round he defeated Sanhá by 72%–28%, becoming the country's first non PAIGC president. The PRS also emerged as the largest party in the National People's Assembly, winning 38 of the 102 seats, whilst the PAIGC was also beaten by the Resistance of Guinea Bissau Bafatá Movement.
2000 жылдар
2000 жылы мамыр айында Иала ПРС президенті лауазымынан кетті, бірақ партиядағы ықпалды рөлін сақтап қалды. 2002 жылдың қаңтар айында Премьер-министр Аламара Нхасе PRS съезінде партия басшысы болып сайланды. Бірақ, сол жылдың соңында Премьер-министр лауазымынан босатылғаннан кейін, ол партия басшысы лауазымынан да кетіп, оның орнына Альберто Нан Бейя тағайындалды. Сеабраның әскери үкіметі PRS бас хатшысы Артур Санханы өтпелі үкіметтің Премьер-министрі етіп таңдады, ал президенттікке Хенрике Роза сайланды; олар 28 қыркүйекте қызметке кірісті. Санха қызметке тағайындалғанда, 17 саяси партияның 15-і қарсылық білдірді, Премьер-министрдің тәуелсіз болуы керек екенін мәлімдеді. 2004 жылғы парламент сайлауында ПАИГК 100 орынның 45-ін жеңіп алды, ал ПРС 35 орынмен Ұлттық халық ассамблеясындағы екінші ең ірі партия атанды. Иала сайлауға аз уақыт қалғанда үй қамауынан босатылды, ал 2005 жылдың наурыз айында ПРС оны сол жылғы президенттік сайлауға кандидат ретінде ұсынды. Бірақ, ол бірінші турда үшінші орынға ие болды және Санха мен Виейра арасында өткен екінші турға өте алмады. Виейра 2005 жылдың 1 қазанында қызметке кіргеннен кейін, ПАИГК ішіндегі дағдарыс бірнеше жарылысқа әкелді, нәтижесінде ПРС парламенттегі ең ірі партияға айналды. 2006 жылдың 12 қарашасында Иала партияның үшінші съезінде 70 пайыз дауыспен ПРС төрағасы болып қайта сайланды, ал бұрынғы төраға Нан Бейя 20 пайыз дауыс алды. Дегенмен, оның жеңісі партия ішіндегі қарсыластары тарапынан дауланды. 2007 жылдың наурыз айында ПРС, ПАИГК және Біріккен социал-демократиялық партия жаңа үкімет құру мақсатымен үш партиялық альянс құрды. Бұл Премьер-министр Аристидс Гомеске қарсы сәтсіз дауыс беруге және айдың соңында оның отставкаға кетуіне әкелді. 9 сәуірде үш партия ПАИГК-тан Мартиньо Ндафа Кабиді Премьер-министрлікке ұсынды, ал Президент Виейра оны осы лауазымға тағайындады. 17 сәуірде үш партияның министрлерінен тұратын жаңа үкімет құрылды. 2007 жылдың мамырында Иалаға қарсы ПРС фракциясының үшінші кезекті съезді жою туралы талабын қарастырған Бисау облыстық соты съездің қаулыларын күшін жойып, Иаланы партия басшылығынан шеттету туралы шешім қабылдады. Бірақ, 2007 жылдың 23 тамызында Гвинея-Бисаудың Жоғарғы соты бұл шешімді кері қайтарып, Иаланы партия басшылығына қайта орнатты. ПРС мүшелері 2008 жылдың 9 тамызында тағайындалған Карлос Корреа басқаратын үкімет құрамына енді. Үкіметте Виейраның жақтастары мен ПАИГК мүшелері басымдық құрды, бірақ ПРС-ке 28 кабинеттік посттың бесеуі берілді. 2008 жылдың қараша айында өткен парламент сайлауында ПРС 28 орын жеңіп алды, ПАИГК-дан кейінгі екінші ірі партия болып қала берді. 2009 жылғы президенттік сайлауда Иала екінші турда Малам Бакай Санхадан жеңілді.
Ialá resigned as President of the PRS in May 2000, although he continued to play an influential role in the party. Prime Minister Alamara Nhassé was elected as party leader in January 2002 at a PRS convention. However, following his dismissal as Prime Minister later in the year, he resigned as party leader and was replaced by Alberto Nan Beia. Seabra's military government chose the PRS's general secretary Artur Sanhá to become Prime Minister of a transitional government, with Henrique Rosa as President; they were sworn in on 28 September. Sanhá took office despite the opposition of 15 of the 17 involved political parties, which said that the Prime Minister should be an independent. The 2004 parliamentary elections were won by the PAIGC, which won 45 of the 100 seats; the PRS emerged as the second strongest party in the National People's Assembly with 35 seats. Ialá was released from house arrest shortly before the elections, and in March 2005 he was nominated by the PRS as its candidate in the presidential elections that year. However, he finished in third place in the first round, failing to qualify for the run off, contested by Sanhá and Vieira. After Vieira's assumption of office on 1 October 2005, a crisis within the PAIGC led to several splits that resulted in the PRS becoming the largest party in parliament. On 12 November 2006, Ialá was re elected head of the PRS at the party's third congress, with about 70% of the vote; the previous leader, Nan Beia, received 20%. His victory was, however, disputed by his opponents within the party. In March 2007, the PRS formed a three party alliance with the PAIGC and the United Social Democratic Party, as the three parties sought to form a new government. This led to a successful no confidence vote against Prime Minister Aristides Gomes and his resignation later in the month; on 9 April, the three parties nominated Martinho Ndafa Kabi of the PAIGC for Prime Minister, with President Vieira appointing him to the post. On 17 April a new government was named, composed of ministers from the three parties. In May 2007, following an appeal for the annulment of the third ordinary congress by a faction of the PRS opposed to Ialá, the Regional Court of Bissau cancelled the congress' resolutions and removed Ialá from the party leadership. However, on 23 August 2007 the Supreme Court of Guinea Bissau reversed this decision and restored Ialá to the party leadership. Members of the PRS were included in the government headed by Carlos Correia, which was appointed on 9 August 2008. The government was dominated by Vieira loyalists and members of PAIGC, but the PRS was given five of the 28 cabinet posts. The November 2008 parliamentary elections saw the PRS win 28 seats, remaining the second largest party behind the PAIGC. In the 2009 presidential elections Ialá lost to Malam Bacai Sanhá in the run off.
2010 жылдар
2012 жылғы президент сайлауының бірінші турында Иала екінші орынды иеленді, бірақ ол және ПАИГК-нің Карлос Гомес Жуниор арасындағы екінші тур әскери төңкерістен кейін өткізілмеді. Иала 2014 жылғы сайлауға аз уақыт қалғанда қайтыс болды. 2014 жылғы сайлауда партия президенттікке Абель Инканданы ұсынды, бірақ ол бірінші турда 7% дауыспен төртінші орынды алды. Дегенмен, PRS Ұлттық Халық Ассамблеясындағы 102 орынның 41-ін жеңіп алып, ПАИГК-ден кейін екінші ірі партия болып қала берді.
Ialá finished in second place in the first round of the 2012 presidential elections, but a run off between him and Carlos Gomes Júnior of the PAIGC was not held following a military coup. Ialá died shortly before the 2014 elections. The 2014 elections saw the party nominate Abel Incanda as its presidential candidate, but he finished fourth in the first round with 7% of the vote. However, the PRS won 41 of the 102 seats in the National People's Assembly, remaining the second largest party after the PAIGC.