Қажеттілік қорғанысы: Жеке және қоғамдық мүдделер үшін мүлікті пайдалану құқығы.
Necessity (tort)
Заңдағы қажеттілік қорғанысы: мүліктің қолданылуын немесе алынуын рұқсат етеді. Қауіп жеке мүлік зиянынан артық болса қолданылады. Тұрақтандыру құқығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жалпы құқық бойынша, қажеттілік қорғанысы мемлекетке немесе жеке тұлғаға басқа адамның мүлкін алуға немесе пайдалануға құқық береді. Айыпталушы, әдетте, қажеттілік қорғанысын жылжымалы мүлікке, жерге немесе мүліктік құқыққа қасақана жасалған құқық бұзушылықтарға ғана қолданады. Латын тіліндегі жалпы құқық фразы – necessitas inducit privilegium quod jura privata ("Қажеттілік жеке құқықтарға байланысты артықшылық тудырады"). Сот бұл құқықтың пайдалануын жеке адамға немесе қоғамға келтірілетін зиян қаупі мүлікке келтірілетін зияннан анық және негізді түрде артық болған жағдайларда ғана рұхсат етеді. Өзін-өзі қорғау құқығынан өзгеше, қажеттілік құқығын пайдаланған адамдардың салдарынан зиян шеккендер әдетте ешқандай кінәлілікке ұшырамайды. Әдетте, бұл құқықты пайдаланған жеке тұлға мүлікті пайдалану кезінде туындаған нақты залалды өтеуге міндетті, бірақ жазалау немесе символдық залалды төлеуге міндетті емес.
In tort common law, the defense of necessity gives the state or an individual a privilege to take or use the property of another. A defendant typically invokes the defense of necessity only against the intentional torts of trespass to chattels, trespass to land, or conversion. The Latin phrase from common law is necessitas inducit privilegium quod jura privata ("Necessity induces a privilege because of a private right"). A court will grant this privilege to a trespasser when the risk of harm to an individual or society is apparently and reasonably greater than the harm to the property. Unlike the privilege of self defense, those who are harmed by individuals invoking the necessity privilege are usually free from any wrongdoing. Generally, an individual invoking this privilege is obligated to pay any actual damages caused in the use of the property but not punitive or nominal damages.
Жеке қажеттілік
Жеке қажеттілік – басқа адамның мүлкін жеке мақсаттар үшін пайдалану. Ортақ құқық бойынша бекітілген қағидалар, қажеттілік артықшылығы қолданылатын жағдайда мүлік иесінің жеке тұлғаға қарсы күш қолдануына жол бермейді. Жеке тұлғаның басқа адамның жерін немесе мүлкін пайдалану қажеттілігі туындаса, ол келтірілген залал үшін мүлік иесіне өтемақы төлеуге міндетті. Мысалы:
Private necessity is the use of another's property for private reasons. Well established doctrines in common law prevent a property owner from using force against an individual in a situation where the privilege of necessity would apply. While an individual may have a private necessity to use the land or property of another, that individual must compensate the owner for any damages caused. For example:
Күшті жел парашютпен секіріп түскен адамды жоспарланған қондыру алабынан ауыстырады. Ол жақын жердегі шаруаның егістігіне қонуға мәжбүр болады. Парашютші шаруаның бағалы гүлдерін таптап кетіп, шаруа оны шанышқымен ұрады. Парашютші шаруаның егістігіне енгені үшін жеке қажеттілік артықшылығын пайдалана алады, бірақ гүлдерге келтірілген залал үшін өтемақы төлеуі керек. Шаруа залал келтіргені үшін жауапкершілікке тартылады, себебі жеке қажеттілікті дұрыс пайдаланған адамға қарсы мүлікті қорғау үшін күш қолдануға құқық жоқ. Американдық құқықта жеке қажеттілік артықшылығын түсіндіру үшін ең көп сілтеме жасалатын іс – Винсент Эри көлінің көлік компаниясына қарсы, 109 Minn. 456, 124 N. W. 221 (1910).
A strong wind blows a parachuting skydiver off course from his intended landing zone. He must land in a nearby farmer's field. The skydiver tramples on the farmer's prized roses, and the farmer hits the skydiver on the head with a pitchfork. The skydiver can invoke the privilege of private necessity for trespassing in the farmer's fields but will have to pay for the damage caused to the roses. The farmer will be liable for battery because the use of force in defense of property is not privileged against an individual who successfully claims private necessity. In American law, the case most often cited to explain the privilege of private necessity is Vincent v. Lake Erie Transp. Co., 109 Minn. 456, 124 N. W. 221 (1910).
Қоғамдық қажеттілік
Қоғамдық қажеттілік – мемлекеттік қызметкердің жеке меншікті қоғамдық мақсатта пайдалануы. Қоғамға туындаған зиян, жалпы игілік үшін жеке меншіктің жойылмасын немесе пайдаланылуын талап етеді. Мұндай қажеттілік салдарынан зиян шеккен жеке тұлға, келтірілген залапты толық көлемде өндіріп ала алмайды. Американдық құқықта бұл мәселені көрсететін екі қайшы жағдай бар: Surocco v. Geary, 3 Cal. 69 (1853) және Wegner v. Milwaukee Mutual Ins. Co. 479 N. W.2d 38 (Minn 1991).
Public necessity is the use of private property by a public official for a public reason. The potential harm to society necessitates the destruction or use of private property for the greater good. The injured, private individual does not always recover for the damage caused by the necessity. In American law, two conflicting cases illustrate this point: Surocco v. Geary, 3 Cal. 69 (1853) and Wegner v. Milwaukee Mutual Ins. Co. 479 N. W.2d 38 (Minn 1991).