Кабо-Верде Республикасының тұңғыш президенті Аристидеш Мария Перейра

Кіріспе

Кабо-Верде саясаткері, 1975 жылдан 1991 жылға дейін президент болған Аристидс Мария Перейра (ɐɾiʃˈtiðɨʒ mɐˈɾiɐ pɨˈɾɐjɾɐ; 17 қараша 1923 – 22 қыркүйек 2011) – Кабо-Верде саясаткері. Ол Кабо-Верденің тұңғыш президенті болып, 1975 жылдан 1991 жылға дейін қызмет етті.

Өмірбаян

Перейра Фундо-дас-Фигуэрас қаласында, Боа-Виста аралында дүниеге келген. Оның алғашқы жұмысы Гвинея-Бисаудағы телекоммуникация басшысы болды. 1940 жылдардың соңынан бастап Кабо-Верде тәуелсіздігіне дейін Перейра антиколониалды қозғалысқа белсенді қатысып, ереуілдер ұйымдастырды және өзінің партиясы – Гвинея мен Кабо-Верде тәуелсіздігі үшін Африка партиясының (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde, PAIGC) иерархиялық сатыларымен жоғары көтерілді. Жасырын қызметінде ол көбінесе Альфредо Бангура деген псевдонимді пайдаланды. Президент болғаннан кейін демократиялық және социалистік мемлекетке жетекшілік етуге уәде бергенімен, Луис Кабралдың, Гвинея-Бисау президентінің және екі лусофондық мемлекетті біріктірудегі Перейраның одақтасының биліктен құлатылуынан кейін елдің созылмалы кедейлігін одан әрі ушықтырды. Алайда, Кабо-Вердедегі адам құқықтарының жағдайы Африканың көптеген елдеріне қарағанда жақсырақ болды және партиялық қызметке шектеулер салынғанмен, ең демократиялық елдердің бірі ретінде танылды, себебі жергілікті азаматтар комитеттеріне билік берілді және оның үкіметі елге келген құрғақшылықпен күресуге мүкіндік алды. Кабо-Верде – Африкада өлім жазасы жойылған азау елдердің бірі, ол 1983 жылы тоқтатылды. Гвинея-Бисау Кеңес Одағына жақын болса, Кабо-Верде бейтараптық саясатын ұстанды. 1980 жылдың 14 қарашасында Жоао Бернардо Виейра басқарған төңкеріс Кабралды құлатып, бірпартиялық жүйені әскери хунтамен алмастырды. Осыған жауап ретінде Перейра мен оның премьер-министрі Педро Пирес Гвинея-Бисаумен дипломатиялық қатынастарды үзіп, PAIGC-ті таратып, оны Гвинеяның тәуелсіздігі үшін Африка партиясымен алмастырды, сондай-ақ атаудан Гвинея сөзін алып тастады. Гвинея-Бисау мен Кабо-Верде 1982 жылы екіжақты қарым-қатынастарды қалпына келтірді, Мозамбик президенті Самора Машел Мапутода екі көшбасшыны (Виейра мен Перейраны) кездестірді, ал 1983 жылы Кабо-Верде елшісі Гвинея-Бисауға жіберілді. Екі елдің арасындағы тағы бір маңызды айырмашылық – Кабо-Вердедегі саяси тұрақтылық, ол кейін өте бейбіт жолмен көппартиялық жүйеге айналды, және Гвинея-Бисаудағы тұрақты авторитарлық билік пен үлкен тұрақсыздық арасындағы қарама-қайшылық еді. Перейраның билігі кезінде елдің саясаты суық соғыста бейтараптық саясатын ұстанды және шаруаларды қолдау үшін экономикалық реформаларға бағытталды. Педро Пирес Перейраның президенттік кезеңінің барлық уақытында премьер-министр болып қызмет етті. 1990 жылдың ақпан айында PAICV көппартиялық демократияны енгізу туралы шешім қабылдағаннан кейін, Перейра 1990 жылдың шілдесінде PAICV-тің Бас хатшысы лауазымынан кетіп, оның орнына Пирес келді. Перейра 1991 жылдың ақпан айында өткен президент сайлауында PAICV-тің үміткері болды, бірақ Антонио Маскаренхас Монтейро оны үлкен айырмашылықпен жеңді. 2011 жылдың 22 қыркүйегінде Португалиядағы ауруханада ем алып жатқанда Перейра қайтыс болды. 2011 жылдың 19 қарашасында Кабо-Верде аралындағы Рабил әуежайы оның құрметіне Аристидес Перейра атымен аталып, халықаралық әуежайға айналды. Оның әйелі, бұрынғы бірінші ханым және елдің тәуелсіздік қозғалысының жетекші тұлғасы Карлина Перейра 2011 жылдың 11 желтоқсанында 87 жасында қайтыс болды.

Pereira was born in Fundo das Figueiras, on the island of Boa Vista. His first job was chief of telecommunications in Guinea Bissau. From the late 1940s until Cape Verde's independence, Pereira was heavily involved in the anti colonial movement, organizing strikes and rising through the hierarchy of his party, the African Party for the Independence of Guinea and Cape Verde (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde, known as PAIGC). In clandestine activity he often used the pseudonym Alfredo Bangura. Although Pereira initially promised to lead a democratic and socialist nation upon becoming president, he compounded the country's chronic poverty by crushing dissent following the overthrow of Luís Cabral, who was President of Guinea Bissau and Pereira's ally in the drive to unite the two Lusophone states. However, Cape Verde had a much better human rights record than most countries in Africa and was known as one of the most democratic (despite the restriction on party activity) because of the power delegated to local citizens' committees and his own government was able to cope with the drought that hit the country. Cape Verde is one of the few African countries that never had the death penalty, in fact it was banned in 1983. While Guinea Bissau remained close to the Soviet Union, Cape Verde maintained a policy of non alignment. On November 14, 1980, a coup, led by João Bernardo Vieira, overthrew Cabral and replaced the one party regime with a Military Junta. In response to this, Pereira and his Prime Minister, Pedro Pires, cut diplomatic relations with Guinea Bissau, dissolved the PAIGC and replaced it with the African Party for the Independence of Cape Verde, removing the name of Guinea. Guinea Bissau and Cape Verde restored bilateral relations in 1982, when Mozambican President Samora Machel managed to bring together the two leaders (Vieira and Pereira) in Maputo, and a Cape Verdean ambassador was sent to Guinea Bissau in 1983. Another major difference between the two countries was the difference between the political tranquility of Cape Verde, which would later become multiparty in an extremely peaceful way, and the constant authoritarianism and strong instability in Guinea Bissau. The country's policies during Pereira's rule tended toward Cold War nonalignment and economic reforms to help the peasantry. Pedro Pires served as prime minister for the duration of Pereira's presidency. After PAICV decided to introduce multiparty democracy in February 1990, Pereira stepped down as General Secretary of PAICV in July 1990 and was succeeded in that post by Pires. Pereira was the PAICV candidate in the February 1991 presidential election, but António Mascarenhas Monteiro defeated him by a large margin. While hospitalized in Portugal, Pereira died on September 22, 2011. Rabil Airport on the Cape Verdean island of Boa Vista was officially renamed as Aristides Pereira International Airport in tribute to him on November 19, 2011. His widow, Carlina Pereira, the former First Lady and a leading figure in the country's independence movement, died on December 11, 2011, at the age of 87.